Bölüm 49
Köle Azadı (Itk)
كتاب العتق
Hadisler
2517
Hangi adam Müslüman bir kişiyi azat ederse, Allah onun her bir uzvuna karşılık bir uzvunu ateşten kurtarır.
Ebû Hüreyre
Bab 1Köle azat etmek ve fazileti
2518
Hangi köleyi azat etmek daha faziletlidir? Fiyatı en yüksek olanı ve sahiplerinin yanında en kıymetli olanı.
Ebû Zer
Bab 2Hangi köle(yi azat etmek) daha faziletlidir?
2519
Esmâ: Peygamber güneş tutulmasında köle azat etmeyi emretti.
Esmâ bint Ebû Bekir
Bab 3Güneş tutulmasında ve (diğer) alametlerde köle azat etmenin müstehap oluşu
2520
Tutulma sırasında köle azat etmekle emrolunurduk.
Esmâ bint Ebû Bekir
Bab 3Güneş tutulmasında ve (diğer) alametlerde köle azat etmenin müstehap oluşu
2521
Kim iki kişi arasında ortak olan bir köleyi azat ederse, zengin ise onun hesabına kıymet biçilir, sonra azat edilir.
Abdullah b. Ömer
Bab 4İki kişi arasında ortak olan bir köleyi ya da ortaklar arasındaki bir cariyeyi azat ederse
2522
Bedeline yetecek malı olan ortak payını azat ederse köleye adil kıymet biçilir, ortaklarına hisseleri verilir.
Abdullah b. Ömer
Bab 4İki kişi arasında ortak olan bir köleyi ya da ortaklar arasındaki bir cariyeyi azat ederse
2523
Kim bir memlûkteki payını azat ederse, bedeline yetecek malı varsa kölenin tamamını azat etmesi üzerine borçtur.
Abdullah b. Ömer
Bab 4İki kişi arasında ortak olan bir köleyi ya da ortaklar arasındaki bir cariyeyi azat ederse
2524
Adil kıymetle bedeline yetecek malı bulunan kimse köledeki hissesini azat ederse o köle azat olmuştur.
Abdullah b. Ömer
Bab 4İki kişi arasında ortak olan bir köleyi ya da ortaklar arasındaki bir cariyeyi azat ederse
2525
İbn Ömer, ortak köleyi azat eden zengin ise kölenin tamamını azat etmesinin üzerine vacip olduğuna fetva verirdi.
Nâfi', Abdullah b. Ömer'den
Bab 4İki kişi arasında ortak olan bir köleyi ya da ortaklar arasındaki bir cariyeyi azat ederse
2526
Kim bir köleden bir parça azat ederse...
Ebû Hüreyre
Bab 5Bir köledeki hissesini azat eder de malı olmazsa, köle kitâbet gibi kendisine meşakkat verilmeksizin (bedelini ödemek için) çalıştırılır
2527
Malı yoksa köleye kıymet biçilir, sonra köle kendisine meşakkat verilmeksizin çalıştırılır.
Ebû Hüreyre
Bab 5Bir köledeki hissesini azat eder de malı olmazsa, köle kitâbet gibi kendisine meşakkat verilmeksizin (bedelini ödemek için) çalıştırılır
2528
Allah, ümmetimin gönüllerinden geçen vesveseleri, amel etmedikçe ya da konuşmadıkça benim hatırım için bağışladı.
Ebû Hüreyre
Bab 6Köle azadında, boşamada ve benzerlerinde hata ve unutkanlık; azat ancak Allah rızası için olur
2529
Ameller niyete göredir; kişiye ancak niyet ettiği vardır.
Ömer b. Hattâb
Bab 6Köle azadında, boşamada ve benzerlerinde hata ve unutkanlık; azat ancak Allah rızası için olur
2530
Ebû Hüreyre, yolda kaybettiği kölesi gelince: "Seni şahit tutuyorum, o hürdür" dedi.
Kays, Ebû Hüreyre'den
Bab 7Bir adam kölesi için "O Allah içindir" der ve azadı niyet ederse; azatta şahit tutmak
2531
Ebû Hüreyre kaçan kölesi Peygamber'in yanında çıkagelince: "O, Allah rızası için hürdür" dedi.
Ebû Hüreyre
Bab 7Bir adam kölesi için "O Allah içindir" der ve azadı niyet ederse; azatta şahit tutmak
2532
Ebû Hüreyre kölesi hakkında: "Seni şahit tutuyorum, o Allah içindir" dedi.
Kays
Bab 7Bir adam kölesi için "O Allah içindir" der ve azadı niyet ederse; azatta şahit tutmak
2533
Ey Abd b. Zem'a! O senindir; ey Sevde bint Zem'a! Ondan örtün.
Âişe
Bab 8Ümmü veled
2534
Bir adam kölesini ölümünden sonra azat olmak üzere azat etti; Peygamber köleyi çağırtıp sattı.
Câbir b. Abdullah
Bab 9Müdebber kölenin satılması
2535
Resûlullah velânın satılmasını ve hibe edilmesini yasakladı.
Abdullah b. Ömer
Bab 10Velânın satılması ve hibe edilmesi
2536
Onu azat et; çünkü velâ, gümüşü (bedeli) verene aittir.
Âişe
Bab 10Velânın satılması ve hibe edilmesi
2537
Ensâr, Abbâs'ın fidyesini bırakmak için izin isteyince: "Ondan bir dirhem bile bırakmayacaksınız" buyurdu.
