Bölüm 79
İzin İsteme (İsti'zân)
كتاب الاستئذان
Hadisler
6227
Allah Âdem'i yaratınca: "Git, şu meleklere selâm ver; bu senin ve zürriyetinin selâmıdır" buyurdu.
Ebû Hüreyre
Bab 1Selamın başlangıcı
6228
Peygamber, Has'amlı güzel kadına bakan Fadl'ın çenesinden tutup yüzünü ona bakmaktan çevirdi.
Abdullah b. Abbâs
Bab 2Yüce Allah'ın şu sözü: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, izin alıp sahiplerine selam vermedikçe girmeyin. Bu sizin için daha hayırlıdır; umulur ki düşünüp öğüt alırsınız. Eğer orada kimseyi bulamazsanız, size izin verilinceye kadar oraya girmeyin. Size 'Geri dönün' denirse geri dönün; bu sizin için daha temizdir. Allah yaptıklarınızı hakkıyla bilendir. İçinde eşyanız bulunan, oturulmayan evlere girmenizde size bir günah yoktur. Allah açığa vurduğunuzu da gizlediğinizi de bilir." (Nûr 24/27-29)
6229
Yollarda oturmaktan sakının; oturacaksanız yola hakkını verin: Gözü sakınmak, eziyet vermemek, selâmı almak.
Ebû Saîd el-Hudrî
Bab 2Yüce Allah'ın şu sözü: "Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, izin alıp sahiplerine selam vermedikçe girmeyin. Bu sizin için daha hayırlıdır; umulur ki düşünüp öğüt alırsınız. Eğer orada kimseyi bulamazsanız, size izin verilinceye kadar oraya girmeyin. Size 'Geri dönün' denirse geri dönün; bu sizin için daha temizdir. Allah yaptıklarınızı hakkıyla bilendir. İçinde eşyanız bulunan, oturulmayan evlere girmenizde size bir günah yoktur. Allah açığa vurduğunuzu da gizlediğinizi de bilir." (Nûr 24/27-29)
6230
Allah, Selâm'ın ta kendisidir; biriniz namazda oturduğunda "Ettehiyyâtü lillâhi..." desin, sonra dilediği sözü seçsin.
Abdullah b. Mes'ûd
Bab 3es-Selâm, Yüce Allah'ın isimlerinden bir isimdir
6231
Küçük büyüğe, yoldan geçen oturana, az olan çok olana selâm verir.
Ebû Hüreyre
Bab 4Azın çoğa selam vermesi
6232
Binekli yürüyene, yürüyen oturana, az olan çok olana selâm verir.
Ebû Hüreyre
Bab 5Binitlinin yayaya selam vermesi
6233
Resûlullah: "Binekli yürüyene, yürüyen oturana, az olan çok olana selâm verir" buyurdu.
Ebû Hüreyre
Bab 6Yürüyenin oturana selam vermesi
6234
Resûlullah: "Küçük büyüğe, yoldan geçen oturana, az olan çok olana selâm verir" buyurdu.
Ebû Hüreyre
Bab 7Küçüğün büyüğe selam vermesi
6235
Resûlullah bize hastayı ziyaret, cenazeye eşlik ve selâmı yaymak dahil yedi şeyi emretti, yedi şeyi yasakladı.
Berâ b. Âzib
Bab 8Selamı yaymak
6236
İslâm'ın hangisi daha hayırlıdır? Yemek yedirmen, tanıdığın ve tanımadığın kimseye selâm vermendir.
Abdullah b. Amr
Bab 9Tanıdığa ve tanımadığa selam vermek
6237
Müslümanın kardeşine üç günden fazla küsmesi helal olmaz; ikisinin hayırlısı selâma ilk başlayanıdır.
Ebû Eyyûb
Bab 9Tanıdığa ve tanımadığa selam vermek
6238
Zeyneb'in düğün yemeğinden sonra oturmayı uzatanlar nihayet çıkınca hicâb âyeti indi ve aramıza perde çekildi.
