Bölüm 41
Diyetler
كتاب الديات
Hadisler
4494
Kurayza ve Nadîr arasındaki eşitsiz kan bedeli üzerine "aralarında adaletle hükmet" âyeti indi; adalet cana candır.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1644Cana can (kısas) hakkında
4495
O senin yerine suç işlemiş olmaz, sen de onun yerine suç işlemiş olmazsın.
Ebû Rimse
Bab 1645Kişi kardeşinin veya babasının suçundan dolayı sorumlu tutulmaz
4496
Öldürme veya yaralamaya uğrayan üç şeyden birini seçer: ya kısas yapar ya affeder ya da diyet alır.
Ebû Şüreyh el-Huzâî
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4497
Peygamber'e kısas gerektiren bir dava getirildiğinde mutlaka affı emrederdi.
Enes b. Mâlik
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4498
Eğer o doğru söylüyorsa ve sen onu öldürürsen ateşe girersin; katil kayışını sürükleyerek çıktı.
Ebû Hüreyre
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4499
Eğer onu affedersen, o hem kendi günahını hem de maktulün günahını yüklenir.
Vâil b. Hucr
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4500
Yahyâ b. Saîd'in Câmi' b. Matar'dan rivayeti: Affedersen o, kendi ve maktulün günahını yüklenir.
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4501
Habeşli katil hakkında: Eğer onu öldürürse onun gibi olur; onu salıver, kendi günahını ve maktulün günahını yüklenir.
Vâil b. Hucr
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4502
Osman kuşatılmışken: Müslümanın kanı ancak üç şeyden biriyle helal olur; beni ne sebeple öldürüyorlar?
Ebû Ümâme b. Sehl şöyle anlattı:
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4503
Muhallim b. Cessâme kıssası: Ey Uyeyne! Diyeti kabul etmez misin? Allah'ım! Muhallim'i bağışlama!
Ziyâd b. Sa'd b. Dumeyre es-Sülemî, babasından -Mûsâ rivayetinde: ve dedesinden-
Bab 1646İmamın kan davasında affı emretmesi
4504
Bu sözümden sonra kimin bir yakını öldürülürse, ailesi ya diyeti alır ya da kısas yapar.
Ebû Şüreyh el-Ka'bî
Bab 1647Kasten öldürülenin velisinin diyet alması
4505
Kimin bir yakını öldürülürse ya diyet alır ya kısas yapılır; Ebû Şâh'a yazın.
Ebû Hüreyre
Bab 1647Kasten öldürülenin velisinin diyet alması
4506
Kâfire karşılık mü'min öldürülmez; bir mü'mini kasten öldüren maktulün velîlerine teslim edilir.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1647Kasten öldürülenin velisinin diyet alması
4507
Diyeti aldıktan sonra katili öldüreni affetmem.
Câbir b. Abdullah
Bab 1648Diyeti aldıktan sonra öldüren kimse
4508
Yahudi kadının zehirli koyunu: Allah seni buna musallat edecek değildi; onu öldürmeyelim mi? Hayır.
Enes b. Mâlik
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4509
Yahudi kadın Peygamber'e zehirli koyun hediye etti; Peygamber ona ilişmedi.
Ebû Hüreyre
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4510
Elimdeki şu ön kol bana haber verdi; eğer peygamberse ona asla zarar vermez dedim.
İbn Şihâb
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4511
Ebû Seleme (mürsel): Bişr b. el-Berâ ölünce zehirleyen Yahudi kadın Resûlullah'ın emriyle öldürüldü.
Ebû Seleme şöyle anlattı:
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4512
Hayber'de yediğim lokmanın acısını hep hissediyorum; işte şimdi şah damarımı kesme zamanıdır.
Ebû Hüreyre
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4513
Ümmü Mübeşşir: Oğlum hakkında ancak zehirli koyundan şüphe ediyorum; Peygamber: Ben de kendim hakkında ancak ondan.
Ka'b b. Mâlik
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4514
Ümmü Mübeşşir tariki: Bişr b. el-Berâ ölünce zehirleyen Yahudi kadın öldürüldü.
