Ahkâm (Yönetim ve Yargı)

7137 Bana itaat eden Allah'a itaat etmiş olur; emîrime itaat eden bana itaat etmiş olur. Ebû Hüreyre Bab 1Yüce Allah'ın "Allah'a itaat edin, Peygamber'e ve sizden olan emir sahiplerine de itaat edin" (Nisâ 4/59) sözü › 7138 Hepiniz çobansınız ve hepiniz sürünüzden sorumlusunuz; insanların başındaki imam da çobandır. Abdullah b. Ömer Bab 1Yüce Allah'ın "Allah'a itaat edin, Peygamber'e ve sizden olan emir sahiplerine de itaat edin" (Nisâ 4/59) sözü › 7139 Bu iş Kureyş'tedir; onlar dini ayakta tuttukları sürece kim onlara düşmanlık ederse Allah onu yüzüstü atar. Muhammed b. Cübeyr b. Mut'im şöyle anlattı: Bab 2Emîrler Kureyş'tendir › 7140 Onlardan iki kişi kaldığı sürece bu iş Kureyş'te olmaya devam edecektir. İbn Ömer Bab 2Emîrler Kureyş'tendir › 7141 Ancak iki kişiye gıpta edilir: Mal verilip onu hak yolda harcayan ve hikmet verilip onunla hüküm veren. Abdullah Bab 3Hikmetle hüküm veren kimsenin ecri › 7142 Başı kuru üzüm gibi olan Habeşli bir köle başınıza tayin edilse bile dinleyin ve itaat edin. Enes b. Mâlik Bab 4Masiyet olmadıkça imamı dinlemek ve ona itaat etmek › 7143 Kim emîrinden hoşlanmadığı bir şey görürse sabretsin; cemaatten bir karış ayrılıp ölen cahiliye ölümüyle ölür. İbn Abbâs Bab 4Masiyet olmadıkça imamı dinlemek ve ona itaat etmek › 7144 Masiyet emredilmediği sürece dinlemek ve itaat etmek gerekir; masiyet emredilince ne dinlemek vardır ne itaat. Abdullah Bab 4Masiyet olmadıkça imamı dinlemek ve ona itaat etmek › 7145 Eğer oraya girselerdi bir daha ondan asla çıkamazlardı; itaat ancak maruftadır. Ali Bab 4Masiyet olmadıkça imamı dinlemek ve ona itaat etmek › 7146 Ey Abdurrahman! Emîrlik isteme; istemen üzerine verilirse onunla baş başa bırakılırsın. Abdurrahman b. Semüre Bab 5Emîrliği istemeyen kimseye Allah yardım eder › 7147 Emîrlik isteme; istemeksizin verilirse onda yardım görürsün (Abdurrahman b. Semüre'ye hitap). Abdurrahman b. Semüre Bab 6Emîrliği isteyen kimse ona (onunla baş başa) bırakılır › 7148 Siz emîrliğe hırs göstereceksiniz; oysa o, kıyamet gününde bir pişmanlık olacaktır. Ebû Hüreyre Bab 7Emîrliğe hırs göstermenin mekruh olanı › 7149 Biz bu işi, onu isteyene de ona hırs gösterene de vermeyiz. Ebû Mûsâ Bab 7Emîrliğe hırs göstermenin mekruh olanı › 7150 Allah'ın bir topluluğa yönetici kıldığı kul, onları hayırhahlıkla kuşatmazsa cennetin kokusunu alamaz. Hasan şöyle anlattı: Bab 8Kendisine bir halkın gözetimi verilip de onlara samimiyetle davranmayan (öğüt vermeyen) kimse › 7151 Müslümanların idaresini üstlenip onları aldatmış olarak ölen valiye Allah cenneti haram kılar. Hasan şöyle anlattı: Bab 8Kendisine bir halkın gözetimi verilip de onlara samimiyetle davranmayan (öğüt vermeyen) kimse › 7152 Kim amelini duyurursa Allah da kıyamet gününde onu duyurur; kim meşakkat verirse Allah da ona meşakkat verir. Tarîf Ebû Temîme Bab 9(İnsanlara) zorluk çıkarana Allah da zorluk çıkarır › 7153 Kıyamet ne zaman diye soran adama: "Onun için ne hazırladın?" buyurdu; "Sen sevdiğinle berabersin." Enes b. Mâlik