Enes b. Mâlik
Bab 10Hicâb âyeti
6239
Peygamber kalkmaya hazırlanır gibi yaptı; oturanlar kalkmayınca kendisi kalktı, sonra hicâb âyeti indi.
Enes
Bab 10Hicâb âyeti
6240
Ömer, uzun boylu Sevde'ye meclisten "Seni tanıdım ey Sevde!" diye seslendi; bunun üzerine hicâb âyeti indi.
Âişe
Bab 10Hicâb âyeti
6241
Bakmakta olduğunu bilseydim tarakla gözüne batırırdım; izin istemek ancak bakış yüzünden konulmuştur.
Sehl b. Sa'd
Bab 11İzin istemek, (harama) bakmamak için (emredilmiş)tir
6242
Odasına bakan adama Peygamber, onu dürtmek için elinde ok temreniyle gizlice yaklaştı.
Enes b. Mâlik
Bab 11İzin istemek, (harama) bakmamak için (emredilmiş)tir
6243
Allah Âdemoğluna zinadan payını yazmıştır: Gözün zinası bakmak, dilin zinası konuşmaktır.
Abdullah b. Abbâs
Bab 12Ferc dışındaki organların zinası
6244
Resûlullah selâm verdiğinde üç defa selâm verir, bir söz söylediğinde onu üç defa tekrarlardı.
Enes
Bab 13Üç defa selam vermek ve izin istemek
6245
Biriniz üç defa izin ister de kendisine izin verilmezse dönsün; Ebû Mûsâ bunu Ömer'e Ebû Saîd'in şahitliğiyle ispatladı.
Ebû Saîd el-Hudrî
Bab 13Üç defa selam vermek ve izin istemek
6246
Kadehte süt bulan Resûlullah, Suffe ehlini çağırttı; gelip izin istediler, izin verilince içeri girdiler.
Ebû Hüreyre
Bab 14Bir adam davet edilip gelirse (ayrıca) izin ister mi?
6247
Enes çocukların yanından geçerken onlara selâm verdi ve: "Peygamber bunu yapardı" dedi.
Enes b. Mâlik
Bab 15Çocuklara selam vermek
6248
Cumayı kılınca yaşlı bir kadına selâm verirdik, o da bize pazı yemeği ikram ederdi; bu yüzden cuma günü sevinirdik.
Sehl b. Sa'd
Bab 16Erkeklerin kadınlara, kadınların erkeklere selam vermesi
6249
Ey Âişe! Şu Cebrâil sana selâm söylüyor.
Âişe
Bab 16Erkeklerin kadınlara, kadınların erkeklere selam vermesi
6250
Kapıyı çalınca "Kim o?" buyurdu; "Ben" dedim. "Ben, ben!" buyurdu; sanki bunu hoş görmemişti.
Câbir
Bab 17(Ev sahibi) "Kim o?" deyince (gelenin) "Ben" demesi
6251
Selâm veren adama: "Ve aleykesselâm. Dön, namazını kıl; çünkü sen namaz kılmadın" buyurdu.
Ebû Hüreyre
Bab 18Selamı "Aleyke's-selâm" (Selam senin üzerine olsun) diyerek alan kimse
6252
Sonra oturuşta tam olarak duruncaya kadar başını kaldır.
Ebû Hüreyre
Bab 18Selamı "Aleyke's-selâm" (Selam senin üzerine olsun) diyerek alan kimse
6253
"Cebrâil sana selâm söylüyor" buyurunca Âişe: "Ve aleyhisselâm ve rahmetullah" dedi.
Âişe
Bab 19Biri "Falan sana selam söylüyor" derse
6254
Müslüman, müşrik ve Yahudilerden karışık bir meclise uğrayan Peygamber onlara selâm verdi ve onları Allah'a davet etti.
