Ravi

Enes bin Mâlik

Hayatı

Tam adı Ebû Hamza Enes bin Mâlik bin Nadr el-Ensârî'dir. Medine'deki Hazrec kabilesinin Neccâroğulları koluna mensuptur. Hicretten on yıl önce (612) doğdu. Annesi Ümmü Süleym, üvey babası Ebû Talha, kardeşi Berâ bin Mâlik de tanınmış sahâbîlerdir. Hz. Peygamber Medine'ye geldiğinde on yaşındaydı. Annesi tarafından onun hizmetine verildi ve on yıl boyunca yanında bulundu. Bu sebeple "Hâdimü'n-Nebî" (Peygamber'in hizmetçisi) lakabıyla anılır.

Hz. Peygamber'le birlikte Hudeybiye, Hayber, Mekke'nin fethi, Huneyn ve Vedâ haccında bulundu. Hz. Ebû Bekir onu Bahreyn'e zekât memuru olarak gönderdi. Hz. Ömer zamanında Basra'ya gitti ve bir süre Dımaşk'ta kaldıktan sonra oraya yerleşti. Haccâc'ın baskısına maruz kaldı ve Halife Abdülmelik'e şikâyette bulunarak hakkını aradı. Hz. Peygamber'in uzun ömür ve bereket için yaptığı duaya mazhar olduğu rivayet edilir. Basra'da vefat eden son sahâbî kabul edilir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 93 (711-12) yılında yüz yaşını aşmış olarak öldü. Vefatı için 90, 91, 92 ve 95 yılları da zikredilmiştir.

Hadisleri Hz. Peygamber'in yanı sıra Ebû Bekir, Ömer, Osman, Muâz bin Cebel, Ebû Zer, annesi Ümmü Süleym ve üvey babası Ebû Talha'dan aldı. Kendisinden iki yüz kadar kişi rivayette bulundu. Bunların arasında Hasan-ı Basrî, İbn Sîrîn, Katâde, Zührî, Şa'bî, Ebû Kılâbe ve Ömer bin Abdülazîz gibi isimler vardır.

Müksirûn arasında Ebû Hüreyre ve İbn Ömer'den sonra üçüncü sıradadır. Rivayetlerinin tekrarlarıyla birlikte 2286'yı bulduğu söylenir. Farklı sayımlara göre 168 (veya 180) hadisi hem Buhârî'de hem Müslim'de yer alır; Buhârî ayrıca seksen, Müslim de doksan kadar hadisini almıştır. Ahmed bin Hanbel'in Müsned'inde de geniş bir bölüm onun rivayetlerine ayrılmıştır. Kütüb-i Sitte'nin bütün kitaplarında hadisleri bulunur.

Rivayette titizdi. Hz. Peygamber'in sözünü aynen aktaramamış olma ihtimaline karşı hadisin sonuna çoğu zaman "ya da Resûlullah'ın dediği gibi" ifadesini eklerdi. Rivayetlerini yazılı olarak da muhafaza ettiği bilinir. Sahâbe arasında orta derecede fetva verenlerden sayılır.