Bab 1649Bir adama zehir içiren veya yediren ve onun ölmesine sebep olan kimseye kısas uygulanır mı?
4515
Kim kölesini öldürürse onu öldürürüz; kim kölesinin burnunu keserse onun burnunu keseriz.
Semure b. Cündeb
Bab 1650Kölesini öldüren veya ona müsle yapan (uzuvlarını kesen) kimseye kısas uygulanır mı?
4516
Hişâm tariki: Kim kölesini hadım ederse onu hadım ederiz.
Bab 1650Kölesini öldüren veya ona müsle yapan (uzuvlarını kesen) kimseye kısas uygulanır mı?
4517
İbn Ebû Arûbe tariki: Hasan bu hadisi unuttu; hür kimse köle karşılığında öldürülmez derdi.
Bab 1650Kölesini öldüren veya ona müsle yapan (uzuvlarını kesen) kimseye kısas uygulanır mı?
4518
Hasan el-Basrî: Hür kimseye köle karşılığında kısas uygulanmaz.
Hasan el-Basrî
Bab 1650Kölesini öldüren veya ona müsle yapan (uzuvlarını kesen) kimseye kısas uygulanır mı?
4519
Kıskanıp kölesinin uzvunu kesen efendiye karşı Peygamber köleye: Git, sen hürsün, buyurdu.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1650Kölesini öldüren veya ona müsle yapan (uzuvlarını kesen) kimseye kısas uygulanır mı?
4520
Sizden elli kişi onlardan bir adam aleyhine yemin eder, o da ipiyle birlikte teslim edilir.
Sehl b. Ebû Hasme ve Râfi' b. Hadîc
Bab 1651Kasâme
4521
Ya arkadaşınızın diyetini öderler ya da kendilerine savaş ilan edilir.
Sehl b. Ebû Hasme ve kavminin büyüklerinden bazı adamlar
Bab 1651Kasâme
4522
Resûlullah Benî Nasr b. Mâlik'ten bir adamı kasâme ile kısas olarak öldürdü.
Amr b. Şuayb
Bab 1651Kasâme
4523
Peygamber maktulün kanını heder etmek istemedi; diyetini sadaka develerinden yüz deve olarak ödedi.
Sehl b. Ebû Hasme
Bab 1652Kasâme ile kısasın terk edilmesi hakkında
4524
Arkadaşınızın öldürülmesine şahitlik edecek iki şahidiniz var mı?
Râfi' b. Hadîc
Bab 1652Kasâme ile kısasın terk edilmesi hakkında
4525
Abdurrahman b. Bucayd: Vallahi Sehl hadiste yanıldı; Resûlullah Yahudilere diyeti ödeyin diye yazdı.
Abdurrahman b. Bucayd
Bab 1652Kasâme ile kısasın terk edilmesi hakkında
4526
Maktul aralarında bulunduğu için Resûlullah diyeti Yahudilerin üzerine yükledi.
Ebû Seleme b. Abdurrahman ve Süleymân b. Yesâr, Ensâr'dan bazı adamlardan
Bab 1652Kasâme ile kısasın terk edilmesi hakkında
4527
Başı iki taş arasında ezilmiş kız başıyla işaret etti; Yahudinin de başı taşlarla ezildi.
Enes b. Mâlik
Bab 1653Katile kısas uygulanır
4528
Ensârlı kızı ziyneti için öldürüp kuyuya atan Yahudi ölünceye kadar taşlandı.
Enes b. Mâlik
Bab 1653Katile kısas uygulanır
4529
Falan mı seni öldürdü? Kız başıyla evet dedi; Yahudi iki taş arasında öldürüldü.
Enes b. Mâlik
Bab 1653Katile kısas uygulanır
4530
Müminlerin kanları birbirine denktir; mümin kâfir karşılığında öldürülmez.
Kays b. Abbâd şöyle anlattı:
Bab 1654Müslümana kâfirden dolayı kısas uygulanır mı?
4531
Amr b. Şuayb tariki: Müslümanların en uzaktakisi de onlar adına eman verir.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1654Müslümana kâfirden dolayı kısas uygulanır mı?
