Bölüm 57

Humusun Farz Kılınması (Ganimetin Beşte Biri)

63 hadis No 3091 - 3155
كتاب فرض الخمس

Hadisler

3091 Hamza sarhoşken Ali'nin develerini kesti; Peygamber onu kınayınca "Siz babamın kölelerinden başkası mısınız?" dedi. Ali Bab 1Humusun farz kılınması 3092, 3093 Fâtıma, Ebû Bekir'den Resûlullah'ın Hayber, Fedek ve Medine'deki sadakasından payını istedi; o kabul etmedi. Mü'minlerin annesi Âişe Bab 1Humusun farz kılınması 3094 Ömer, Ali ile Abbâs'a: "Bundan başka bir hüküm vermem; onu idare etmekten aciz kalırsanız bana geri verin" dedi. Zührî, Mâlik b. Evs b. el-Hadesân'dan Bab 1Humusun farz kılınması 3095 Elde ettiğiniz ganimetin beşte birini Allah için ödemenizi emrediyorum. İbn Abbâs Bab 2Humusu ödemek dindendir 3096 Mirasçılarım bir dinar paylaşamaz; hanımlarımın nafakası ve işçimin geçiminden sonra bıraktığım her şey sadakadır. Ebû Hüreyre Bab 3Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) vefatından sonra hanımlarının nafakası 3097 Resûlullah vefat ettiğinde evimde rafımdaki biraz arpadan başka bir canlının yiyebileceği hiçbir şey yoktu. Âişe Bab 3Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) vefatından sonra hanımlarının nafakası 3098 Peygamber silahından, beyaz katırından ve sadaka olarak bıraktığı bir araziden başka bir şey bırakmadı. Amr b. el-Hâris Bab 3Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) vefatından sonra hanımlarının nafakası 3099 Resûlullah ağırlaşınca benim evimde bakılmak için hanımlarından izin istedi; onlar da ona izin verdiler. Peygamber'in hanımı Âişe Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3100 Peygamber benim evimde, benim nöbet günümde, göğsümle boynum arasında vefat etti. İbn Ebû Müleyke Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3101 Şeytan insanda kanın ulaştığı yere ulaşır; onun kalplerinize bir şey atmasından korktum. Peygamber'in hanımı Safiyye Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3102 Hafsa'nın evinin üstüne çıktım; Peygamber'i kıbleye arkasını, Şam'a yüzünü dönmüş olarak def-i hacet yaparken gördüm. Abdullah b. Ömer Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3103 Resûlullah, güneş henüz Âişe'nin odasından çıkmamışken ikindi namazını kılardı. Âişe Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3104 Peygamber, Âişe'nin meskeni tarafını işaret ederek: "Fitne buradadır, şeytanın boynuzunun doğduğu yerden" buyurdu. Abdullah Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3105 Onu Hafsa'nın süt amcası falan sanıyorum; süt emme, doğumun haram kıldığını haram kılar. Amre bint Abdurrahman Bab 4Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) hanımlarının evleri ve evlerden onlara nispet edilenler hakkında gelenler 3106 Ebû Bekir'in mühürlediği mektuptaki mührün nakşı üç satırdı: Muhammed bir satır, Resûl bir satır, Allah bir satır. Enes Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3107 Enes bize kılsız, iki kayışlı bir çift nalın çıkardı; bunlar Peygamber'in nalınlarıydı. Îsâ b. Tahmân Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3108 Âişe bize keçeleşmiş bir örtü çıkarıp: "Peygamber'in ruhu bunun içinde alındı" dedi. Ebû Bürde Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3109 Peygamber'in kadehi kırıldı; çatlağın yerine gümüşten bir kenet yaptı. Enes b. Mâlik Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3110 Fâtıma bendendir; vallahi Resûlullah'ın kızı ile Allah düşmanının kızı asla bir araya gelmez. Ali b. Hüseyin Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3111 Ali, Resûlullah'ın sadaka yazısını Osman'a gönderdi; Osman "Onu bizden uzak tut" deyince Ali "Aldığın yere koy" dedi. İbnü'l-Hanefiyye Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3112 Babam: "Bu yazıyı Osman'a götür; çünkü onda Peygamber'in sadaka hakkındaki emri vardır" dedi. İbnü'l-Hanefiyye Bab 5Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhı, asası, kılıcı, kadehi ve mührü; halifelerin ondan sonra bunlardan taksim edildiği zikredilmeyen şeyleri kullanmaları; ayrıca saçı, ayakkabısı ve kapları gibi, vefatından sonra ashabının ve başkalarının teberrük ettiği şeyler hakkında zikredilenler 3113 Yataklarınıza girince otuz dört tekbir, otuz üç hamd