Resûlullah'ın haccı: Size, sımsıkı sarıldığınız takdirde sapmayacağınız bir şey bıraktım: Allah'ın Kitabı.

Muhammed b. Ali b. Hüseyin şöyle anlattı:

Câbir b. Abdullah'ın yanına girdik. Yanına vardığımızda (gelenlerin) kim olduklarını sordu; sıra bana gelince: “Ben Muhammed b. Ali b. Hüseyin'im” dedim. Elini başıma doğru uzattı, (gömleğimin) üst düğmesini çözdü, sonra alt düğmesini çözdü, sonra avucunu göğsümün üzerine koydu. O gün ben genç bir delikanlıydım. “Hoş geldin, ne istersen sor” dedi. Ona sordum; o âmâ idi. Namaz vakti geldi; küçük olduğundan omuzlarına her koyduğunda iki ucu geri düşen dokuma bir örtüye bürünerek (namaza) durdu. Ridâsı ise yanında, elbise askısının üzerinde duruyordu. Bize namaz kıldırdı. (Sonra) ben: “Bize Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) haccını anlat” dedim. Eliyle (parmaklarını büküp) dokuzu gösterdi ve şöyle dedi:

“Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) dokuz yıl hac yapmadan kaldı. Onuncu yılda insanlar arasında Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) hacca gideceği ilan edildi. Bunun üzerine Medine'ye pek çok insan geldi; hepsi Resûlullah'a (sallallahu aleyhi ve sellem) uymak ve onun yaptığı gibi yapmak istiyordu. (Resûlullah) yola çıktı, biz de onunla birlikte çıktık. Zülhuleyfe'ye geldik. (Orada) Esmâ bint Umeys, Muhammed b. Ebû Bekir'i doğurdu ve Resûlullah'a (sallallahu aleyhi ve sellem) 'Ne yapayım?' diye haber gönderdi. (Resûlullah): 'Gusül abdesti al, (kanın akmaması için) bir bezle bağlan ve ihrama gir' buyurdu.

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) mescitte namaz kıldı, sonra Kasvâ'ya bindi. Devesi onu Beydâ üzerinde doğrulup dikildiğinde –Câbir dedi ki: Göz alabildiğine önüne baktım; binekli ve yaya (insanlar) vardı. Sağında da böyle, solunda da böyle, arkasında da böyleydi. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) aramızdaydı; Kur'ân ona iniyordu, o da onun anlamını biliyordu. O neyi yaptıysa biz de onu yaptık.– tevhid (lafzıyla) telbiye getirdi: 'Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek (Buyur Allah'ım, buyur! Buyur, Senin hiçbir ortağın yoktur, buyur! Şüphesiz hamd de nimet de Senindir, mülk de. Senin hiçbir ortağın yoktur).' İnsanlar da (hâlâ) telbiye getirdikleri bu (lafızlar)la telbiye getirdiler; Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara bundan hiçbir şeyi reddetmedi. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) de kendi telbiyesine devam etti.

Câbir dedi ki: Biz yalnızca haccı niyet ediyorduk, umreyi bilmiyorduk. Nihayet onunla birlikte Beyt'e geldiğimizde Rükn'ü (Hacerü'l-esved'i) istilâm etti; üç (şavtta) remel yaptı, dört (şavtta) normal yürüdü. Sonra Makām-ı İbrâhim'e gidip 'Makām-ı İbrâhim'den kendinize namaz yeri edinin' (Bakara 2/125) âyetini okudu. Makām'ı kendisiyle Beyt arasına aldı.

(Ca'fer dedi ki:) Babam şöyle derdi –bunu ancak Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) naklederek zikrettiğini biliyorum–: O, (bu) iki rekâtta 'Kul yâ eyyühe'l-kâfirûn' (Kâfirûn 109/1) ve 'Kul hüvallâhü ehad' (İhlâs 112/1) (sûrelerini) okurdu.