4532
Karısının yanında bir adam bulan onu öldürür mü? Hayır. Efendinizin ne dediğini dinleyin!
Ebû Hüreyre
Bab 1655Ailesiyle birlikte bir adam bulan kimse onu öldürebilir mi?
4533
Karımın yanında bir adam bulsam dört şahit getirinceye kadar ona mühlet mi vereyim? Evet.
Ebû Hüreyre
Bab 1655Ailesiyle birlikte bir adam bulan kimse onu öldürebilir mi?
4534
Ebû Cehm'in başını yardığı adamın yakınları kısas istedi; Peygamber mal verip onları razı etti.
Âişe
Bab 1656Elinde hata ile bir yaralanma meydana gelen (zekât) görevlisi
4535
Kızın başını taşla ezen Yahudi itiraf etti; Peygamber onun başının da taşlarla ezilmesini emretti.
Enes b. Mâlik
Bab 1657Demir dışındaki bir şeyle kısas
4536
Resûlullah urcûnla yaraladığı adama: Gel, kısas al! buyurdu; adam: Hayır, affettim, dedi.
Ebû Saîd el-Hudrî
Bab 1658Vuruştan dolayı kısas ve emîrin kendisinden kısas aldırması
4537
Ömer: Memurlarımı derilerinizi dövsünler diye göndermedim; Resûlullah'ın kendi nefsinden kısas aldırdığını gördüm.
Ebû Firâs şöyle anlattı:
Bab 1658Vuruştan dolayı kısas ve emîrin kendisinden kısas aldırması
4538
Kısas hakkı olanlar en yakından başlayarak sırasıyla el çekmelidir; affeden kadın olsa bile.
Âişe
Bab 1659Kadınların kan (davasını) affetmesi
4539
Taş atışmasında kimin elinden olduğu belirsiz öldürülen hatadır; kasten öldürülende kısas vardır.
Tâvûs
Bab 1660Bir topluluk arasında kim olduğu bilinmeyen (bir kargaşada) öldürülen kimse
4540
Süleymân b. Kesîr tarikiyle İbn Abbâs: Taş atışmasında faili belirsiz öldürülen hatadır.
Bab 1660Bir topluluk arasında kim olduğu bilinmeyen (bir kargaşada) öldürülen kimse
4541
Hata ile öldürülenin diyeti yüz devedir: Otuz bint mahâd, otuz bint lebûn, otuz hıkka ve on ibn lebûn.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1661Diyet ne kadardır?
4542
Develer pahalanınca Ömer diyeti altın sahiplerine bin dinar, gümüş sahiplerine on iki bin dirhem olarak belirledi.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1661Diyet ne kadardır?
4543
Atâ: Resûlullah diyette deve sahiplerine yüz deve, sığır sahiplerine iki yüz sığır hükmetti.
Atâ b. Ebû Rebâh
Bab 1661Diyet ne kadardır?
4544
Câbir (Ebû Tümeyle tariki): Resûlullah diyeti belirledi; yiyecek sahiplerine de hatırlanmayan bir miktar.
Bab 1661Diyet ne kadardır?
4545
Hata diyetinde yirmi hıkka, yirmi cezea, yirmi bint mahâd, yirmi bint lebûn ve yirmi ibn mahâd vardır.
Abdullah b. Mes'ûd
Bab 1661Diyet ne kadardır?
4546
Benî Adî'den öldürülen adamın diyetini Peygamber on iki bin olarak belirledi.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1661Diyet ne kadardır?
4547
Kamçı ve sopa ile olan kasta benzer hatanın diyeti, kırkı gebe olmak üzere yüz devedir.
Abdullah b. Amr
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4548
Vüheyb'in Hâlid'den rivayeti: Kasta benzer hatanın diyeti kırkı gebe yüz devedir.
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4549
İbn Ömer: Resûlullah fetih günü Kâbe'nin basamağı üzerinde hutbe okudu.
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4550
Ömer kasta benzer öldürmede otuz hıkka, otuz cezea ve kırk gebe deve hükmetti.
