Bölüm 30

Oruç

112 hadis No 1891 - 2007
كتاب الصوم

Hadisler

1891 Allah'ın bana oruçtan farz kıldığı Ramazan ayıdır; doğru söylüyorsa kurtuluşa erdi. Talha b. Ubeydullah Bab 1Ramazan orucunun farz oluşu 1892 Peygamber Âşûrâ orucunu tuttu ve tutulmasını emretti; Ramazan farz kılınınca o bırakıldı. İbn Ömer Bab 1Ramazan orucunun farz oluşu 1893 Âşûrâ orucunu dileyen tutsun, dileyen tutmasın. Âişe Bab 1Ramazan orucunun farz oluşu 1894 Oruç bir kalkandır; oruçlunun ağız kokusu Allah katında misk kokusundan daha hoştur. Ebû Hüreyre Bab 2Orucun fazileti 1895 Kişinin ailesi, malı ve komşusu hakkındaki fitnesini namaz, oruç ve sadaka örter. Huzeyfe Bab 3Oruç (günahlara) keffârettir 1896 Cennette Reyyân denilen bir kapı vardır; kıyamet günü oradan yalnızca oruçlular girer. Sehl Bab 4Reyyân (kapısı) oruçlular içindir 1897 Oruç ehlinden olan Reyyân kapısından çağrılır. Ebû Hüreyre Bab 4Reyyân (kapısı) oruçlular içindir 1898 Ramazan geldiğinde cennetin kapıları açılır. Ebû Hüreyre Bab 5"Ramazan" mı denir, "Ramazan ayı" mı? Her ikisini de geniş (caiz) görenler 1899 Ramazan ayı girdiğinde göğün kapıları açılır, cehennemin kapıları kapanır ve şeytanlar zincire vurulur. Ebû Hüreyre Bab 5"Ramazan" mı denir, "Ramazan ayı" mı? Her ikisini de geniş (caiz) görenler 1900 Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın. İbn Ömer Bab 5"Ramazan" mı denir, "Ramazan ayı" mı? Her ikisini de geniş (caiz) görenler 1901 Kim Ramazan orucunu inanarak ve sevabını Allah'tan umarak tutarsa geçmiş günahları bağışlanır. Ebû Hüreyre Bab 6Ramazan orucunu inanarak, sevabını Allah'tan umarak ve niyet ederek tutan 1902 Peygamber insanların en cömerdiydi; en cömert olduğu zaman da Ramazan'dı. İbn Abbâs Bab 7Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) en cömert olduğu zaman Ramazan'dı 1903 Kim yalan sözü ve onunla amel etmeyi bırakmazsa, Allah'ın onun yemesini ve içmesini bırakmasına ihtiyacı yoktur. Ebû Hüreyre Bab 8Oruçluyken yalan sözü ve onunla amel etmeyi bırakmayan 1904 Oruçlu için iki sevinç vardır: Orucunu açtığında sevinir, Rabbine kavuştuğunda da orucundan dolayı sevinir. Ebû Hüreyre Bab 9Kendisine sövüldüğünde "Ben oruçluyum" der mi? 1905 Evlenmeye gücü yeten evlensin; gücü yetmeyen de oruç tutsun, çünkü oruç onun için bir kalkandır. Alkame Bab 10Bekârlıktan dolayı nefsi adına (harama düşmekten) korkan kimse için oruç 1906 Hilâli görmedikçe oruca başlamayın, onu görmedikçe de orucu bırakmayın. Abdullah b. Ömer Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın" sözü 1907 Ay yirmi dokuz gecedir; hilâli görmedikçe oruca başlamayın, hava kapalı olursa sayıyı otuza tamamlayın. Abdullah b. Ömer Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın" sözü 1908 Ay şöyle ve şöyledir. İbn Ömer Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın" sözü 1909 Hilâli görünce oruç tutun, görünce bırakın; hava kapalı olursa Şaban'ı otuza tamamlayın. Ebû Hüreyre Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın" sözü 1910 Ay yirmi dokuz gün olur. Ümmü Seleme Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın" sözü 1911 Resûlullah bir ay için yemin etmişti, yirmi dokuz gece sonra indi ve "Ay yirmi dokuz gün olur" buyurdu. Enes Bab 11Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Hilâli gördüğünüzde oruç tutun, onu gördüğünüzde de orucu bırakın" sözü 1912 İki bayram ayı olan Ramazan ve Zilhicce eksik olmaz. Ebû Bekre Bab 12İki bayram ayı eksik olmaz 1913 Biz ümmî bir