Soru ve cevap
Sorular
Hadisler ve hadis ilmiyle ilgili sorular ve cevapları.
Hadis nedir?
Hadis, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) sözlerine (kavlî), davranışlarına (fiilî) ve başkalarının yanında yapılıp da karşı çıkmadığı, onayladığı işlere (takrîrî) verilen addır. Sözlükte …
Hadis ile sünnet arasındaki fark nedir?
Hadis ve sünnet çoğu zaman aynı anlamda kullanılır, ancak aralarında ince bir fark vardır. Hadis, Hz. Peygamber'in söz, fiil ve onaylarını nakleden rivayetin kendisidir. Sünnet is…
Kudsî hadis nedir? Kur'an'dan farkı nedir?
Kudsî hadis, Hz. Peygamber'in "Allah Teâlâ şöyle buyurdu..." diyerek Allah'a nispet ettiği hadislerdir. Anlamı Allah'tan, ifadesi (lafzı) Peygamber'den kabul edilir. Örneğin Ebû Z…
Uydurma (mevzû) hadis nedir, nasıl anlaşılır?
Mevzû hadis, Hz. Peygamber'in söylemediği hâlde ona yalan yere nispet edilen sözdür. Hadis âlimleri buna "hadis" demeyi bile doğru bulmaz ve uydurma olduğunu belirtmeden nakletmey…
Bir sözün hadis olup olmadığını nasıl öğrenebilirim?
Sosyal medyada "hadis" diye paylaşılan pek çok söz ya hiçbir kaynakta yoktur ya da zayıf veya uydurmadır. Bir sözün gerçekten hadis olup olmadığını anlamak için şu adımları izleye…
Mütevatir ve âhâd hadis nedir?
Hadisler, kendilerini nakleden ravilerin sayısına göre ikiye ayrılır: Mütevatir hadis, senedinin her tabakasında yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan kalabalık bir top…
Merfû, mevkûf ve maktû hadis ne demektir?
Bu terimler, bir sözün kime ait olduğunu gösterir: Merfû: Hz. Peygamber'e ait olan, yani ona dayandırılan söz, fiil veya onaydır. Asıl anlamda "hadis" budur. Mevkûf: Bir sahâbîye …
Mürsel hadis nedir?
Mürsel hadis, bir tâbiînin (sahâbeyi görmüş ama Peygamber'i görmemiş kişinin) arada sahâbîyi zikretmeden doğrudan "Resûlullah şöyle buyurdu" diyerek naklettiği hadistir. Yani sene…
Tirmizî'nin "hasen sahih" demesi ne anlama gelir?
İmam Tirmizî, Câmi''inde hadislerin çoğunun sonunda o hadisin derecesini belirtir: "Bu hadis hasendir", "hasen sahihtir", "hasen garîbdir" gibi. Bu özellik, Tirmizî'nin kitabını h…
Hadisler ne zaman yazıya geçirildi?
Yaygın kanaatin aksine hadislerin yazımı Peygamber döneminde başlamıştır. Sahâbe arasında hadis yazanlar vardı; bunların en meşhuru Abdullah b. Amr b. el-Âs'ın es-Sahîfetü's-sâdık…
Peygamberimiz hadislerin yazılmasını yasakladı mı?
Bu konuda birbirinden farklı görünen rivayetler vardır. Ebû Saîd el-Hudrî'nin naklettiği bir hadiste Peygamber, "Benden Kur'an dışında bir şey yazmayın; kim yazdıysa silsin" buyur…
İmam Buhârî kimdir? Sahîh-i Buhârî'de kaç hadis vardır?
İmam Buhârî (Muhammed b. İsmâil, 194-256 / 810-870), bugünkü Özbekistan'daki Buhara şehrinde doğmuş, hadis ilminin en büyük imamı kabul edilen âlimdir. Küçük yaşta hadis ezberleme…
İmam Müslim kimdir? Sahîh-i Müslim'in Buhârî'den farkı nedir?
İmam Müslim (Müslim b. Haccâc, 206-261 / 821-875), Horasan'ın Nîşâbur şehrinde yaşamış büyük hadis âlimidir. Buhârî'nin öğrencisi olmuş ve ondan çok etkilenmiştir. En önemli eseri…
En çok hadis rivayet eden sahâbî kimdir?
En çok hadis rivayet eden sahâbî Ebû Hüreyre'dir (r.a.). Hadis kaynaklarında ondan yaklaşık 5.374 rivayet nakledilir; bu sayıya aynı hadisin farklı yollardan gelen tekrarları da d…
Zayıf hadisle amel edilir mi?
Zayıf hadis, sahih veya hasen olmanın şartlarını taşımayan hadistir. İnanç (akaid) ve helal-haram gibi hükümler zayıf hadislerle belirlenemez; bu konuda âlimler arasında görüş bir…
Hadis numaraları neden kitaptan kitaba farklıdır?