Mücâhid
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4551
Ali: Kasta benzer öldürmede diyet üç kısımdır: Otuz üç hıkka, otuz üç cezea ve otuz dört gebe deve.
Ali
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4552
Abdullah b. Mes'ûd: Kasta benzer öldürmede yirmi beşer hıkka, cezea, bint lebûn ve bint mahâd.
Abdullah b. Mes'ûd
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4553
Ali: Hata ile öldürmede diyet dört kısımdır: Yirmi beşer hıkka, cezea, bint lebûn ve bint mahâd.
Ali
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4554
Osman ve Zeyd b. Sâbit: Ağırlaştırılmış diyette kırk gebe cezea, otuz hıkka ve otuz bint lebûn vardır.
Osman b. Affân ile Zeyd b. Sâbit'ten şöyle rivayet edildi:
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4555
Saîd b. el-Müseyyeb tarikiyle Zeyd b. Sâbit: Ağırlaştırılmış diyette kırk gebe cezea vardır.
Bab 1662Kasta benzer hata diyeti
4556
Parmaklar eşittir; her biri için onar deve.
Ebû Mûsâ
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4557
Ebû Mûsâ: Parmaklar eşittir. Onar deve mi? dedim; Evet, buyurdu.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4558
Bu ve bu eşittir: Başparmak ile serçe parmağı.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4559
Parmaklar eşittir, dişler de eşittir; ön diş ile azı dişi eşittir.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4560
Dişler eşittir, parmaklar da eşittir.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4561
Resûlullah ellerin ve ayakların parmaklarını (diyette) eşit tuttu.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4562
Peygamber sırtını Kâbe'ye dayamış hâlde: Parmaklarda onar deve vardır.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4563
Dişlerde beşer deve vardır.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4564
Resûlullah hata diyetini develerin fiyatına göre takdir ederdi; katil hiçbir şeye vâris olmaz.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4565
Kasta benzer öldürmenin diyeti, kasıtlı öldürmeninki gibi ağırdır; ancak faili öldürülmez.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4566
Kemiği açığa çıkaran (mûdıha) yaralarda beş deve diyet vardır.
Abdullah b. Amr
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4567
Yerinde duran fakat görmeyen göz için diyetin üçte biri ile hüküm verdi.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1664Uzuvların diyetleri
4568
Mugîre: Bedevîlerin seci'i gibi bir seci mi? Peygamber ceninin diyeti olarak gurreye hükmetti.
Mugîre b. Şu'be
Bab 1665Ceninin diyeti
4569
Mugîre (Cerîr tariki): Öldürülen kadının diyetini öldüren kadının asabesine, cenin için de gurre yükledi.
Bab 1665Ceninin diyeti
4570
Ömer cenin düşürme hakkında istişare etti; Mugîre ile Muhammed b. Mesleme gurre hükmüne şahitlik etti.
Misver b. Mahreme
Bab 1665Ceninin diyeti
4571
Vüheyb'in Hişâm'dan rivayeti: Ömer cenin düşürme hakkında istişare etti, Mugîre gurreye şahitlik etti.
Bab 1665Ceninin diyeti
4572
Hamel b. Mâlik: Biri diğerine mistahla vurup onu ve ceninini öldürdü; ceninine gurre ile hükmetti.
Abdullah b. Abbâs, Ömer'den
Bab 1665Ceninin diyeti
4573
Ömer: Allahu ekber! Cenin hakkındaki bu hükmü işitmeseydik, başkasıyla hüküm verecektik.
Tâvûs şöyle anlattı:
Bab 1665Ceninin diyeti
4574
Câhiliye seci'i ve kâhinliği mi bu? Çocuk için bir gurre öde.
Abdullah b. Abbâs, Hamel b. Mâlik kıssası hakkında
Bab 1665Ceninin diyeti
4575
Öldürülen kadının diyeti âkileye yüklendi; onun mirası ise kocasına ve çocuğunadır.
Câbir b. Abdullah
Bab 1665Ceninin diyeti
4576
Hüzeylli iki kadından biri diğerini taşla öldürdü; Peygamber: Bu ancak kâhinlerin kardeşlerindendir.
