İlim

59 Emanet zayi edildiğinde kıyameti bekle; iş ehli olmayana verildiğinde kıyameti bekle. Ebû Hüreyre Bab 2Sözüyle meşgulken kendisine ilimden bir şey sorulan kimsenin sözünü tamamlayıp sonra soranı cevaplaması › 60 Ateşten vay hâline o topukların! Abdullah b. Amr Bab 3İlmi yüksek sesle söyleyen › 61 Ağaçlar arasında yaprağı dökülmeyen bir ağaç vardır; o, Müslümanın misalidir. İbn Ömer Bab 4Muhaddisin "haddesenâ", "ahberanâ" ve "enbeenâ" demesi › 62 Müslümanın misali olan ağaç hangisidir? O, hurma ağacıdır. İbn Ömer Bab 5İmamın, ilimlerini sınamak için ashabına bir soru yöneltmesi › 63 Getirdiğin şeye iman ettim: Dımâm b. Sa'lebe'nin Peygamber'e soruları. Enes b. Mâlik Bab 6İlim hakkında gelenler › 64 Peygamber'in mektubunu yırtan Kisrâ'ya darmadağın olmaları için beddua. Abdullah b. Abbâs Bab 7Münâvele ve ilim ehlinin ilmi (başka) şehirlere yazıp göndermesi hakkında söylenenler › 65 Peygamber'in gümüş yüzüğü: Üzerinde "Muhammed Resûlullah" nakşı vardı. Enes b. Mâlik Bab 7Münâvele ve ilim ehlinin ilmi (başka) şehirlere yazıp göndermesi hakkında söylenenler › 66 Biri Allah'a sığındı, Allah da onu barındırdı; diğeri utandı, Allah da ondan utandı. Ebû Vâkıd el-Leysî Bab 8Meclisin sona erdiği yere oturan ve halkada bir boşluk görüp oraya oturan › 67 Kanlarınız, mallarınız ve ırzlarınız birbirinize haramdır; burada bulunan bulunmayana tebliğ etsin. Abdurrahman b. Ebû Bekre, babası Ebû Bekre'den Bab 9Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Nice kendisine tebliğ edilen vardır ki, işitenden daha iyi kavrar" sözü › 68 Peygamber, usanmayalım diye bize öğüt vermek için uygun günleri gözetirdi. İbn Mes'ûd Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem), usanmasınlar diye öğüt ve ilim vermek için ashabının uygun zamanlarını gözetmesi › 69 Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin. Enes b. Mâlik Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem), usanmasınlar diye öğüt ve ilim vermek için ashabının uygun zamanlarını gözetmesi › 70 Sizi usandırmaktan hoşlanmadığım için her gün öğüt vermiyorum. Ebû Vâil Bab 12İlim ehline belirli günler ayıran › 71 Allah kime hayır dilerse onu dinde fakih kılar. Humeyd b. Abdurrahman şöyle dedi: Muâviye'yi hutbe okurken şöyle derken işittim: Bab 13Allah kime hayır dilerse onu dinde fakih kılar › 72 Ağaçlar arasında bir ağaç vardır ki onun misali Müslümanın misali gibidir: Hurma ağacı. Mücâhid şöyle dedi: Medine'ye kadar İbn Ömer'e arkadaşlık ettim; onun Resûlullah'tan tek bir hadisten başka bir şey rivayet ettiğini işitmedim. Şöyle dedi: Bab 14İlimde anlayış › 73 Ancak iki kişiye gıpta edilir: Malını hak yolunda harcayana ve hikmetle hükmedip onu öğretene. Abdullah b. Mes'ûd Bab 15İlim ve hikmette gıpta › 74 Kulumuz Hızır senden daha bilgilidir: Mûsâ'nın Hızır'ı araması. İbn Abbâs Bab 16Mûsâ'nın (aleyhisselâm) Hızır'a varmak için denizde gitmesi hakkında anlatılanlar › 75 Allah'ım! Ona Kitab'ı öğret. İbn Abbâs Bab 17Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Allah'ım! Ona