ve otuz üç tesbih, sizin için istediğiniz şeyden daha hayırlıdır. Ali Bab 6Humusun Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) ihtiyaçları ve yoksullar için olduğuna dair delil 3114 Benim adımla ad koyun, künyemle künyelenmeyin; çünkü ben ancak aranızda taksim eden bir kâsım kılındım. Câbir b. Abdullah Bab 7Yüce Allah'ın "Onun beşte biri Allah'ındır" (Enfâl 8/41) sözü 3115 Ensâr iyi yaptı; benim adımla ad koyun, künyemle künyelenmeyin, çünkü ben ancak kâsımım. Câbir b. Abdullah el-Ensârî Bab 7Yüce Allah'ın "Onun beşte biri Allah'ındır" (Enfâl 8/41) sözü 3116 Veren Allah'tır, taksim eden benim; bu ümmet Allah'ın emri gelinceye kadar muhaliflerine üstün olmaya devam edecek. Muâviye Bab 7Yüce Allah'ın "Onun beşte biri Allah'ındır" (Enfâl 8/41) sözü 3117 Ben size ne veririm ne de sizden alıkoyarım; ben bir kâsımım, emrolunduğum yere koyarım. Ebû Hüreyre Bab 7Yüce Allah'ın "Onun beşte biri Allah'ındır" (Enfâl 8/41) sözü 3118 Bazı adamlar Allah'ın malına haksız yere dalarlar; kıyamet günü onlar için ateş vardır. Havle el-Ensâriyye Bab 7Yüce Allah'ın "Onun beşte biri Allah'ındır" (Enfâl 8/41) sözü 3119 Atların alınlarına kıyamet gününe kadar hayır, yani sevap ve ganimet bağlanmıştır. Urve el-Bârikî Bab 8Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Ganimetler size helal kılındı" sözü 3120 Nefsim elinde olana yemin ederim ki Kisrâ ve Kayser'in hazinelerini mutlaka Allah yolunda harcayacaksınız. Ebû Hüreyre Bab 8Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Ganimetler size helal kılındı" sözü 3121 Kisrâ'dan sonra Kisrâ, Kayser'den sonra Kayser yoktur; ikisinin hazineleri mutlaka Allah yolunda harcanacaktır. Câbir b. Semüre Bab 8Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Ganimetler size helal kılındı" sözü 3122 Ganimetler bana helal kılındı. Câbir b. Abdullah Bab 8Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Ganimetler size helal kılındı" sözü 3123 Allah, yolunda cihat edeni cennete koymayı ya da elde ettiği sevap veya ganimetle evine döndürmeyi üzerine almıştır. Ebû Hüreyre Bab 8Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Ganimetler size helal kılındı" sözü 3124 Bir peygamber güneşe: "Sen memursun, ben de memurum" dedi; Allah zayıflığımızı görüp ganimetleri bize helal kıldı. Ebû Hüreyre Bab 8Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Ganimetler size helal kılındı" sözü 3125 Sonraki Müslümanlar olmasaydı, fethettiğim her kasabayı Peygamber'in Hayber'i taksim ettiği gibi taksim ederdim. Eslem Bab 9Ganimet savaşta bulunanlarındır 3126 Ganimet, şöhret ya da yiğitlik için savaşanlardan hangisi Allah yolundadır? Allah'ın kelimesi yüce olsun diye savaşan. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 10Ganimet için savaşan kimsenin ecrinden eksilir mi? 3127 Ey Ebü'l-Misver! Bunu senin için sakladım. Abdullah b. Ebû Müleyke Bab 11İmamın kendisine gelen (malı) taksim etmesi ve orada bulunmayan ya da gaip olan kimse için (pay) saklaması 3128 Adamlar Peygamber'e hurma ağaçları ayırırdı; Kurayza ve Nadîr'i fethedince onları sahiplerine geri verdi. Enes b. Mâlik Bab 12Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) Kurayza ve Nadîr (mallarını) nasıl taksim ettiği ve bundan ihtiyaçları için ne verdiği 3129 Zübeyr oğluna: "Borcumdan aciz kalırsan Mevlâmdan yardım iste" dedi; "Mevlân kim?" deyince "Allah" dedi. Abdullah b. Zübeyr Bab 13Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ve yöneticilerle birlikte savaşan gazinin malının diriyken de ölüyken de bereketli olması 3130 Peygamber Osman'a: "Sana, Bedir'e katılanlardan bir adamın sevabı ve payı vardır" buyurdu. İbn Ömer Bab 14İmam bir elçiyi bir iş için gönderir ya da ona (geride) kalmasını emrederse ona (ganimetten) pay verilir mi? 3131, 3132 Hevâzin esirlerini seçince Resûlullah: "Sizden kim bunu gönül hoşluğuyla yapmak isterse yapsın" buyurdu. Mervân b. Hakem ile Misver b. Mahreme Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3133 Bir şeye yemin edip başkasını ondan daha hayırlı görürsem, mutlaka hayırlı olanı yapar ve yeminimi çözerim. Zehdem Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3134 Resûlullah'ın Necd tarafına gönderdiği seriyyenin payları on