Bab 10Yolda hüküm vermek ve fetva vermek › 7154 Kadın kapısına geldi, kapıcı bulamadı; Peygamber: "Sabır ancak ilk çarpmasındadır" buyurdu. Sâbit el-Bünânî şöyle anlattı: Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) bir kapıcısının olmadığına dair zikredilenler › 7155 Kays b. Sa'd, Peygamber'in önünde emîrin yanındaki şurta amiri konumunda bulunurdu. Enes b. Mâlik Bab 12Hâkimin, üstündeki imama (danışmaksızın) ölümü hak eden kimse hakkında ölüm hükmü vermesi › 7156 Peygamber, Ebû Mûsâ'yı gönderdi ve arkasından Muâz'ı gönderdi. Ebû Mûsâ Bab 12Hâkimin, üstündeki imama (danışmaksızın) ölümü hak eden kimse hakkında ölüm hükmü vermesi › 7157 Muâz, müslüman olup sonra Yahudi olan adam için: "Onu öldürmedikçe oturmam; bu Allah'ın ve Resûlü'nün hükmüdür" dedi. Ebû Mûsâ Bab 12Hâkimin, üstündeki imama (danışmaksızın) ölümü hak eden kimse hakkında ölüm hükmü vermesi › 7158 Hiçbir hâkim öfkeliyken iki kişi arasında asla hüküm vermesin. Abdurrahman b. Ebû Bekre şöyle anlattı: Bab 13Hâkim öfkeliyken hüküm ya da fetva verebilir mi? › 7159 Ey insanlar! İçinizde nefret ettirenler var; hanginiz insanlara namaz kıldırırsa kısa tutsun. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 13Hâkim öfkeliyken hüküm ya da fetva verebilir mi? › 7160 Hanımını hayızlı iken boşayan İbn Ömer'e Resûlullah öfkelendi ve "Ona dönsün" buyurdu. Abdullah b. Ömer Bab 13Hâkim öfkeliyken hüküm ya da fetva verebilir mi? › 7161 Hind: "Ebû Süfyân cimri bir adamdır" dedi; "Onları marufla doyurmanda sana bir günah yoktur" buyurdu. Âişe Bab 14Zan ve töhmetten korkmadığı takdirde kadının insanların işinde kendi bilgisine göre hüküm verebileceği görüşünde olan kimse › 7162 Rumlar mühürsüz mektubu okumaz denince Peygamber gümüşten bir mühür yüzüğü edindi; nakşı "Muhammed Resûlullah" idi. Enes b. Mâlik Bab 15Mühürlü yazıya şahitlik etmek › 7163 Ömer, ücreti sadaka olsun diye almayan Abdullah b. Sa'dî'ye: "Öyle yapma!" dedi. Abdullah b. Sa'dî Bab 17Hâkimlerin ve (zekât) işlerinde çalışanların rızkı (maaşı) › 7164 Bu maldan sen göz dikmeden ve istemeden sana gelen şeyi al; böyle olmayanın peşine düşme. Abdullah b. Ömer Bab 17Hâkimlerin ve (zekât) işlerinde çalışanların rızkı (maaşı) › 7165 On beş yaşındayken lianlaşan karı kocanın yanında bulundum; aralarını ayırdı. Sehl b. Sa'd Bab 18Mescitte hüküm veren ve lian yaptıran kimse › 7166 Karısıyla birlikte bir adam bulan kimse onu öldürsün mü diye soruldu; mescitte lianlaştılar, ben de oradaydım. Benî Sâide'den Sehl Bab 18Mescitte hüküm veren ve lian yaptıran kimse › 7167 Kendi aleyhine dört defa şahitlik eden adama: "Sende delilik var mı?" buyurdu; sonra "Onu götürün ve recmedin." Ebû Hüreyre Bab 19Mescitte hüküm veren, bir hadde gelince (suçlunun) mescitten çıkarılıp (haddin) uygulanmasını emreden kimse › 7168 Câbir: "Onu musallâda recmedenler arasında ben de vardım" dedi. İbn Şihâb Bab 19Mescitte hüküm veren, bir hadde gelince (suçlunun) mescitten çıkarılıp (haddin) uygulanmasını emreden kimse › 7169 Ben ancak bir insanım; kime kardeşinin hakkından