Kitab'ı öğret" sözü › 76 Ergenlik çağına yaklaşmışken Minâ'da safın önünden geçtim; bu bana kınanmadı. Abdullah b. Abbâs Bab 18Küçüğün dinlediği (hadis) ne zaman sahih olur? › 77 Beş yaşındayken Peygamber'in yüzüme püskürttüğü suyu hatırlıyorum. Mahmûd b. Rebî' Bab 18Küçüğün dinlediği (hadis) ne zaman sahih olur? › 78 Mûsâ, Hızır'la buluşmak için yolculuğa çıktı: Balığı kaybettiğinde geri dön, onunla karşılaşacaksın. İbn Abbâs Bab 19İlim öğrenmek için yolculuğa çıkmak › 79 Allah'ın benimle gönderdiği hidayet ve ilmin misali, bir yere düşen bol yağmurun misali gibidir. Ebû Mûsâ Bab 20Bilen ve öğretenin fazileti › 80 İlmin kaldırılması ve cehaletin yerleşmesi kıyametin alametlerindendir. Enes Bab 21İlmin kaldırılması ve cehaletin ortaya çıkması › 81 İlmin azalması, cehaletin ortaya çıkması ve kadınların çoğalıp erkeklerin azalması kıyametin alametlerindendir. Enes Bab 21İlmin kaldırılması ve cehaletin ortaya çıkması › 82 Rüyada içtiğim sütün artanını Ömer'e verdim; onu ilim diye yorumladım. İbn Ömer Bab 22İlmin fazileti › 83 Yap, bir sakıncası yok: Vedâ haccında Minâ'da sorulara verilen cevaplar. Abdullah b. Amr b. Âs Bab 23Binek hayvanı veya başka bir şey üzerinde dururken fetva vermek › 84 Peygamber haccında sorulara eliyle işaret ederek "Sakıncası yok" buyurdu. İbn Abbâs Bab 24Fetvaya el ve baş işaretiyle cevap veren › 85 İlim kaldırılır, cehalet ve fitneler ortaya çıkar, herc (öldürme) çoğalır. Ebû Hüreyre Bab 24Fetvaya el ve baş işaretiyle cevap veren › 86 Kabirlerinizde Deccâl fitnesi gibi bir fitneyle imtihan edileceksiniz. Esmâ Bab 24Fetvaya el ve baş işaretiyle cevap veren › 87 Bunları ezberleyin ve geride bıraktıklarınıza haber verin: Abdülkays heyetine verilen emirler. Ebû Cemre Bab 25Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) Abdülkays heyetini, imanı ve ilmi ezberleyip geride bıraktıklarına haber vermeye teşvik etmesi › 88 Bu söylendikten sonra onunla nasıl evli kalırsın? Süt kardeşliği haberi üzerine yapılan yolculuk. Abdullah b. Ebû Müleyke, Ukbe b. Hâris'ten Bab 26Ortaya çıkan bir mesele için yolculuk yapmak ve ailesine öğretmek › 89 Ensârî komşumla Resûlullah'ın yanına nöbetleşe iner, birbirimize haber getirirdik. Ömer Bab 27İlimde nöbetleşme › 90 Kim insanlara namaz kıldırırsa hafif tutsun; aralarında hasta, zayıf ve ihtiyaç sahibi vardır. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 28Hoşlanmadığı bir şey gördüğünde öğüt verirken ve öğretirken öfkelenmek › 91 Kaybolmuş koyun ya senindir ya kardeşinin ya da kurdun: Buluntu mal hakkında. Zeyd b. Hâlid el-Cühenî Bab 28Hoşlanmadığı bir şey gördüğünde öğüt verirken ve öğretirken öfkelenmek › 92 Ne isterseniz bana sorun: Sorular çoğalınca Peygamber'in öfkelenmesi. Ebû Mûsâ Bab 28Hoşlanmadığı bir şey gördüğünde öğüt verirken ve öğretirken öfkelenmek › 93 Rab olarak Allah'tan, din olarak İslâm'dan, peygamber olarak Muhammed'den razı olduk. Enes b. Mâlik Bab 29İmamın veya muhaddisin yanında diz çöken › 94 