Abdullah b. Abbâs (radıyallahu anhümâ) şöyle rivayet etti:
Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Kayser'e onu İslâm'a davet eden bir mektup yazdı ve mektubunu Dıhye el-Kelbî ile ona gönderdi. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Dıhye'ye, mektubu Kayser'e iletmesi için Busrâ'nın büyüğüne vermesini emretti. Kayser, Allah Fars ordularını kendisinden uzaklaştırınca, Allah'ın kendisine lütfettiği (zafere) şükür olarak Hıms'tan İlyâ'ya (Kudüs'e) yürüyerek gitmişti. Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) mektubu Kayser'e gelince, onu okuduğu sırada şöyle dedi: “Bana burada onun kavminden birini arayıp bulun da onlara Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) hakkında sorayım.”
İbn Abbâs dedi ki: Ebû Süfyân bana haber verdi ki, Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) ile Kureyş kâfirleri arasındaki (antlaşma) süresi içinde ticaret için gelmiş Kureyşli adamlar arasında Şam'da bulunuyormuş. Ebû Süfyân dedi ki: Kayser'in elçisi bizi Şam'ın bir yerinde buldu ve beni ve arkadaşlarımı alıp götürdü; nihayet İlyâ'ya vardık. Onun huzuruna alındık. Bir de baktık ki o, hükümdarlık meclisinde oturuyor, başında taç var ve etrafında Rum'un ileri gelenleri bulunuyor. Tercümanına: “Onlara sor, kendisinin peygamber olduğunu iddia eden bu adama soyca hangisi daha yakındır?” dedi. Ebû Süfyân dedi ki: Ben: “Soyca ona en yakın olanları benim” dedim. “Seninle onun arasındaki akrabalık nedir?” dedi. Ben: “O benim amcamın oğludur” dedim. O gün kafilede Abdümenâf oğullarından benden başka kimse yoktu. Kayser: “Onu yaklaştırın” dedi. Arkadaşlarıma emretti; onlar da sırtımın arkasına, omzumun hizasına konuldular. Sonra tercümanına dedi ki: “Arkadaşlarına söyle: Ben bu adama, peygamber olduğunu iddia eden kimse hakkında soru soracağım. Eğer yalan söylerse onu yalanlasınlar.” Ebû Süfyân dedi ki: Vallahi, o gün arkadaşlarımın benim yalan söylediğimi nakletmelerinden utanmasaydım, bana onu sorduğunda onun hakkında yalan söylerdim. Fakat onların benden yalan nakletmelerinden utandım ve onun hakkında doğruyu söyledim. Sonra tercümanına: “Ona söyle: Bu adamın sizin aranızda soyu nasıldır?” dedi. Ben: “O bizim aramızda soylu biridir” dedim. “Sizden bu sözü ondan önce söyleyen biri oldu mu?” dedi. “Hayır” dedim. “Söylediğini söylemeden önce onu yalan söylemekle itham eder miydiniz?” dedi. “Hayır” dedim. “Ataları arasında hükümdar olan var mı?” dedi. “Hayır” dedim. “İnsanların ileri gelenleri mi ona uyuyor, yoksa zayıfları mı?” dedi. “Bilakis zayıfları” dedim. “Artıyorlar mı, eksiliyorlar mı?” dedi. “Bilakis artıyorlar” dedim. “Ona girdikten sonra dinini beğenmeyerek dönen biri oluyor mu?” dedi. “Hayır” dedim. “Ahdini bozar mı?” dedi. “Hayır; fakat biz şu anda onunla bir (antlaşma) süresi içindeyiz ve ahdini bozmasından korkuyoruz” dedim. Ebû Süfyân dedi ki: Bu (söz)den başka, benden nakledilmesinden korkmadan içine onu küçümseyecek bir şey katabileceğim bir kelimeye fırsat bulamadım. “Onunla savaştınız mı, yahut o sizinle savaştı mı?” dedi. “Evet” dedim. “Onun savaşı ile sizin savaşınız nasıl oldu?” dedi. “Nöbetleşe ve karşılıklı oldu; bir defa o bize galip gelir, bir defa da biz ona galip geliriz” dedim. “Size neyi emrediyor?” dedi. (Ebû Süfyân) dedi ki: “Bize, yalnız Allah'a ibadet etmemizi ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmamamızı emrediyor; babalarımızın taptıklarından bizi men ediyor; bize namazı, sadakayı, iffeti, ahde vefayı ve emaneti yerine getirmeyi emrediyor.” Ben bunu söyleyince tercümanına dedi