Aynı hadisin bir kaynakta "Buhârî 1", başka bir yerde "Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1" olarak gösterilmesi kafa karıştırabilir. Bunun sebebi, hadis kitaplarının yazarları tarafından numar…
"Kur'an yeter" diyerek hadisleri reddetmek doğru mu?
Hayır. Kur'an'ın kendisi Peygamber'e uymayı emreder ve onun açıklamalarını dinin parçası sayar. Örneğin şu ayetler bu konuda açıktır: "Sana da bu Zikr'i (Kur'an'ı) indirdik ki ins…
Cerh ve ta'dîl nedir?
Cerh ve ta'dîl, hadis ravilerinin güvenilirliğini inceleyen ilim dalıdır. Cerh, bir ravinin adalet (dürüstlük, dindarlık) veya zabt (hafıza ve doğru nakil) yönünden kusurlu olduğu…
"İlim Çin'de de olsa arayınız" hadis midir?
"İlim Çin'de de olsa arayınız" sözü, halk arasında çok yaygın olmasına rağmen sahih bir hadis değildir. Beyhakî, İbn Adî ve Ukaylî gibi âlimlerin naklettiği bu rivayetin senedinde…
"Vatan sevgisi imandandır" hadis midir?
"Vatan sevgisi imandandır" (hubbü'l-vatan mine'l-îmân) sözü hadis kaynaklarında bulunmaz. Sağânî bu sözü uydurma hadisler arasında saymış; Sehâvî ve Aliyyü'l-Kârî gibi âlimler de …
"Cennet annelerin ayakları altındadır" hadis midir?
Bu söz, bilinen kalıbıyla ("Cennet annelerin ayakları altındadır") Enes b. Mâlik'ten nakledilen zayıf bir rivayettir. Ancak aynı anlam sahih kabul edilen başka bir hadiste yer alm…
"Ümmetimin ihtilafı rahmettir" hadis midir?
"Ümmetimin ihtilafı rahmettir" sözü çok bilinmesine rağmen sahih bir senedi bulunmayan bir rivayettir. Tâceddîn es-Sübkî gibi hadis âlimleri bu söz için sahih, zayıf veya uydurma …
"Temizlik imanın yarısıdır" hadis midir?
Evet, sahih bir hadistir. Ebû Mâlik el-Eş'arî'nin rivayet ettiği hadiste Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: "Temizlik imanın yarısıdır. Elhamdülillah mizanı doldurur. Sübhânallah ve…
Peygamberimizi rüyada görmek mümkün müdür?
Evet. Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: "Beni rüyada gören gerçekten beni görmüştür; çünkü şeytan benim suretime giremez." (Buhârî, İlim 38; Müslim, Rüyâ 10) Âlimler bu hadisi açık…
Regaip, Berat ve Recep ayıyla ilgili hadisler sahih midir?
Mübarek gün ve gecelerle ilgili rivayetlerin bir kısmı zayıf, bir kısmı ise uydurmadır; bu konuda dikkatli olmak gerekir. Regaip namazı: Recep ayının ilk cuma gecesi belirli sayıd…
Buhârî neden kitabına "Ameller niyetlere göredir" hadisiyle başlamıştır?
İmam Buhârî, Sahîh'ini Hz. Ömer'in rivayet ettiği "Ameller ancak niyetlere göredir; herkese ancak niyet ettiği şey vardır" hadisiyle açar (Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1). Âlimler bunu, i…
"Müttefekun aleyh" hadis ne demektir?
"Müttefekun aleyh" ("üzerinde ittifak edilmiş"), aynı sahâbîden gelen bir hadisin hem Buhârî'nin hem de Müslim'in Sahîh'inde yer aldığını ifade eder. Bu iki kitap hadis âlimlerinc…
Senet ve metin (matn) ne demektir?
Bir hadis iki kısımdan oluşur. Senet, hadisi nakledenlerin "Bize falan anlattı, o da falandan..." diye sıralanan zinciridir; hadisin kimden kime ulaştığını gösterir. Metin (matn) …
Sahih, hasen ve zayıf hadis arasındaki fark nedir?
Sahih hadis; adalet ve zabt (hafıza ve doğru nakil) sahibi ravilerin, kesintisiz bir senetle Hz. Peygamber'e ulaştırdığı, daha güvenilir rivayetlere aykırı olmayan (şâz olmayan) v…
Kütüb-i Sitte hangi kitaplardır?
Kütüb-i Sitte ("altı kitap"), hadis âlimlerinin en güvenilir kaynaklar olarak kabul ettiği altı hadis mecmuasıdır: Buhârî'nin el-Câmiu's-Sahîh'i, Müslim'in Sahîh'i, Ebû Dâvûd'un S…