bir şey hükmedersem almasın, ona ateşten bir parça kesmiş olurum. Ümmü Seleme Bab 20İmamın davalılara öğüt vermesi › 7170 Kim öldürdüğü bir maktul hakkında beyyinesi varsa onun selebi kendisinindir. Ebû Katâde Bab 21Hâkimin, kadılık görevi sırasında ya da ondan önce davalı lehine sahip olduğu şahitlik › 7171 Bu ancak Safiyye'dir; şüphesiz şeytan, Âdemoğlunda kanın dolaştığı yerde dolaşır. Ali b. Hüseyin şöyle anlattı: Bab 21Hâkimin, kadılık görevi sırasında ya da ondan önce davalı lehine sahip olduğu şahitlik › 7172 Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin; birbirinizle uyumlu olun. Ebû Bürde şöyle anlattı: Bab 22Valinin bir yere iki emîr gönderdiğinde onlara, birbirine uymalarını ve birbirine karşı gelmemelerini emretmesi › 7173 Esiri kurtarın ve davet edene icabet edin. Ebû Mûsâ Bab 23Hâkimin davete icabet etmesi › 7174 Babasının ve annesinin evinde otursaydı da kendisine hediye verilip verilmediğine baksaydı ya! Ebû Humeyd es-Sâidî Bab 24Görevlilerin (aldığı) hediyeler › 7175 Ebû Huzeyfe'nin azatlısı Sâlim, Kubâ mescidinde ilk muhâcirlere ve ashaba imamlık yapardı. İbn Ömer Bab 25Mevâlîyi kadı ve görevli olarak tayin etmek › 7176, 7177 Kimin izin verdiğini kimin vermediğini bilmiyorum; dönün de arîfleriniz durumunuzu bize arz etsin. Urve b. Zübeyr şöyle anlattı: Bab 26İnsanlar için (tayin edilen) arîfler (temsilciler) › 7178 Yöneticilerin yanında, yanlarından çıkınca konuştuğunun aksini söylemeyi biz nifak sayardık. Muhammed b. Zeyd b. Abdullah b. Ömer şöyle anlattı: Bab 27Sultanı (yüzüne karşı) övmenin ve yanından çıkınca bunun aksini söylemenin mekruh olanı › 7179 İnsanların en kötüsü, bunlara bir yüzle şunlara başka bir yüzle gelen iki yüzlüdür. Ebû Hüreyre Bab 27Sultanı (yüzüne karşı) övmenin ve yanından çıkınca bunun aksini söylemenin mekruh olanı › 7180 Sana ve çocuğuna yetecek kadarını örfe uygun şekilde al. Âişe Bab 28Gaip (hazır bulunmayan) kimse aleyhine hüküm vermek › 7181 Kimin lehine bir müslümanın hakkıyla hükmedersem o ancak ateşten bir parçadır; ister alsın, ister bıraksın. Peygamber'in hanımı Ümmü Seleme Bab 29Kendisine kardeşinin hakkı hükmedilen kimse onu almasın; çünkü hâkimin hükmü haramı helal, helali haram kılmaz › 7182 O senindir ey Abd b. Zem'a! Çocuk döşek sahibinindir; zina edene ise taş vardır. Peygamber'in hanımı Âişe Bab 29Kendisine kardeşinin hakkı hükmedilen kimse onu almasın; çünkü hâkimin hükmü haramı helal, helali haram kılmaz › 7183, 7184 Yalancı olduğu hâlde bir malı koparıp almak için sabr yemini eden, Allah'a O ona öfkeliyken kavuşur. Abdullah Bab 30Kuyu ve benzeri hakkında hüküm vermek › 7185 Ben ancak bir insanım; bana davalı gelir, belki biri diğerinden daha etkili konuşur. Ümmü Seleme Bab 31Malın çoğunda ve azında hüküm vermek › 7186 Peygamber, başka malı olmayan birinin müdebber kölesini sekiz yüz dirheme satıp parasını ona gönderdi. Câbir Bab 32İmamın insanların mallarını ve arazilerini onlar adına satması › 7187 Üsâme'nin emîrliğini eleştiriyorsanız, daha önce babasının emîrliğini de