Ebû Hüreyre
Bab 1665Ceninin diyeti
4577
Aleyhine gurre hükmedilen kadın ölünce mirası oğullarına, diyet ise asabesine verildi.
Ebû Hüreyre bu kıssa hakkında
Bab 1665Ceninin diyeti
4578
Düşük için beş yüz koyun kıldı ve o gün taş fırlatmayı yasakladı.
Büreyde b. el-Husayb
Bab 1665Ceninin diyeti
4579
Cenin için köle veya cariye ya da at veya katır olarak bir gurre ile hüküm verdi.
Ebû Hüreyre
Bab 1665Ceninin diyeti
4580
Şa'bî: Gurre (cenin diyeti) beş yüz dirhemdir.
Şa'bî
Bab 1665Ceninin diyeti
4581
Öldürülen mükâtebe, ödediği kısım oranında hür diyeti, kalanı oranında köle diyeti ödenir.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1666Mükâtebin diyeti hakkında
4582
Mükâteb diyete hak kazanır veya mirasa vâris olursa, azat edilmiş kısmı oranında vâris olur.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1666Mükâtebin diyeti hakkında
4583
Muâhedin diyeti, hürün diyetinin yarısıdır.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1667Zimmînin diyeti hakkında
4584
Elini senin ağzına koysun da aygır gibi onu çiğneyesin mi istiyorsun?
Ya'lâ b. Ümeyye
Bab 1668Bir adamla dövüşen ve onu kendinden uzaklaştıran adam hakkında
4585
Ya'lâ b. Ümeyye (Hüşeym tariki): İstersen elini ısırması için ona teslim et, sonra onun ağzından çek.
Bab 1668Bir adamla dövüşen ve onu kendinden uzaklaştıran adam hakkında
4586
Kim tıp bilgisi bilinmediği hâlde tabiplik yaparsa, verdiği zararı tazmin eder.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 1669Tıptan anlamadığı bilindiği hâlde tabiplik yapıp zarar veren kimse hakkında
4587
Tabipliği bilinmeyen bir tabip bir topluluğu tedavi edip zarar verirse, zararı tazmin eder.
Abdülazîz b. Ömer b. Abdülazîz şöyle anlattı:
Bab 1669Tıptan anlamadığı bilindiği hâlde tabiplik yapıp zarar veren kimse hakkında
4588
Kasta benzer hata, kırbaç ve sopa ile olandır; diyeti kırkı gebe olmak üzere yüz devedir.
Abdullah b. Amr
Bab 1670Kasta benzer hata diyeti hakkında
4589
Vüheyb tarikiyle: Kırbaç ve sopa ile olan kasta benzer hatada yüz deve diyet vardır.
Bab 1670Kasta benzer hata diyeti hakkında
4590
Fakirlerin kölesi zenginlerin kölesinin kulağını kesti; fakir olduklarından ona bir şey yüklemedi.
İmrân b. Husayn
Bab 1671Fakirlere ait olan kölenin işlediği suç hakkında
4591
Karışıklıkta öldürülenin diyeti hata diyetidir; kasten öldürülende kısas vardır.
Abdullah b. Abbâs
Bab 1672Bir topluluk arasında körü körüne (bir kargaşada) öldüren kimse hakkında
4592
Hayvanın ayağıyla verdiği zarar hederdir.
Ebû Hüreyre
Bab 1673Ayağıyla tepen hayvan hakkında
4593
Hayvanın yaralaması, maden ve kuyu hederdir; rikâzda beşte bir vardır.
Ebû Hüreyre
Bab 1674Hayvanın, madenin ve kuyunun (sebep olduğu zarar) heder (tazminatsız)dır
4594
Ateşin verdiği zarar hederdir.
Ebû Hüreyre
Bab 1675Yayılıp başkasına geçen ateş hakkında
4595
Allah'ın kulları arasında öyleleri vardır ki Allah adına yemin etse, Allah onun yeminini yerine getirir.
Enes b. Mâlik
Bab 1676Dişten dolayı kısas