Sonra Beyt'e dönüp Rükn'ü istilâm etti. Sonra kapıdan Safâ'ya çıktı. Safâ'ya yaklaşınca 'Şüphesiz Safâ ile Merve Allah'ın nişanelerindendir' (Bakara 2/158) (âyetini) okudu ve 'Allah'ın başladığı yerden başlıyoruz' buyurdu. Safâ'dan başladı ve Beyt'i görünceye kadar onun üzerine çıktı. Allah'ı tekbir etti, tehlil etti, O'na hamd etti ve şöyle dedi: 'Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü, yuhyî ve yümît, ve hüve alâ külli şey'in kadîr. Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, enceze va'deh, ve nasara abdeh, ve hezeme'l-ahzâbe vahdeh (Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'na mahsustur. Diriltir ve öldürür. O her şeye kadirdir. Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti ve (düşman) toplulukları tek başına bozguna uğrattı).' Sonra bunların arasında dua etti; bu sözleri üç defa söyledi. Sonra Merve'ye (doğru) indi ve yürüdü; ayakları vadinin içinde inişe geçince koştu (remel yaptı); (ayakları) yokuşa çıkınca yürüdü ve Merve'ye vardı. Merve üzerinde de Safâ üzerinde yaptığı gibi yaptı. Merve üzerindeki son şavtı olunca şöyle buyurdu: 'Şayet sonradan anladığımı önceden bilseydim, kurbanlığı (hedyi) beraberimde sürüp getirmez ve bunu umreye çevirirdim. Sizden kimin yanında kurbanlığı yoksa ihramdan çıksın ve bunu umre yapsın.' Bunun üzerine Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ve yanında kurbanlık bulunanlar dışında insanların hepsi ihramdan çıktı ve saçlarını kısalttı.

Sürâka b. Mâlik b. Ca'şum kalkıp: 'Ey Allah'ın Resûlü! (Bu) bu yılımıza mı mahsus, yoksa ebediyen mi?' dedi. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) parmaklarını birbirine geçirdi ve iki kez: 'Umre hacca böylece girmiştir' buyurdu; (sonra) 'Hayır, bilakis ebediyen' buyurdu.

(Câbir) dedi ki: Ali, Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) kurbanlık develer getirdi. Fâtıma'yı ihramdan çıkanlar arasında buldu; boyalı elbiseler giymiş, sürme çekmişti. Ali bunu ona yadırgadı. Fâtıma: 'Bunu bana babam emretti' dedi. Ali Irak'ta şöyle derdi: Fâtıma'nın yaptığı şeyden dolayı ona kızgın olarak ve onun Resûlullah'tan (sallallahu aleyhi ve sellem) naklettiği şey hakkında Resûlullah'a (sallallahu aleyhi ve sellem) fetva sormak üzere ona gittim; bunu Fâtıma'ya yadırgadığımı da (söyledim). Şöyle buyurdu: 'Doğru söylemiş, doğru söylemiş. Haccı (üzerine) farz kıldığında (ihrama girerken) ne dedin?' (Ali) dedi ki: 'Allah'ım! Resûlünün (sallallahu aleyhi ve sellem) ihrama girdiği şeyle ihrama giriyorum' dedim. (Resûlullah): 'Benim yanımda kurbanlık var; o hâlde sen de ihramdan çıkma' buyurdu.

(Câbir) dedi ki: Ali'nin Yemen'den getirdiği kurbanlıklarla Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) Medine'den getirdiği kurbanlıkların toplamı yüz idi. Sonra Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ve yanında kurbanlık bulunanlar dışındaki insanların hepsi ihramdan çıktı ve saçlarını kısalttı.

Terviye günü olunca Mina'ya yöneldiler ve hac için ihrama girip telbiye getirdiler. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) (bineğine) bindi; Mina'da öğle, ikindi, akşam, yatsı ve sabah namazlarını kıldı. Sonra güneş doğuncaya kadar biraz bekledi ve kıldan bir çadır kurulmasını emretti; çadır onun için Nemire'de kuruldu. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) yola koyuldu. Kureyş, onun cahiliye döneminde Kureyş'in yaptığı gibi Meş'ar-i Haram'da ya da Müzdelife'de vakfe yapacağından hiç şüphe etmiyordu. Fakat Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) (orayı) geçip Arafat'a geldi; çadırın kendisi için Nemire'de kurulmuş olduğunu gördü ve oraya indi. Güneş (zevalden) kayınca Kasvâ'nın getirilmesini emretti; onun için semerlendi. Bindi ve vadinin içine geldi; insanlara hutbe okuyup şöyle buyurdu:

'Şüphesiz kanlarınız ve mallarınız, şu ayınızda, şu beldenizde, şu gününüzün haramlığı gibi size haramdır. İyi bilin ki cahiliye işlerinden her şey şu iki ayağımın altında kaldırılmıştır. Cahiliye (dönemindeki) kan davaları da kaldırılmıştır. Kaldırdığım ilk kan, Rebîa b. Hâris'in kanıdır –Rebîa, Benî Sa'd içinde süt emzirilmekteydi, Hüzeyl (kabilesi) onu öldürmüştü–. Cahiliye ribâsı da kaldırılmıştır. Kaldırdığım ilk ribâ, bizim ribâmız, Abbâs b. Abdülmuttalib'in ribâsıdır; o tamamen kaldırılmıştır. Kadınlar hakkında Allah'tan korkun! Çünkü siz onları Allah'ın emaneti olarak aldınız ve onların namuslarını Allah'ın kelimesiyle helal edindiniz. Sizin onlar üzerindeki hakkınız, hoşlanmadığınız hiç kimseyi yataklarınıza basmamalarıdır. Eğer bunu yaparlarsa onları iz bırakmayacak şekilde dövün. Onların sizin üzerinizdeki hakkı da örfe uygun şekilde yiyecekleri ve giyecekleridir. Size, sımsıkı sarıldığınız takdirde (asla) sapmayacağınız bir şey bıraktım: Allah'ın Kitabı. Siz benden sorulacaksınız; ne diyeceksiniz?' Onlar: 'Senin (risaleti) tebliğ ettiğine, (görevini) yerine getirdiğine ve öğüt verdiğine şahitlik ederiz' dediler. Bunun üzerine şehadet parmağını göğe kaldırıp insanlara doğru indirerek üç kez: 'Allah'ım şahit ol, Allah'ım şahit ol' buyurdu.

Sonra Bilâl ezan okudu, sonra kamet getirdi; (Resûlullah) öğleyi kıldı. Sonra kamet getirdi, ikindiyi kıldı; ikisi arasında hiçbir (nafile) namaz kılmadı. Sonra Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) (bineğine) bindi ve vakfe yerine geldi. Devesinin karnını kayalıklara doğru çevirdi, yayaların (kum) yolunu önüne aldı ve kıbleye yöneldi. Güneş batıp sarılık biraz gidinceye, güneşin kursu kayboluncaya kadar vakfede durmaya devam etti. Üsâme b. Zeyd'i terkisine aldı ve Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) (Arafat'tan) ayrıldı. Kasvâ'nın yularını öyle çekmişti ki başı semerinin ön kısmına değiyordu. Sağ eliyle işaret ederek: 'Ey insanlar! Sükûnet, sükûnet!' diyordu. Kum tepelerinden birine geldikçe çıkabilmesi için yularını biraz gevşetiyordu. Sonra Müzdelife'ye geldi; orada akşam ve yatsıyı bir ezan ve iki kametle kıldı, ikisi arasında hiçbir (nafile) namaz kılmadı. Sonra Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) fecir doğuncaya kadar uzandı. Sabah aydınlığı belirince sabah namazını bir ezan ve bir kametle kıldı. Sonra Kasvâ'ya binip Meş'ar-i Haram'a geldi, üzerine çıktı; Allah'a hamd etti, tekbir ve tehlil getirdi. Ortalık iyice aydınlanıncaya kadar vakfede kaldı. Sonra güneş doğmadan önce (Müzdelife'den) ayrıldı ve Fadl b. Abbâs'ı terkisine aldı. Fadl güzel saçlı, beyaz tenli, yakışıklı bir adamdı. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) yola koyulunca develer üzerindeki kadınlar (yanlarından) geçmeye başladı. Fadl onlara bakmaya başladı. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) elini (Fadl'ın yüzünün) öbür tarafına koydu; Fadl da yüzünü öbür tarafa çevirip bakıyordu. Nihayet Muhassir'e gelince (devesini) biraz hızlandırdı. Sonra seni büyük cemreye çıkaran orta yolu tuttu ve ağacın yanındaki cemreye geldi. Her birinde tekbir getirerek, hazef taşı (nohut) büyüklüğünde yedi taş attı; vadinin içinden attı. Sonra kurban kesim yerine gitti; altmış üç deveyi kendi eliyle kesti. (Bıçağı) Ali'ye verdi, o da kalanını kesti. Onu kurbanına ortak etti. Sonra her deveden bir parça (alınmasını) emretti; (parçalar) bir tencereye konup pişirildi. İkisi de etinden yediler, suyundan içtiler. Sonra Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Beyt'e (tavaf için) gitti ve öğleyi Mekke'de kıldı. Zemzem başında (hacılara) su dağıtmakta olan Abdülmuttaliboğulları'na geldi ve: 'Ey Abdülmuttaliboğulları! (Su) çekin. İnsanların su dağıtma hizmetinizi elinizden alması (endişesi) olmasaydı, sizinle birlikte ben de (su) çekerdim' buyurdu. Ona bir kova uzattılar, ondan içti.”