ümmetiz; yazı yazmayız, hesap da bilmeyiz. Ay bazen yirmi dokuz, bazen otuz gündür. İbn Ömer Bab 13Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Biz yazı yazmayız, hesap da bilmeyiz" sözü 1914 Sizden biriniz Ramazan'ın önüne bir ya da iki günlük oruçla geçmesin. Ebû Hüreyre Bab 14Ramazan'ın önüne bir ya da iki günlük oruçla geçilmez 1915 Kays b. Sırme oruçluyken iftar etmeden uyuyup ertesi gün bayılınca, oruç gecesi yemek ve eşe yaklaşmak helâl kılındı. Berâ Bab 15Yüce Allah'ın şu sözü: "Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helâl kılındı. Onlar sizin için bir elbise, siz de onlar için bir elbisesiniz. Allah, sizin kendinize hıyanet etmekte olduğunuzu bildi de tövbenizi kabul edip sizi affetti. Artık onlara yaklaşın ve Allah'ın sizin için yazdığını isteyin." (Bakara 2/187) 1916 Beyaz iplik ile siyah iplik, ancak gecenin karanlığı ve gündüzün aydınlığıdır. Adî b. Hâtim Bab 16Yüce Allah'ın şu sözü: "Fecrin beyaz ipliği siyah iplikten size ayırt edilinceye kadar yiyin, için. Sonra orucu geceye kadar tamamlayın." (Bakara 2/187) 1917 Allah sonra "fecrin" kelimesini indirdi; iplikle gece ve gündüzün kastedildiğini anladılar. Sehl b. Sa'd Bab 16Yüce Allah'ın şu sözü: "Fecrin beyaz ipliği siyah iplikten size ayırt edilinceye kadar yiyin, için. Sonra orucu geceye kadar tamamlayın." (Bakara 2/187) 1918, 1919 İbn Ümmü Mektûm ezan okuyuncaya kadar yiyin, için; çünkü o, fecir doğmadıkça ezan okumaz. İbn Ömer ve Âişe Bab 17Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) "Bilâl'in ezanı sizi sahurunuzdan alıkoymasın" sözü 1920 Ailemin yanında sahur yapar, sonra Resûlullah ile secdeye yetişmek için acele ederdim. Sehl b. Sa'd Bab 18Sahuru geciktirmek 1921 Sahur ile ezan arasında elli âyet okuyacak kadar süre vardı. Enes, Zeyd b. Sâbit'ten Bab 19Sahur ile sabah namazı arasındaki süre ne kadardır? 1922 Ben sizin durumunuzda değilim; ben yedirilip içirilir olarak gün geçiririm. Abdullah b. Ömer Bab 20Sahurun vacip olmaksızın bereketli oluşu 1923 Sahur yapın; çünkü sahurda bereket vardır. Enes b. Mâlik Bab 20Sahurun vacip olmaksızın bereketli oluşu 1924 Âşûrâ günü yemiş olan günün geri kalanını tamamlasın, yememiş olan da yemesin. Seleme b. el-Ekva' Bab 21Gündüz oruca niyet ederse 1925, 1926 Resûlullah'a cünüp iken fecir yetişirdi; sonra gusleder ve oruç tutardı. Âişe ve Ümmü Seleme Bab 22Oruçlunun cünüp olarak sabahlaması 1927 Peygamber oruçluyken eşlerini öper ve onlarla yakınlaşırdı; o, nefsine en çok hâkim olanınızdı. Âişe Bab 23Oruçlunun (eşine) mübâşereti (yakınlaşması) 1928 Resûlullah oruçluyken bazı hanımlarını öperdi. Âişe Bab 24Oruçlunun öpmesi 1929 Resûlullah oruçluyken Ümmü Seleme'yi öperdi. Ümmü Seleme Bab 24Oruçlunun öpmesi 1930 Ramazan'da Peygamber'e cünüp iken fecir yetişirdi; gusleder ve oruç tutardı. Âişe Bab 25Oruçlunun yıkanması 1931, 1932 Resûlullah cimadan dolayı cünüp olarak sabahlar, sonra o günün orucunu tutardı. Ebû Bekir b. Abdurrahman Bab 25Oruçlunun yıkanması 1933 Oruçlu unutup yer ve içerse orucunu tamamlasın; çünkü onu Allah yedirmiş ve içirmiştir. Ebû Hüreyre Bab 26Oruçlu unutarak yer ya da içerse 1934 Kim benim bu abdestim gibi abdest alıp içinden bir şey geçirmeden iki rekât kılarsa, geçmiş günahları bağışlanır. Humrân Bab 27Oruçlunun yaş ve kuru misvak kullanması 1935 Ramazan'da hanımıyla birlikte olan adama Peygamber bir zembil hurma verip "Bunu sadaka olarak ver" buyurdu. Âişe Bab 29Ramazan'da (gündüz) cima ederse 1936 