Mütevatir ve âhâd hadis nedir?

Hadisler, kendilerini nakleden ravilerin sayısına göre ikiye ayrılır:

Mütevatir hadis, senedinin her tabakasında yalan üzerinde birleşmeleri aklen mümkün olmayan kalabalık bir topluluğun naklettiği hadistir. Mütevatir hadis kesin bilgi ifade eder. "Kim benim adıma bilerek yalan söylerse cehennemdeki yerine hazırlansın" hadisi, altmıştan fazla sahâbîden rivayet edildiği için mütevatir hadisin en bilinen örneğidir. Namazın vakitleri ve rekât sayıları gibi uygulamalar da tevâtürle (amelî tevâtür) gelmiştir.

Âhâd (haber-i vâhid) hadis ise mütevatir derecesine ulaşmayan hadistir ve hadislerin büyük çoğunluğu bu gruptadır. Ravi sayısına göre kendi içinde üçe ayrılır:

• Meşhur: Her tabakada en az üç ravinin naklettiği hadis.
• Azîz: En az iki ravinin naklettiği hadis.
• Garîb: Herhangi bir tabakada tek bir ravinin naklettiği hadis. "Ameller niyetlere göredir" hadisi ilk tabakalarda garîbdir, ama sahihtir.

Sahih olan âhâd hadisler, âlimlerin çoğunluğuna göre amel (uygulama) bakımından bağlayıcıdır.