Peygamber bir söz söylediğinde onu üç kez tekrarlardı. Enes Bab 30Anlaşılması için sözünü üç kez tekrarlayan › 95 Peygamber bir söz söylediğinde anlaşılsın diye onu üç kez tekrarlardı. Enes Bab 30Anlaşılması için sözünü üç kez tekrarlayan › 96 Ateşten vay hâline o topukların! Peygamber bunu iki üç kez tekrarladı. Abdullah b. Amr Bab 30Anlaşılması için sözünü üç kez tekrarlayan › 97 Üç kişiye iki ecir vardır. Ebû Bürde, babası Ebû Mûsâ'dan Bab 31Kişinin câriyesine ve ailesine öğretmesi › 98 Peygamber kadınlara öğüt verdi ve sadaka vermelerini emretti. İbn Abbâs Bab 32İmamın kadınlara öğüt vermesi ve onlara öğretmesi › 99 Kıyamet günü şefaatimle insanların en bahtiyarı, kalbinden ihlasla "Lâ ilâhe illallah" diyendir. Ebû Hüreyre Bab 33Hadise düşkünlük › 100 Allah ilmi kullardan çekip almaz; âlimlerin canını alarak kaldırır. Abdullah b. Amr b. Âs Bab 34İlim nasıl kaldırılır? › 101 Üç çocuğunu önden gönderen kadına çocukları cehennemden perde olur. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 35İlim için kadınlara ayrı bir gün ayrılır mı? › 102 Ergenlik çağına ulaşmamış üç çocuğunu kaybeden kadına cehennemden perde olurlar. Ebû Saîd el-Hudrî ve Ebû Hüreyre Bab 35İlim için kadınlara ayrı bir gün ayrılır mı? › 103 Kim hesapta sıkı sorguya çekilirse helâk olur. İbn Ebû Müleyke Bab 36Bir şey işitip onu iyice anlayıncaya kadar tekrar soran › 104 Mekke'yi Allah haram kılmıştır, insanlar haram kılmamıştır; burada bulunan bulunmayana tebliğ etsin. Saîd, Ebû Şüreyh'ten Bab 37Hazır olan, ilmi orada olmayana tebliğ etsin › 105 Kanlarınız ve mallarınız size haramdır; sizden burada bulunan bulunmayana tebliğ etsin. Ebû Bekre Bab 37Hazır olan, ilmi orada olmayana tebliğ etsin › 106 Bana yalan isnat etmeyin; kim bana yalan isnat ederse cehenneme girsin. Ali Bab 38Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) yalan isnat edenin günahı › 107 Kim bana yalan isnat ederse cehennemdeki yerine hazırlansın. Abdullah b. Zübeyr Bab 38Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) yalan isnat edenin günahı › 108 Kim bilerek bana yalan isnat ederse cehennemdeki yerine hazırlansın. Enes Bab 38Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) yalan isnat edenin günahı › 109 Kim benim söylemediğim bir şeyi bana isnat ederse cehennemdeki yerine hazırlansın. Seleme Bab 38Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) yalan isnat edenin günahı › 110 Kim beni rüyada görürse gerçekten beni görmüştür; çünkü şeytan benim suretime giremez. Ebû Hüreyre Bab 38Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) yalan isnat edenin günahı › 111 Ali'nin sahifesi: Diyet, esirin kurtarılması ve Müslümanın kâfir karşılığında öldürülmemesi. Ebû Cuhayfe Bab 39İlmin yazılması › 112 Ebû Falan'a yazın: Peygamber, Mekke'nin haremliğine dair hutbesini yazdırdı. Ebû Hüreyre Bab 39İlmin yazılması › 113 Abdullah b. Amr hadisleri yazardı, ben yazmazdım. Vehb b. Münebbih, kardeşinden şöyle rivayet etti: Ebû Hüreyre'yi şöyle derken işittim: Bab 39İlmin yazılması › 114 Bana yazacak bir şey getirin de size bir yazı yazayım; ondan sonra sapıtmayasınız. Ubeydullah b. Abdullah, İbn Abbâs'tan Bab 39İlmin yazılması › 115 Dünyada nice giyinik kadın vardır ki âhirette çıplaktır. Ümmü Seleme Bab 40Gece ilim ve öğüt › 116 Bu geceden yüz yıl sonra, bugün yeryüzünde bulunanlardan hiç kimse kalmayacaktır. Abdullah b. Ömer Bab 41Gece ilim sohbeti › 117 Teyzem Meymûne'nin evinde geceledim; Peygamber'in gece namazını gördüm. İbn Abbâs Bab 41Gece ilim sohbeti › 118 Allah'ın Kitabı'nda iki âyet olmasaydı tek bir hadis anlatmazdım. Ebû Hüreyre Bab 42İlmi ezberlemek › 119 Ridânı yay: Ebû Hüreyre bundan sonra hiçbir hadisi unutmadı. Ebû Hüreyre Bab 42İlmi ezberlemek › 120 Resûlullah'tan iki kap ilim belledim; birini yaydım, diğerini yaysaydım boğazım kesilirdi. Ebû Hüreyre Bab 42İlmi ezberlemek › 121 Benden sonra, birbirinizin boynunu vuran kâfirler olarak geri dönmeyin. Cerîr Bab 43Âlimleri susarak dinlemek › 122 İki denizin birleştiği yerde senden daha bilgili bir kul vardır: Mûsâ ile Hızır kıssası. Saîd b. Cübeyr Bab 44"İnsanların en bilgilisi kimdir?" diye sorulan âlimin ilmi Allah'a havale etmesinin müstehap olması › 123 Kim Allah'ın kelimesi en yüce olsun diye savaşırsa, o Allah yolundadır. Ebû Mûsâ Bab 45Ayakta iken oturan bir âlime soru soran › 124 Cemrenin yanında soru soranlara: Yap, bir sakıncası yok. Abdullah b. Amr Bab 46Şeytan taşlarken soru sormak ve fetva vermek › 125 Ruh, Rabbimin emrindendir; size ilimden ancak az bir şey verilmiştir. Abdullah Bab 47Allah Teâlâ'nın "Size ilimden ancak az bir şey verilmiştir" (İsrâ 17/85) sözü › 126 Kavmin küfre yakın zamanlı olmasaydı Kâbe'yi yıkar, ona iki kapı yapardım. Esved Bab 48Bazı insanların anlayışı yetmeyip daha kötüsüne düşerler korkusuyla, tercih edilen bir şeyi terk eden › 127 İnsanlara anlayabilecekleri şeyleri anlatın; Allah'ın ve Resûlünün yalanlanmasını ister misiniz? Ali Bab 49Anlamazlar endişesiyle ilmi bir topluluğa verip diğerine vermeyen › 128 Kim kalbinden doğrulukla şehadet ederse, Allah onu ateşe haram kılar. Enes b. Mâlik Bab 49Anlamazlar endişesiyle ilmi bir topluluğa verip diğerine vermeyen › 129 Kim Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan O'na kavuşursa cennete girer. Enes Bab 49Anlamazlar endişesiyle ilmi bir topluluğa verip diğerine vermeyen › 130 Allah haktan utanmaz: Kadın ihtilam olduğunda ona gusül gerekir mi? Ümmü Seleme Bab 50İlimde hayâ › 131 Hurma ağacı olduğunu söylemiş olmanı, falan falan şeylere sahip olmaktan daha çok isterdim. Abdullah b. Ömer Bab 50İlimde hayâ › 132 Mezi gelmesinden dolayı abdest almak gerekir. Ali Bab 51Utanıp başkasına sormasını emreden › 133 Medine halkı Zülhuleyfe'den, Şam halkı Cuhfe'den, Necid halkı Karn'dan ihrama girer. Abdullah b. Ömer Bab 52Mescitte ilim ve fetva konuşmak › 134 İhramlı gömlek, sarık, şalvar ve bürnüs giymez; nalın bulamazsa mestleri topuk altından kessin. İbn Ömer Bab 53Soru sorana sorduğundan fazlasıyla cevap veren ›