eleştiriyordunuz. Abdullah b. Ömer Bab 33Emîrler hakkında bilmeyen kimsenin dil uzatmasına aldırmayan kimse › 7188 Allah katında adamların en sevimsizi, çok inatçı ve kavgacı olandır. Âişe Bab 34Düşmanlıkta en inatçı (eledd) olan kimse › 7189 Allah'ım! Hâlid b. Velîd'in yaptığından sana karşı beri olduğumu bildiririm. Abdullah b. Ömer Bab 35Hâkim zulümle ya da ilim ehlinin görüşüne aykırı olarak hüküm verirse (hükmü) reddolunur › 7190 Ebû Kuhâfe'nin oğluna Peygamber'e imamlık etmek yakışmaz. Sehl b. Sa'd es-Sâidî Bab 36İmamın bir topluluğa gidip aralarını düzeltmesi › 7191 Vallahi bana bir dağı taşımayı yükleselerdi, bu bana Kur'an'ı toplama işinden daha ağır gelmezdi. Zeyd b. Sâbit Bab 37Kâtibin güvenilir ve akıllı olması müstehaptır › 7192 Ya arkadaşınızın diyetini öderler ya da kendilerine savaş ilan edilir. Sehl b. Ebû Hasme ve kavminin büyüklerinden bazı adamlar şöyle haber verdiler: Bab 38Hâkimin valilerine, kadının da emînlerine (görevlilerine) mektubu › 7193, 7194 Aranızda mutlaka Allah'ın Kitabı ile hüküm vereceğim; cariye ve koyunlar sana geri verilir. Ebû Hüreyre ve Zeyd b. Hâlid el-Cühenî şöyle rivayet ettiler: Bab 39Hâkimin işlere bakmak için tek bir adam göndermesi caiz midir? › 7195 Peygamber, Zeyd b. Sâbit'e Yahudilerin yazısını öğrenmesini emretti; mektuplarını o yazdı, onlarınkini o okudu. Hârice b. Zeyd b. Sâbit, Zeyd b. Sâbit'ten Bab 40Hâkimlerin tercümanlığı ve tek bir tercüman caiz midir? › 7196 Eğer söylediğin doğruysa o, şu iki ayağımın bastığı yere sahip olacaktır. Abdullah b. Abbâs Bab 40Hâkimlerin tercümanlığı ve tek bir tercüman caiz midir? › 7197 Doğru söylüyorsa babasının evinde ve annesinin evinde otursaydı da hediyesi ona gelseydi ya! Ebû Humeyd es-Sâidî Bab 41İmamın görevlilerini hesaba çekmesi › 7198 Allah'ın gönderdiği her peygamberin ve başa getirdiği her halifenin iki yakın çevresi vardır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 42İmamın yakın adamları (bitâne) ve danışma ehli › 7199, 7200 Hoşa giden ve gitmeyen hâllerde dinleyip itaat etmeye ve yönetim işinde ehliyle çekişmemeye bey'at ettik. Ubâde b. Sâmit Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7201 Biz o kimseleriz ki hayatta kaldığımız sürece ebediyen cihad üzerine Muhammed'e bey'at ettik. Enes Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7202 Dinleyip itaat etmek üzere bey'at ettiğimizde Resûlullah bize "Gücün yettiği ölçüde" derdi. Abdullah b. Ömer Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7203 Allah'ın ve Resûlü'nün sünneti üzere, gücüm yettiğince Abdülmelik'i dinleyip itaat edeceğimi ikrar ediyorum. Abdullah b. Dînâr şöyle anlattı: Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7204 Peygamber bey'atta bana "gücümün yettiği ölçüde" ve "her müslümana nasihat" sözlerini telkin etti. Cerîr b. Abdullah Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7205 İnsanlar Abdülmelik'e bey'at edince İbn Ömer ona dinleyip itaat edeceğini ikrar eden bir mektup yazdı. Abdullah b. Dînâr şöyle anlattı: Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7206 