Oruçluyken hanımıyla birlikte olan fakir adama Peygamber hurmayı verip "Onu ailene yedir" buyurdu. Ebû Hüreyre Bab 30Ramazan'da cima eden, (keffâret verecek) bir şeyi olmaz da kendisine sadaka verilirse onunla keffâretini ödesin 1937 Medine'de bizden daha muhtaç bir ev halkı yoktur. "Öyleyse onu ailene yedir." Ebû Hüreyre Bab 31Ramazan'da cima eden, ailesi muhtaç ise onlara keffâretten yedirir mi? 1938 Peygamber ihramlıyken hacamat oldu, oruçluyken de hacamat oldu. İbn Abbâs Bab 32Oruçlunun hacamat olması ve kusması 1939 Peygamber oruçluyken hacamat oldu. İbn Abbâs Bab 32Oruçlunun hacamat olması ve kusması 1940 Oruçlu için hacamatı ancak yol açacağı zayıflık sebebiyle hoş görmezdik. Sâbit el-Bünânî Bab 32Oruçlunun hacamat olması ve kusması 1941 Gecenin şu taraftan geldiğini gördüğünüzde oruçlu iftar etmiş olur. İbn Ebî Evfâ Bab 33Yolculukta oruç tutmak ve tutmamak 1942 Hamza b. Amr el-Eslemî: "Ey Allah'ın Resûlü! Ben aralıksız oruç tutuyorum" dedi. Âişe Bab 33Yolculukta oruç tutmak ve tutmamak 1943 Yolculukta oruç tutayım mı? "Dilersen tut, dilersen tutma." Peygamber'in hanımı Âişe Bab 33Yolculukta oruç tutmak ve tutmamak 1944 Resûlullah Ramazan'da Mekke'ye giderken oruç tuttu, Kedîd'e ulaşınca orucunu açtı. İbn Abbâs Bab 34Ramazan'dan birkaç gün oruç tutup sonra yolculuğa çıkarsa 1945 Sıcak bir günde yolculukta içimizde Peygamber ile İbn Revâha'dan başka oruçlu yoktu. Ebü'd-Derdâ Bab 35Sıcak günde yolculukta oruç 1946 Yolculukta oruç tutmak iyilik değildir. Câbir b. Abdullah Bab 36Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem), (sıcaktan) üzerine gölge yapılan kimse için, sıcak şiddetlenince söylediği: "Yolculukta oruç tutmak iyilik (birr) değildir" sözü 1947 Yolculukta oruçlu oruç tutmayanı, oruç tutmayan da oruçluyu ayıplamazdı. Enes b. Mâlik Bab 37Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabı oruç tutma ve tutmama konusunda birbirlerini ayıplamazlardı 1948 Resûlullah yolculukta oruç da tuttu, tutmadı da; dileyen tutar, dileyen tutmaz. İbn Abbâs Bab 38İnsanlar görsün diye yolculukta orucunu açan 1949 İbn Ömer, oruç yerine fidye verme âyetinin neshedildiğini söyledi. Nâfi' Bab 39"Ona (oruca) güç yetirebilenler üzerine fidye olarak bir yoksulu doyurmak gerekir." (Bakara 2/184) 1950 Üzerimde Ramazan'dan oruç borcu olurdu; onu ancak Şaban'da kaza edebilirdim. Âişe Bab 40Ramazan'ın kazası ne zaman yapılır? 1951 Kadın hayız olduğunda namaz kılmaz ve oruç tutmaz. Ebû Saîd Bab 41Hayızlı kadın orucu ve namazı bırakır 1952 Kim üzerinde oruç borcu varken ölürse, velisi onun yerine oruç tutar. Âişe Bab 42Üzerinde oruç borcu varken ölen kimse 1953 Annem üzerinde oruç borcu varken öldü, onun yerine kaza edeyim mi? "Evet, Allah'ın borcu ödenmeye daha lâyıktır." İbn Abbâs Bab 42Üzerinde oruç borcu varken ölen kimse 1954 Gece şu taraftan gelip gündüz şu taraftan çekildiğinde ve güneş battığında oruçlu iftar etmiş olur. Ömer b. el-Hattâb Bab 43Oruçlunun orucunu açması ne zaman helâl olur? 1955 İftar vakti: Gecenin şu taraftan geldiğini gördüğünüzde oruçlu iftar etmiş olur. Abdullah b. Ebî Evfâ Bab 43Oruçlunun orucunu açması ne zaman helâl olur? 1956 Gecenin doğu tarafından geldiğini gördüğünüzde oruçlu iftar etmiş olur. Abdullah b. Ebî Evfâ Bab 44(Oruçlu) sudan ve başka şeylerden kendisine kolay geleni ile orucunu açar 1957 İnsanlar iftarı acele ettikleri sürece hayır üzere olmaya devam ederler. Sehl b. Sa'd Bab 45İftarı acele etmek 1958 Gecenin şu taraftan