Kaynaklar

Hadisler

13 Sizden biriniz, kendisi için sevdiğini kardeşi için de sevmedikçe iman etmiş olmaz. Enes Sahîh-i Buhârîİman 15 Ben kendisine babasından, çocuğundan ve bütün insanlardan daha sevgili olmadıkça sizden biriniz iman etmiş olmaz. Enes Sahîh-i Buhârîİman 16 Üç şey kimde bulunursa imanın tadını bulur. Enes Sahîh-i Buhârîİman 17 İmanın alameti Ensâr'ı sevmek, nifakın alameti de Ensâr'a buğzetmektir. Enes Sahîh-i Buhârîİman 21 Allah kendisini küfürden kurtardıktan sonra ona dönmekten, ateşe atılmaktan hoşlanmadığı gibi hoşlanmayan imanın tadını bulur. Enes Sahîh-i Buhârîİman 44 Lâ ilâhe illallah deyip kalbinde zerre ağırlığınca hayır bulunan kimse cehennemden çıkar. Enes Sahîh-i Buhârîİman 49 Size Kadir gecesini haber vermek için çıktım; fakat iki kişi çekişti ve bilgisi kaldırıldı. Ubâde b. Sâmit Sahîh-i Buhârîİman 63 Getirdiğin şeye iman ettim: Dımâm b. Sa'lebe'nin Peygamber'e soruları. Enes b. Mâlik Sahîh-i Buhârîİlim 65 Peygamber'in gümüş yüzüğü: Üzerinde "Muhammed Resûlullah" nakşı vardı. Enes b. Mâlik Sahîh-i Buhârîİlim 69 Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin. Enes b. Mâlik Sahîh-i Buhârîİlim 80 İlmin kaldırılması ve cehaletin yerleşmesi kıyametin alametlerindendir. Enes Sahîh-i Buhârîİlim 81 İlmin azalması, cehaletin ortaya çıkması ve kadınların çoğalıp erkeklerin azalması kıyametin alametlerindendir. Enes Sahîh-i Buhârîİlim 93 Rab olarak Allah'tan, din olarak İslâm'dan, peygamber olarak Muhammed'den razı olduk. Enes b. Mâlik Sahîh-i Buhârîİlim 94 Peygamber bir söz söylediğinde onu üç kez tekrarlardı. Enes Sahîh-i Buhârîİlim 95 Peygamber bir söz söylediğinde anlaşılsın diye onu üç kez tekrarlardı. Enes Sahîh-i Buhârîİlim 108 Kim bilerek bana yalan isnat ederse cehennemdeki yerine hazırlansın. Enes Sahîh-i Buhârîİlim 128 Kim kalbinden doğrulukla şehadet ederse, Allah onu ateşe haram kılar. Enes b. Mâlik Sahîh-i Buhârîİlim 129 Kim Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan O'na kavuşursa cennete girer. Enes Sahîh-i Buhârîİlim 142 Allah'ım! Erkek ve dişi şeytanlardan sana sığınırım: Tuvalete girerken okunan dua. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 150 Peygamber ihtiyacı için çıktığında yanımızda bir matara su götürürdük; onunla istincâ ederdi. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîAbdest 151 Resûlullah ihtiyacı için çıktığında bir matara su ile arkasından giderdik. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 152 Bir matara su ve bir anaze taşırdık; Resûlullah su ile istincâ ederdi. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîAbdest 169 Suyun Peygamber'in parmaklarının altından fışkırdığını gördüm; hepsi ondan abdest aldı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîAbdest 171 Resûlullah başını tıraş ettirdiğinde saçından ilk alan Ebû Talha oldu. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 195 Küçük bir taş leğendeki suyla seksen küsur kişi abdest aldı. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 200 Suyun Peygamber'in parmaklarının arasından fışkırdığını gördüm; yetmiş seksen kişi abdest aldı. Sâbit, Enes'ten Sahîh-i BuhârîAbdest 201 Peygamber bir sâ' ile beş müd arası suyla gusleder, bir müd ile abdest alırdı. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 213 Namazda uyuklayan, ne okuduğunu bilinceye kadar uyusun. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 214 Peygamber her namaz için abdest alırdı; abdesti bozulmayana bir abdest yeterdi. Amr b. Âmir, Enes'ten Sahîh-i BuhârîAbdest 217 Peygamber ihtiyacını giderdiğinde ona su getirirdim; onunla yıkanırdı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîAbdest 219 Mescitte küçük abdest bozan bedeviye Peygamber: "Onu bırakın" buyurdu. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîAbdest 221 Enes b. Mâlik de mescitte küçük abdest bozan bedevi hadisini rivayet etti. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîAbdest 233 Ukl ve Ureyneliler: Çobanı öldürüp develeri götürenlerin cezası. Ebû Kılâbe, Enes'ten Sahîh-i BuhârîAbdest 234 Koyun ağılında namaz: Peygamber mescit yapılmadan önce koyun ağıllarında namaz kılardı. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 241 Peygamber elbisesine tükürdü. Enes Sahîh-i BuhârîAbdest 264 Peygamber ile hanımlarından biri tek bir kaptan yıkanırlardı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîGusül 268 Peygamber'e otuz erkek gücü verildiğini konuşurduk. Katâde, Enes b. Mâlik'ten Sahîh-i BuhârîGusül 284 Peygamber bir gecede dokuz hanımını dolaşırdı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîGusül 318 Allah rahme bir melek görevlendirmiştir; rızık ve ecel anne karnında yazılır. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîHayız 349 Mi'rac gecesinde elli vakit namaz beşe indirildi: Onlar beştir ve elliye denktir. Enes b. Mâlik, Ebû Zer'den Sahîh-i BuhârîNamaz 371 Hayber'e girerken Peygamber'in uyluğu açıldı: Allahu ekber, Hayber harap oldu. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 374 Bu perdeni kaldır; resimleri namazımda durmadan gözüme takılıyor. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 378 İmam ancak kendisine uyulsun diye konulmuştur. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 380 Çok kullanılmaktan kararmış bir hasır üzerinde Resûlullah bize iki rekât namaz kıldırdı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 385 Sıcağın şiddetinden secde yerine elbisemizin ucunu koyardık. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 386 Peygamber nalınlarıyla namaz kılardı. Ebû Mesleme Saîd b. Yezîd el-Ezdî Sahîh-i BuhârîNamaz 391 Kim namazımızı kılar, kıblemize yönelir ve kestiğimizi yerse o Müslümandır. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 392 Lâ ilâhe illallah der, namazımızı kılar ve kıblemize yönelirlerse kanları ve malları haram olur. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 393 Müslümanın lehine olan onun lehine, aleyhine olan onun aleyhinedir. Meymûn b. Siyâh, Enes b. Mâlik'ten Sahîh-i BuhârîNamaz 402 Ömer: Üç konuda Rabbime muvafakat ettim. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 402b Humeyd de Ömer'in üç konuda Rabbine muvafakati hadisini Enes'ten işitti. Humeyd, Enes'ten Sahîh-i BuhârîNamaz 405 Namaza duran Rabbiyle münacat eder; kıblesine doğru tükürmesin. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 412 Ne önünüze ne sağınıza tükürün; soluna veya ayağınızın altına tükürün. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 413 Mü'min namazda iken ancak Rabbiyle münacat eder. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 415 Mescitte tükürmek bir hatadır; keffâreti de onu gömmektir. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 417 Tükürük ansızın gelirse elbisenin ucuyla alınır. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 419 Ben sizi gördüğüm gibi arkamdan da görürüm. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 422 Seni Ebû Talha mı gönderdi? Mescitte yemeğe davet. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 428 Mescid-i Nebevî'nin yapımı: Allah'ım! Hayır ancak âhiret hayrıdır. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 429 Peygamber mescit yapılmadan önce koyun ağıllarında namaz kılardı. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 465 Karanlık gecede Peygamber'in yanından çıkan iki sahâbînin önünü iki lamba gibi bir ışık aydınlattı. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 500 Peygamber ihtiyacı için çıktığında yanımızda bir anaze ve bir matara götürürdük. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz 503 Ashabın büyükleri akşam ezanında direklere koşuşurdu. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz 529 Namazda da zayi ettiğinizi zayi etmediniz mi? Enes Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 530 Yetiştiğim şeylerden bu namazdan başkasını tanımıyorum; o da zayi edildi. Zührî Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 531 Namaz kılan Rabbiyle münacat eder. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 532 Secdede itidalli olun; kollarınızı köpek gibi yere yaymayın. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 540 Resûlullah öğleyi güneş batıya kayınca kıldırdı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 542 Öğle sıcaklarında sıcaktan korunmak için elbiselerimizin üzerine secde ederdik. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 548 İkindiyi kılardık; sonra Amr b. Avf oğullarına gidenler onları ikindiyi kılarken bulurdu. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 549 Enes ikindiyi erken kıldı: Bu, Resûlullah ile birlikte kıldığımız namazdır. Ebû Ümâme Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 550 Resûlullah ikindiyi güneş yüksek ve canlıyken kılardı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 551 İkindiyi kılardık; Kubâ'ya giden, güneş yüksekken varırdı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 572 Namazı beklediğiniz sürece namazda sayılırsınız. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 575 Sahur ile sabah namazı arasında elli altmış âyet okuyacak kadar zaman vardı. Enes, Zeyd b. Sâbit'ten Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 576 Sahurun bitişi ile sabah namazı arasında elli âyet okuyacak kadar zaman vardı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 597 Kim bir namazı unutursa hatırladığında onu kılsın; onun bundan başka keffâreti yoktur. Enes Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 600 Namazı beklediğiniz sürece namazda olmaya devam edersiniz. Kurre b. Hâlid Sahîh-i BuhârîNamaz Vakitleri 603 Bilâl'e ezanı çift, kameti tek okuması emredildi. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 605 Bilâl'e ezanı çift, kameti tek okuması emredildi; "kad kâmeti's-salâh" hariç. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 606 İnsanlar çoğalınca namaz vaktini ateş yakarak ya da çan çalarak bildirmeyi konuştular. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 607 Bilâl'e ezanı çift, kameti tek okuması emredildi (Eyyûb: kad kâmeti's-salâh hariç). Enes Sahîh-i BuhârîEzan 610 Peygamber bir kavme sefere çıktığında ezan işitirse onlara dokunmaz, işitmezse baskın yapardı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 625 Sahâbîler akşam ezanından sonra direklere koşuşup akşamdan önce iki rekât kılarlardı. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 642 Kamet getirildiği hâlde Peygamber bir adamla konuştu; cemaat uyuklayıncaya kadar namaza kalkmadı. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 643 Kamet getirildikten sonra bir adam Peygamber'in önüne çıkıp onu alıkoydu. Humeyd Sahîh-i BuhârîEzan 655, 656 Ey Seleme oğulları! Mescide gelirken bıraktığınız izlerin sevabını ummuyor musunuz? Enes Sahîh-i BuhârîEzan 661 Siz namazı beklediğiniz sürece namazda sayıldınız; sanki yüzüğünün parıltısına bakıyorum. Humeyd Sahîh-i BuhârîEzan 670 İri yapılı Ensârî'nin evinde Peygamber, hasır üzerinde iki rekât namaz kıldı. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 672 Akşam yemeği getirildiğinde, akşam namazını kılmadan önce onunla başlayın. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 680 Peygamber perdeyi açıp bize baktı; yüzü sanki bir mushaf sayfası gibiydi. Zührî şöyle rivayet etti: Peygamber'e tâbi olan, ona hizmet eden ve sohbetinde bulunan Enes b. Mâlik el-Ensârî bana şunu haber verdi: Sahîh-i BuhârîEzan 681 Peygamber'in perdeyi kaldırdığında görünen yüzünden daha hoşumuza giden bir manzara görmedik. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 689 İmam ayakta kılarsa ayakta, oturarak kılarsa hepiniz oturarak kılın. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 693 Başı kuru üzüm gibi olan bir Habeşli başınıza tayin edilse bile dinleyin ve itaat edin. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 696 Başı kuru üzüm gibi bir Habeşliye bile olsa dinle ve itaat et. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 706 Peygamber namazı kısa tutar ve onu tam kılardı. Enes Sahîh-i BuhârîEzan 708 Hiçbir imamın arkasında Peygamber'den daha hafif ve daha tam namaz kılmadım. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 709 Namaza onu uzatmak isteyerek girerim; çocuğun ağlamasını işitince namazımı kısa tutarım. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 710 Çocuğun ağlamasından annesinin ne kadar üzüleceğini bildiğim için kısa tutarım. Enes b. Mâlik Sahîh-i BuhârîEzan 718 Safları düzeltin; çünkü ben sizi sırtımın arkasından görüyorum. Enes Sahîh-i BuhârîEzan