Hudeybiye günü Peygamber'e ne üzerine bey'at ettiniz? "Ölüm üzerine" dedi. Yezîd şöyle anlattı: Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7207 Ey Ali! İnsanların durumuna baktım; onların Osman'a kimseyi denk tutmadıklarını gördüm. Misver b. Mahreme Bab 43İmam insanlardan nasıl bey'at alır? › 7208 Ey Seleme, bey'at etmeyecek misin? "İlk seferde bey'at ettim" dedim; "İkincide de" buyurdu. Seleme Bab 44İki defa bey'at eden kimse › 7209 Medine körük gibidir; pisliğini atar, iyisini ise saflaştırır. Câbir b. Abdullah Bab 45Bedevîlerin bey'atı › 7210 Annesi "Onun bey'atını al" deyince Peygamber "O küçüktür" buyurdu, başını sıvazlayıp ona dua etti. Ebû Akîl Zühre b. Ma'bed, dedesi Abdullah b. Hişâm hakkında şöyle anlattı: Bab 46Küçüğün bey'atı › 7211 Medine ancak körük gibidir; pisliğini atar, iyisini saflaştırır. Câbir b. Abdullah Bab 47Bey'at edip sonra bey'atından çıkmak isteyen kimse › 7212 Allah'ın kıyamet günü konuşmayacağı üç kişiden biri, imama yalnızca dünyalığı için bey'at edendir. Ebû Hüreyre Bab 48Bir adama yalnızca dünya için bey'at eden kimse › 7213 Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık yapmamak ve zina etmemek üzere bana bey'at edin. Ubâde b. Sâmit Bab 49Kadınların bey'atı › 7214 Resûlullah'ın eli, sahip olduğu bir kadın dışında hiçbir kadının eline değmedi. Âişe Bab 49Kadınların bey'atı › 7215 Peygamber'e bey'at ettik; bize âyeti okudu ve bizi ölüye feryat ederek ağlamaktan nehyetti. Ümmü Atıyye Bab 49Kadınların bey'atı › 7216 Bedevi ertesi gün ateşler içinde gelip bey'atının geri alınmasını isteyince Peygamber kabul etmedi. Câbir Bab 50Bey'atı bozan kimse › 7217 Ebû Bekir'e ve oğluna haber gönderip vasiyet etmeyi düşündüm ki söyleyenler bir şey söylemesin. Kâsım b. Muhammed şöyle anlattı: Bab 51İstihlâf (halef bırakma) › 7218 Halifelikten başa baş, ne lehime ne aleyhime olarak kurtulmuş olmayı isterdim. Abdullah b. Ömer Bab 51İstihlâf (halef bırakma) › 7219 Resûlullah'ın arkadaşı, ikinin ikincisi Ebû Bekir işlerinizi yürütmeye en layık olandır; kalkın, ona bey'at edin. Enes b. Mâlik Bab 51İstihlâf (halef bırakma) › 7220 Beni bulamazsan Ebû Bekir'e git. Cübeyr b. Mut'im Bab 51İstihlâf (halef bırakma) › 7221 Allah, Peygamberi'nin halifesine ve Muhâcirlere bir durum gösterinceye kadar develerin kuyruklarını takip edin. Târık b. Şihâb, Ebû Bekir'den Bab 51İstihlâf (halef bırakma) › 7222, 7223 On iki emîr olacak; hepsi Kureyş'tendir. Câbir b. Semüre Bab 51Kureyş'ten olacak on iki emîr › 7224 Sizden biri semiz bir kemik ya da iki güzel paça bulacağını bilse yatsı namazına mutlaka gelirdi. Ebû Hüreyre Bab 52Davalıları ve şüpheli kimseleri, (durumları) bilindikten sonra evlerden çıkarmak › 7225 Resûlullah müslümanları bizimle konuşmaktan nehyetti; bu hâl üzere elli gece kaldık. Ka'b b. Mâlik kör olduğunda oğulları arasından ona yol gösteren Abdullah b. Ka'b b. Mâlik, Ka'b b. Mâlik'ten Bab 53İmam suçluları ve masiyet ehlini kendisiyle konuşmaktan, (kendisini) ziyaret etmekten ve benzerinden men edebilir mi? ›