iki ya da on bir deve oldu; birer deve de nefl verildi. İbn Ömer Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3135 Resûlullah gönderdiği seriyyelerden bazılarına, ordunun genel taksimi dışında kendilerine özel nefl verirdi. İbn Ömer Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3136 Hayber'in fethinde bulunmayanlardan yalnızca biz gemi arkadaşlarına, Ca'fer ve arkadaşlarıyla birlikte pay ayırdı. Ebû Mûsâ Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3137 Bahreyn malı bana gelseydi sana şöyle, şöyle ve şöyle verirdim. Câbir Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3138 Ben adaletli davranmazsam sen bedbaht olursun. Câbir b. Abdullah Bab 15Humusun müslümanların ihtiyaçları için olduğuna dair delillerden biri de Hevâzin'in, aralarında süt emmiş olması sebebiyle Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (esirlerini) istemesi ve onun da müslümanlardan helallik dilemesidir 3139 Mut'im b. Adî hayatta olup bu kokuşmuşlar hakkında benimle konuşsaydı, onları onun hatırı için bırakırdım. Cübeyr b. Mut'im Bab 16Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) humusu ayrılmadan esirlere (fidyesiz salıvererek) lütufta bulunması 3140 Muttalib oğulları ile Hâşim oğulları ancak tek bir şeydir. Cübeyr b. Mut'im Bab 17Humusun imama ait olduğuna ve onun akrabalarından bir kısmına verip bir kısmına vermeyebileceğine dair delillerden biri de Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) Hayber humusundan Muttalib oğullarına ve Hâşim oğullarına taksim ettiği paydır 3141 Ebû Cehil'i öldüren iki gence: "Onu ikiniz de öldürdünüz" buyurdu; selbi Muâz b. Amr b. Cemûh'a verildi. Abdurrahman b. Avf Bab 18Selbleri humusa tabi tutmayan kimse 3142 Kim bir kişiyi öldürür ve bunun üzerine bir delili olursa, onun selbi onundur. Ebû Katâde Bab 18Selbleri humusa tabi tutmayan kimse 3143 Seni hak ile gönderene yemin ederim ki senden sonra dünyadan ayrılıncaya kadar kimseden bir şey almayacağım. Hakîm b. Hizâm Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3144 Resûlullah Huneyn esirlerini salıverince Ömer oğluna: "Git, o iki câriyeyi de salıver" dedi. Nâfi' Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3145 Bazı kimselere sapıp sabırsızlanmalarından korktuğum için veriyorum; bazılarını kalplerindeki hayra havale ediyorum. Amr b. Tağlib Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3146 Ben Kureyş'e gönüllerini ısındırmak için veriyorum; çünkü onlar cahiliyeden yeni çıkmışlardır. Enes Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3147 İnsanların mallarla gitmesine, sizin ise Resûlullah ile konaklarınıza dönmenize razı olmaz mısınız? Enes b. Mâlik Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3148 Şu dikenli ağaçlar sayısınca hayvanım olsaydı aranızda taksim ederdim; beni ne cimri, ne yalancı, ne korkak bulursunuz. Cübeyr b. Mut'im Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3149 Bürdesini şiddetle çekip mal isteyen bedeviye Peygamber dönüp güldü ve ona bir bağış verilmesini emretti. Enes b. Mâlik Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3150 Allah ve Resûlü adaletli davranmazsa kim adaletli davranır? Allah Mûsâ'ya rahmet etsin; o bundan fazlasına sabretti. Abdullah Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3151 Esmâ, Resûlullah'ın Zübeyr'e ikta ettiği araziden başının üzerinde hurma çekirdeği taşırdı. Esmâ bt. Ebû Bekir Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3152 Ömer yahudileri ve hıristiyanları Hicaz'dan sürgün etti; Hayber yahudilerini Teymâ ve Erîhâ'ya çıkardı. Abdullah b. Ömer Bab 19Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) müellefe-i kulûba ve başkalarına humustan ve benzerinden verdikleri 3153 Hayber kuşatmasında atılan iç yağı dağarcığını almak için sıçradım; dönünce Peygamber'i görüp ondan utandım. Abdullah b. Muğaffel Bab 20Düşman topraklarında elde edilen yiyecek 3154 Gazvelerimizde bal ve üzüm elde ederdik; onu yer, taksim için kaldırmazdık. Abdullah b. Ömer Bab 20Düşman topraklarında elde edilen yiyecek 3155 Hayber günü münâdî: "Kazanları devirin! Eşeklerin etlerinden hiçbir şey yemeyin!" diye seslendi. Abdullah b. Ebû Evfâ Bab 20Düşman topraklarında elde edilen yiyecek