Üsâme b. Zeyd
Bab 20İçinde Müslümanlardan ve müşriklerden karışık kimselerin bulunduğu mecliste selam vermek
6255
Resûlullah'a selâm verir, içimden "Selâmı almak için dudaklarını kıpırdattı mı, kıpırdatmadı mı?" derdim.
Ka'b b. Mâlik, Tebük'ten geri kaldığı zamanı anlatırken
Bab 21Günah işleyen kimseye tövbesi belli oluncaya kadar selam vermeyen ve selamını almayan kimse; günahkârın tövbesi ne zamana kadar (beklenince) belli olur?
6256
Yavaş ol ey Âişe! Şüphesiz Allah her işte yumuşaklığı sever; ben de onlara "Ve aleyküm" dedim.
Âişe
Bab 22Zimmîlerin selamı nasıl alınır?
6257
Yahudiler size selâm verdiklerinde "es-Sâmu aleyke" derler; sen de "Ve aleyke" de.
Abdullah b. Ömer
Bab 22Zimmîlerin selamı nasıl alınır?
6258
Peygamber: "Ehl-i kitap size selâm verdiğinde ‘Ve aleyküm’ deyin" buyurdu.
Enes b. Mâlik
Bab 22Zimmîlerin selamı nasıl alınır?
6259
Belki de Allah Bedir ehline muttali olup "Dilediğinizi yapın, size cennet vacip olmuştur" demiştir.
Ali
Bab 23Durumu açığa çıksın diye, Müslümanlar için tehlikesinden sakınılan kimsenin mektubuna bakan kimse
6260
Allah'ın kulu ve resûlü Muhammed'den Rum'un büyüğü Herakleios'a: Hidayete uyanlara selâm olsun.
Abdullah b. Abbâs, Ebû Süfyân b. Harb'ın kendisine şunu haber verdiğini rivayet etti:
Bab 24Ehl-i kitaba mektup nasıl yazılır?
6261
İsrâiloğullarından bir adam bir kütüğü oyup içine bin dinar ve arkadaşına "Falandan falana" diye bir mektup koydu.
Ebû Hüreyre
Bab 25Mektupta kim(in adı)yla başlanır?
6262
Kurayza'nın hakemi Sa'd gelince Peygamber: "Efendinize doğru kalkın" buyurdu.
Ebû Saîd el-Hudrî
Bab 26Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Efendinize doğru kalkın" sözü
6263
Enes'e: "Musâfaha Peygamber'in ashâbı arasında var mıydı?" diye sordum; "Evet" dedi.
Katâde
Bab 27Musafaha
6264
Peygamber ile birlikteydik; o, Ömer b. Hattâb'ın elini tutuyordu.
Abdullah b. Hişâm
Bab 27Musafaha
6265
Resûlullah, elim avuçlarının arasındayken bana Kur'an'dan bir sûre öğretir gibi teşehhüdü öğretti.
Abdullah b. Mes'ûd
Bab 28(Musafahada) iki elle tutmak
6266
Ali: "Bunu Resûlullah'a sorar da o bizi men ederse insanlar onu bize asla vermezler" dedi.
Abdullah b. Abbâs
Bab 29Kucaklaşmak ve kişinin "Nasıl sabahladın?" demesi
6267
Allah'ın kullar üzerindeki hakkı, O'na ibadet etmeleri ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmamalarıdır.
Muâz
Bab 30Lebbeyk ve sa'deyk diye cevap veren kimse
6268
Cebrâil bana geldi: Ümmetimden Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan ölen cennete girer, zina etse de hırsızlık yapsa da.
Ebû Zer
Bab 30Lebbeyk ve sa'deyk diye cevap veren kimse
6269
Kişi bir adamı oturduğu yerden kaldırıp sonra oraya oturmasın.
Abdullah b. Ömer
Bab 31Kişi (başka) bir kişiyi oturduğu yerden kaldırmaz
6270
Bir adamın oturduğu yerden kaldırılıp yerine başkasının oturması yasaklandı; fakat yer açın ve genişleyin.
