Zübeyr oğluna: "Borcumdan aciz kalırsan Mevlâmdan yardım iste" dedi; "Mevlân kim?" deyince "Allah" dedi.

Abdullah b. Zübeyr (radıyallahu anhümâ) şöyle rivayet etti:

Zübeyr Cemel günü (savaş saflarında) durduğunda beni çağırdı; ben de yanına kalktım. Şöyle dedi: “Yavrucuğum! Bugün ancak zalim ya da mazlum öldürülür. Ben kendimi bugün ancak mazlum olarak öldürülecek görüyorum. En büyük kaygılarımdan biri de borcumdur. Ne dersin, borcumuz malımızdan bir şey bırakır mı?” Sonra: “Yavrucuğum! Malımızı sat ve borcumu öde” dedi. (Malının) üçte birini vasiyet etti; bunun üçte birini de oğullarına, yani Abdullah b. Zübeyr'in oğullarına (vasiyet etti). Şöyle diyordu: “Üçte birin üçte biri. Borç ödendikten sonra malımızdan bir fazlalık kalırsa, onun üçte biri senin çocuklarınındır.”

Hişâm dedi ki: Abdullah'ın çocuklarından bazıları, Zübeyr'in oğullarından Hubeyb ve Abbâd gibi bazılarıyla yaşça denkti. (Abdullah'ın) o gün dokuz oğlu ve dokuz kızı vardı.

Abdullah dedi ki: (Babam) bana borcunu vasiyet etmeye başladı ve şöyle diyordu: “Yavrucuğum! Ondan bir şeyde aciz kalırsan onun için Mevlâmdan yardım iste.” Vallahi neyi kastettiğini anlamadım; nihayet: “Babacığım! Mevlân kim?” dedim. “Allah” dedi. Vallahi onun borcundan dolayı ne zaman bir sıkıntıya düştüysem: “Ey Zübeyr'in Mevlâsı! Onun borcunu öde” dedim, O da ödedi. Zübeyr (radıyallahu anh) öldürüldü; ne bir dinar ne de bir dirhem bıraktı. Yalnızca aralarında Gâbe'nin de bulunduğu araziler, Medine'de on bir ev, Basra'da iki ev, Kûfe'de bir ev ve Mısır'da bir ev (bıraktı). (Abdullah) dedi ki: Onun üzerindeki borç şuradan ileri gelmişti: Adam ona mal getirip onu emanet olarak bırakmak isterdi. Zübeyr: “Hayır, fakat bu bir borçtur; çünkü onun zayi olmasından korkarım” derdi. Hiçbir zaman ne bir emirlik ne haraç toplama ne de başka bir şey üstlenmedi. Ancak Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ile ya da Ebû Bekir, Ömer ve Osman (radıyallahu anhüm) ile birlikte bir gazvede bulunması müstesna. Abdullah b. Zübeyr dedi ki: Üzerindeki borcu hesapladım, onu iki milyon iki yüz bin buldum. (Râvi) dedi ki: Hakîm b. Hizâm, Abdullah b. Zübeyr ile karşılaştı ve: “Kardeşimin oğlu! Kardeşimin ne kadar borcu var?” dedi. (Abdullah) bunu ondan gizledi ve: “Yüz bin” dedi. Hakîm: “Vallahi mallarınızın buna yeteceğini sanmıyorum” dedi. Abdullah ona: “Peki iki milyon iki yüz bin olsaydı ne derdin?” dedi. “Buna güç yetirebileceğinizi sanmıyorum. Ondan bir şeyde aciz kalırsanız benden yardım isteyin” dedi. (Râvi) dedi ki: Zübeyr Gâbe'yi yüz yetmiş bine satın almıştı. Abdullah onu bir milyon altı yüz bine sattı. Sonra kalkıp: “Kimin Zübeyr üzerinde bir hakkı varsa Gâbe'de bize gelsin” dedi. Abdullah b. Ca'fer ona geldi; onun Zübeyr üzerinde dört yüz bin alacağı vardı. Abdullah'a: “İsterseniz onu size bırakırım” dedi. Abdullah: “Hayır” dedi. “İsterseniz, ertelerseniz onu ertelediğiniz (borçlar) arasına koyun” dedi. Abdullah: “Hayır” dedi. “Öyleyse bana (araziden) bir parça ayırın” dedi. Abdullah: “Şuradan şuraya kadar senindir” dedi. (Abdullah) ondan satıp (babasının) borcunu ödedi ve tamamen yerine getirdi. Ondan dört buçuk hisse kaldı. Muâviye'nin yanına geldi; yanında Amr b. Osman, Münzir b. Zübeyr ve İbn Zem'a vardı. Muâviye ona: “Gâbe'ye ne kadar değer biçildi?” dedi. “Her hisseye yüz bin” dedi. “Ne kadar kaldı?” dedi. “Dört buçuk hisse” dedi. Münzir b. Zübeyr: “Bir hisseyi yüz bine aldım” dedi. Amr b. Osman: “Bir hisseyi yüz bine aldım” dedi. İbn Zem'a: “Bir hisseyi yüz bine aldım” dedi. Muâviye: “Ne kadar kaldı?” dedi. “Bir buçuk hisse” dedi. “Onu yüz elli bine aldım” dedi. (Râvi) dedi ki: Abdullah b. Ca'fer de kendi payını Muâviye'ye altı yüz bine sattı. İbn Zübeyr (babasının) borcunu ödemeyi bitirince Zübeyr'in oğulları: “Mirasımızı aramızda taksim et” dediler. “Hayır, vallahi dört yıl boyunca hac mevsiminde: ‘Dikkat edin! Kimin Zübeyr üzerinde bir alacağı varsa bize gelsin, onu ödeyelim’ diye ilan etmedikçe aranızda taksim etmem” dedi. Her yıl hac mevsiminde ilan etmeye başladı. Dört yıl geçince aralarında taksim etti. (Râvi) dedi ki: Zübeyr'in dört hanımı vardı. (Abdullah) üçte biri ayırdı; her kadına bir milyon iki yüz bin düştü. Onun bütün malı elli milyon iki yüz bindi.