ki: “Ona söyle: Sana onun aranızdaki soyunu sordum; onun soylu olduğunu söyledin. Peygamberler de kavimlerinin soyluları arasından gönderilir. Sana, sizden bu sözü ondan önce söyleyen biri olup olmadığını sordum; hayır dedin. Eğer sizden biri bu sözü ondan önce söylemiş olsaydı, ‘Kendisinden önce söylenmiş bir söze uyan bir adam’ derdim. Sana, söylediğini söylemeden önce onu yalan söylemekle itham edip etmediğinizi sordum; hayır dedin. Bundan anladım ki o, insanlara karşı yalanı bırakıp da Allah'a karşı yalan söyleyecek değildir. Sana ataları arasında hükümdar olan olup olmadığını sordum; hayır dedin. Eğer ataları arasında bir hükümdar olsaydı, ‘Atalarının hükümranlığını istiyor’ derdim. Sana insanların ileri gelenlerinin mi yoksa zayıflarının mı ona uyduğunu sordum; zayıflarının ona uyduğunu söyledin. Peygamberlerin taraftarları da onlardır. Sana artıp artmadıklarını ya da eksilip eksilmediklerini sordum; arttıklarını söyledin. İman da tamamlanıncaya kadar böyledir. Sana, ona girdikten sonra dinini beğenmeyerek dönen biri olup olmadığını sordum; hayır dedin. İman da böyledir; sevinci kalplere karıştığında artık hiç kimse onu beğenmemezlik etmez. Sana ahdini bozup bozmadığını sordum; hayır dedin. Peygamberler de böyledir; ahitlerini bozmazlar. Sana onunla savaşıp savaşmadığınızı, onun da sizinle savaşıp savaşmadığını sordum; savaştığını, sizin savaşınızla onun savaşının nöbetleşe olduğunu, bir defa onun size, bir defa da sizin ona galip geldiğinizi söyledin. Peygamberler de böyledir; imtihan edilirler, sonunda akıbet onların olur. Sana size neyi emrettiğini sordum; size Allah'a ibadet etmenizi ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmamanızı emrettiğini, babalarınızın taptıklarından sizi men ettiğini, size namazı, doğruluğu, iffeti, ahde vefayı ve emaneti yerine getirmeyi emrettiğini söyledin.” (Kayser) dedi ki: “İşte bu, peygamberin vasfıdır. Onun çıkacağını biliyordum, fakat sizden olacağını sanmıyordum. Eğer söylediğin doğruysa, pek yakında şu iki ayağımın bastığı yere hâkim olacaktır. Ona ulaşabileceğimi umsaydım, onunla buluşmak için zahmete katlanırdım. Yanında olsaydım ayaklarını yıkardım.”
Ebû Süfyân dedi ki: Sonra Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) mektubunu istedi; okundu. Bir de baktık ki içinde şöyle yazıyor: “Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla. Allah'ın kulu ve Resûlü Muhammed'den Rum'un büyüğü Herakleios'a. Hidayete uyanlara selam olsun. Bundan sonra, ben seni İslâm davetiyle davet ediyorum. Müslüman ol ki selamet bulasın; müslüman ol ki Allah sana mükâfatını iki kat versin. Eğer yüz çevirirsen, köylülerin (Erîsîlerin) günahı senin üzerinedir. ‘Ey Kitap ehli! Bizimle sizin aranızda ortak olan bir söze gelin: Allah'tan başkasına ibadet etmeyelim, O'na hiçbir şeyi ortak koşmayalım ve Allah'ı bırakıp birbirimizi rabler edinmeyelim. Eğer yüz çevirirlerse, deyin ki: Şahit olun, biz müslümanlarız’ (Âl-i İmrân 3/64).”
Ebû Süfyân dedi ki: (Kayser) sözünü bitirince etrafındaki Rum ileri gelenlerinin sesleri yükseldi ve gürültüleri çoğaldı; ne dediklerini bilmiyorum. Bizim (çıkarılmamız) emredildi ve dışarı çıkarıldık. Arkadaşlarımla birlikte çıkıp onlarla baş başa kalınca onlara: “İbn Ebû Kebşe'nin işi gerçekten büyüdü! Şu Benü'l-Asfar'ın (Rumların) hükümdarı ondan korkuyor” dedim. Ebû Süfyân dedi ki: Vallahi, onun işinin galip geleceğine kesin olarak inanmış ve zillet içinde (olarak) kaldım; nihayet ben istemezken Allah kalbime İslâm'ı yerleştirdi.
Sahîh-i Buhârî 2940, 2941, Kitap 56, Hadis 153