Abdullah b. Ömer
Bab 32"Size, meclislerde yer açın denildiğinde yer açın ki Allah da size genişlik versin. Size kalkın denildiğinde de kalkın" (Mücâdele 58/11) âyeti
6271
Zeyneb'in düğününde oturup kalkmayanlar gidince perde indirildi ve izinsiz girmeyi yasaklayan âyet indi.
Enes b. Mâlik
Bab 33Arkadaşlarından izin almadan meclisinden ya da evinden kalkan veya insanlar kalksın diye kalkmaya hazırlanan kimse
6272
Resûlullah'ı Kâbe'nin avlusunda eliyle ihtibâ ederek otururken gördüm.
Abdullah b. Ömer
Bab 34Elle ihtibâ etmek; bu, kurfusâdır
6273
Size büyük günahların en büyüğünü haber vereyim mi? Allah'a ortak koşmak ve anne babaya isyan etmek.
Ebû Bekre
Bab 35Arkadaşlarının önünde yaslanan kimse
6274
Ebû Bekre'nin diğer tariki: "Dikkat edin, bir de yalan söz!" diye tekrar edip durdu.
Ebû Bekre
Bab 35Arkadaşlarının önünde yaslanan kimse
6275
Peygamber ikindiyi kıldı, sonra hızlıca yürüyüp eve girdi.
Ukbe b. Hâris
Bab 36Bir ihtiyaç ya da bir amaç için yürürken acele eden kimse
6276
Resûlullah sedirin ortasında namaz kılarken ben onunla kıble arasında uzanırdım; yavaşça sıyrılıp çıkardım.
Âişe
Bab 37Sedir
6277
Peygamber yere oturdu, attığım yastık aramızda kaldı: "Dâvûd'un orucunun üstünde oruç yoktur" buyurdu.
Abdullah b. Amr
Bab 38Kendisine yastık konulan kimse
6278
Alkame Şam'da Ebü'd-Derdâ'nın yanına oturdu; o da: "Aranızda misvak ve yastık sahibi yok mu?" dedi.
İbrâhîm
Bab 38Kendisine yastık konulan kimse
6279
Cumadan sonra kaylûle eder ve kuşluk yemeğini yerdik.
Sehl b. Sa'd
Bab 39Cuma(namazın)dan sonra kaylûle
6280
Ali'ye Ebû Türâb'dan daha sevimli bir isim yoktu; Peygamber mescitte onu "Kalk ey Ebû Türâb!" diye kaldırdı.
Sehl b. Sa'd
Bab 40Mescitte kaylûle
6281
Ümmü Süleym, yanında kaylûle eden Peygamber'in terini ve saçını bir şişede toplayıp sükk kokusuna katardı.
Enes
Bab 41Bir topluluğu ziyaret edip yanlarında kaylûle yapan kimse
6282, 6283
Ümmü Harâm'ın evinde uyuyan Peygamber gülerek uyandı: Ümmetimden bazıları bu denize gazi olarak binerler.
Enes b. Mâlik
Bab 42Kolayına geldiği şekilde oturmak
6284
Peygamber iştimâlü's-sammâdan, avret açık kalacak şekilde tek elbiseyle ihtibâdan, mülâmese ve münâbezeden nehyetti.
Ebû Saîd el-Hudrî
Bab 42Kolayına geldiği şekilde oturmak
6285, 6286
Peygamber Fâtıma'ya gizlice: "Mü'min kadınların hanımefendisi olmaya razı olmaz mısın?" dedi, o da güldü.
Âişe
Bab 43İnsanların önünde gizli konuşan ve arkadaşının sırrını (hayattayken) haber vermeyip o ölünce haber veren kimse
6287
Resûlullah'ı mescitte bir ayağını diğerinin üzerine koyarak sırtüstü uzanırken gördüm.
Abbâd b. Temîm'in amcası
Bab 44Sırtüstü uzanmak
6288
Üç kişi olduklarında, ikisi üçüncüyü bırakarak gizli konuşmasın.