Enes
Bab 11Bir adamın kardeşi ya da amcası esir alınırsa, müşrik olduğu halde onun fidyesi verilir mi?
2538
Hakîm b. Hizâm cahiliyede yüz köle azat etmişti: "Geçmişte yaptığın hayır üzere Müslüman oldun."
Urve
Bab 12Müşrikin köle azat etmesi
2539, 2540
Kardeşleriniz tövbe ederek bize geldiler; esirlerini kendilerine geri vermeyi uygun gördüm.
Mervân ve Misver b. Mahreme
Bab 13Araplardan köleye sahip olup (onu) hibe eden, satan, (cariyeyle) cinsel ilişkide bulunan, fidye alan ve çocukları esir alan kimse
2541
Peygamber Benî Mustalik'e onlar gafil haldeyken baskın yaptı ve o gün Cüveyriye'yi aldı.
İbn Avn
Bab 13Araplardan köleye sahip olup (onu) hibe eden, satan, (cariyeyle) cinsel ilişkide bulunan, fidye alan ve çocukları esir alan kimse
2542
Benî Mustalik esirleriyle azil sorulunca: "Kıyamete kadar var olacak hiçbir can yoktur ki mutlaka var olmasın."
İbn Muhayrîz
Bab 13Araplardan köleye sahip olup (onu) hibe eden, satan, (cariyeyle) cinsel ilişkide bulunan, fidye alan ve çocukları esir alan kimse
2543
Resûlullah'tan onlar hakkında işittiğim üç şeyden beri Benî Temîm'i seviyorum.
Ebû Hüreyre
Bab 13Araplardan köleye sahip olup (onu) hibe eden, satan, (cariyeyle) cinsel ilişkide bulunan, fidye alan ve çocukları esir alan kimse
2544
Kimin bir cariyesi olur da ona bakıp iyilik eder, sonra azat edip onunla evlenirse, onun için iki ecir vardır.
Ebû Mûsâ
Bab 14Cariyesini edeplendirip ona (ilim) öğreten kimsenin fazileti
2545
Kimin kardeşi elinin altında ise ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin.
Ma'rûr b. Süveyd
Bab 15Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Köleler kardeşlerinizdir; onlara yediğinizden yedirin" sözü
2546
Köle, efendisine samimiyetle davranır ve Rabbine güzelce ibadet ederse, ona ecri iki kat verilir.
Abdullah b. Ömer
Bab 16Rabbine güzelce ibadet eden ve efendisine samimiyetle hizmet eden köle
2547
Hangi köle Allah'ın hakkını ve efendilerinin hakkını yerine getirirse, ona iki ecir vardır.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî
Bab 16Rabbine güzelce ibadet eden ve efendisine samimiyetle hizmet eden köle
2548
Sâlih memlûk köle için iki ecir vardır.
Ebû Hüreyre
Bab 16Rabbine güzelce ibadet eden ve efendisine samimiyetle hizmet eden köle
2549
Onlardan birinin Rabbine güzelce ibadet edip efendisine samimiyetle hizmet etmesi ne güzel bir şeydir!
Ebû Hüreyre
Bab 16Rabbine güzelce ibadet eden ve efendisine samimiyetle hizmet eden köle
2550
Köle efendisine samimiyetle hizmet eder ve Rabbine güzelce ibadet ederse ecri iki kat verilir (Ubeydullah rivayeti).
Abdullah b. Ömer
Bab 17Kölelere karşı büyüklük taslamanın mekruh oluşu
2551
Rabbine güzelce ibadet eden ve efendisine hakkını, samimiyetini ve itaatini yerine getiren memlûk için iki ecir vardır.
Ebû Mûsâ
Bab 17Kölelere karşı büyüklük taslamanın mekruh oluşu
2552
Sizden biri 'Kulum, cariyem' demesin; 'Delikanlım, kızım, uşağım' desin.
Ebû Hüreyre
Bab 17Kölelere karşı büyüklük taslamanın mekruh oluşu
2553
Köledeki hissesini azat edenin malı yetiyorsa köleye adil bir kıymet biçilir ve köle onun malından azat edilir.
Abdullah b. Ömer
Bab 17Kölelere karşı büyüklük taslamanın mekruh oluşu
2554
Köle, efendisinin malı üzerinde çobandır ve ondan sorumludur; hepiniz çobansınız.
Abdullah b. Ömer
Bab 17Kölelere karşı büyüklük taslamanın mekruh oluşu
2555, 2556
Cariye tekrar tekrar zina ederse, üçüncüsünde ya da dördüncüsünde onu kıldan bir ip karşılığında da olsa satın.
Ebû Hüreyre ve Zeyd b. Hâlid
Bab 17Kölelere karşı büyüklük taslamanın mekruh oluşu
2557
Hizmetçiniz yemeğinizi getirince onu yanınıza oturtmasanız bile ona bir iki lokma verin; zahmetini o çekmiştir.
Ebû Hüreyre
Bab 18Birine hizmetçisi yemeğini getirdiğinde
2558
Hizmetçi efendisinin malında çobandır; adam da babasının malında çobandır ve sürüsünden sorumludur.
Abdullah b. Ömer
Bab 19Köle, efendisinin malında çobandır
2559
Biriniz dövüşürse yüze vurmaktan sakınsın.
Ebû Hüreyre
Bab 20Köleyi döven kimse yüzünden sakınsın