Abdullah
Bab 45Üçüncüyü bırakıp iki kişi gizli konuşmaz
6289
Peygamber bana bir sır verdi; ondan sonra onu kimseye haber vermedim, soran Ümmü Süleym'e de söylemedim.
Enes b. Mâlik
Bab 46Sırrı saklamak
6290
Üç kişi olduğunuzda, insanlara karışıncaya kadar iki kişi diğerini bırakıp gizli konuşmasın; bu onu üzer.
Abdullah
Bab 47(Kişiler) üçten fazla olduklarında fısıldaşmakta ve gizli konuşmakta sakınca yoktur
6291
Taksime itiraz gizlice iletilince: "Allah'ın rahmeti Mûsâ'ya olsun; bundan fazlasıyla eziyet gördü de sabretti."
Abdullah
Bab 47(Kişiler) üçten fazla olduklarında fısıldaşmakta ve gizli konuşmakta sakınca yoktur
6292
Kamet getirildiği hâlde bir adam, ashâbı uyuyuncaya kadar Resûlullah ile gizli konuşmayı sürdürdü.
Enes
Bab 48Gizli konuşmayı uzatmak
6293
Uyuduğunuzda evlerinizde ateşi yanar hâlde bırakmayın.
Abdullah b. Ömer
Bab 49Uyurken evde ateş (yanık) bırakılmaz
6294
Bu ateş ancak sizin için bir düşmandır; uyuduğunuzda onu söndürün.
Ebû Mûsâ
Bab 49Uyurken evde ateş (yanık) bırakılmaz
6295
Kapları örtün, kapıları kapatın, kandilleri söndürün; çünkü fare çoğu zaman fitili çeker de ev halkını yakar.
Câbir b. Abdullah
Bab 49Uyurken evde ateş (yanık) bırakılmaz
6296
Geceleyin yattığınızda kandilleri söndürün, kapıları kapatın, tulumların ağzını bağlayın, yiyecek ve içeceği örtün.
Câbir
Bab 50Geceleyin kapıları kapamak
6297
Fıtrat beştir: Sünnet olmak, kasıkları tıraş etmek, koltuk altını yolmak, bıyığı kısaltmak ve tırnakları kesmek.
Ebû Hüreyre
Bab 51Yaşlandıktan sonra sünnet olmak ve koltuk altını yolmak
6298
İbrâhîm seksen yaşından sonra sünnet oldu; kadûm ile sünnet oldu.
Ebû Hüreyre
Bab 51Yaşlandıktan sonra sünnet olmak ve koltuk altını yolmak
6299
Peygamber vefat ettiğinde kimin gibiydin, diye sorulan İbn Abbâs: "O gün ben sünnetliydim" dedi.
Saîd b. Cübeyr
Bab 51Yaşlandıktan sonra sünnet olmak ve koltuk altını yolmak
6300
Peygamber vefat ettiğinde ben sünnet edilmiştim.
İbn Abbâs
Bab 51Yaşlandıktan sonra sünnet olmak ve koltuk altını yolmak
6301
Kim yemininde ‘Lât ve Uzzâ hakkı için’ derse ‘Lâ ilâhe illallah’ desin; kim ‘Gel kumar oynayalım’ derse sadaka versin.
Ebû Hüreyre
Bab 52Kişiyi Allah'a itaatten alıkoyduğunda her eğlence (lehv) batıldır
6302
Peygamber zamanında beni yağmurdan koruyacak, güneşten gölgeleyecek bir evi kendi elimle yaptım.
Abdullah b. Ömer
Bab 53Bina (yapmak) hakkında gelen (rivayetler)
6303
Vallahi, Peygamber vefat ettiğinden beri ne kerpiç üstüne kerpiç koydum ne de bir hurma fidanı diktim.
Abdullah b. Ömer
Bab 53Bina (yapmak) hakkında gelen (rivayetler)