geldiğini gördüğünde oruçlu iftar etmiş olur. İbn Ebî Evfâ Bab 45İftarı acele etmek 1959 Peygamber zamanında bulutlu bir günde orucumuzu açtık, sonra güneş göründü. Esmâ bint Ebî Bekir Bab 46Ramazan'da orucunu açar da sonra güneş görünürse 1960 Çocuklarımıza Âşûrâ orucunu tutturur, yemek için ağlayana iftara kadar yünden oyuncak verirdik. Rubeyyi' bint Muavviz Bab 47Çocukların orucu 1961 Visâl yapmayın; ben sizden biri gibi değilim, ben yedirilir ve içirilirim. Enes Bab 48Visâl (orucu) ve "Gece oruç yoktur" diyenler 1962 Resûlullah visâlden nehyetti: "Ben sizin gibi değilim; ben yedirilir ve içirilirim." Abdullah b. Ömer Bab 48Visâl (orucu) ve "Gece oruç yoktur" diyenler 1963 Sizden kim visâl yapmak isterse seher vaktine kadar yapsın. Ebû Saîd Bab 48Visâl (orucu) ve "Gece oruç yoktur" diyenler 1964 Resûlullah onlara merhamet ederek visâlden nehyetti. Âişe Bab 48Visâl (orucu) ve "Gece oruç yoktur" diyenler 1965 Hanginiz benim gibisiniz? Ben, Rabbim beni yedirip içirir olarak gecelerim. Ebû Hüreyre Bab 49Visâli çok yapanı cezalandırmak (ibret için) 1966 Visâlden sakının! Amellerden gücünüzün yettiğini yüklenin. Ebû Hüreyre Bab 49Visâli çok yapanı cezalandırmak (ibret için) 1967 Visâl yapmayın; kim visâl yapmak isterse seher vaktine kadar yapsın. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 50Seher vaktine kadar visâl 1968 Rabbinin, nefsinin ve ailenin senin üzerinde hakkı vardır; her hak sahibine hakkını ver. Ebû Cuhayfe Bab 51Nâfile orucunu açması için kardeşine yemin veren ve kendisine daha uygunsa onun kaza etmesini gerekli görmeyen 1969 Resûlullah'ı Şaban'dakinden daha çok oruç tutarken görmedim. Âişe Bab 52Şaban orucu 1970 Amellerden gücünüzün yettiğini alın; çünkü siz usanmadıkça Allah usanmaz. Âişe Bab 52Şaban orucu 1971 Peygamber Ramazan dışında hiçbir ayı tam olarak oruçla geçirmedi. İbn Abbâs Bab 53Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) oruç tutması ve tutmaması hakkında zikredilenler 1972 Resûlullah'ı gece namaz kılarken görmek istesen görürdün, uyurken görmek istesen de görürdün. Enes Bab 53Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) oruç tutması ve tutmaması hakkında zikredilenler 1973 Resûlullah'ın avucundan daha yumuşak bir ipeğe dokunmadım, kokusundan daha güzel bir koku koklamadım. Humeyd Bab 53Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) oruç tutması ve tutmaması hakkında zikredilenler 1974 Misafirinin senin üzerinde hakkı vardır, eşinin de senin üzerinde hakkı vardır. Abdullah b. Amr b. el-Âs Bab 54Oruçta misafirin hakkı 1975 Bedeninin, gözünün, eşinin ve misafirinin senin üzerinde hakkı vardır. Abdullah b. Amr b. el-Âs Bab 55Oruçta bedenin hakkı 1976 Bir gün oruç tut, bir gün tutma; bu, Dâvûd'un orucudur ve orucun en faziletlisidir. Abdullah b. Amr Bab 56Sürekli oruç (savm-ı dehr) 1977 Sürekli oruç tutan oruç tutmamıştır. Abdullah b. Amr Bab 57Oruçta ailenin hakkı 1978 Bir gün oruç tut, bir gün tutma; Kur'an'ı da bir ayda oku. Abdullah b. Amr Bab 58Bir gün oruç tutup bir gün tutmamak 1979 Dâvûd bir gün oruç tutar, bir gün tutmazdı; düşmanla karşılaştığında da kaçmazdı. Abdullah b. Amr b. el-Âs Bab 59Dâvûd'un (aleyhisselâm) orucu 1980 Dâvûd'un orucunun üstünde oruç yoktur; bir gün oruç tut, bir gün tutma. Abdullah b. Amr Bab 59Dâvûd'un (aleyhisselâm) orucu 1981 Dostum bana her aydan üç gün oruç tutmayı, iki rekât kuşluk namazını ve uyumadan önce vitir kılmayı tavsiye etti. Ebû Hüreyre Bab 60Eyyâm-ı bîz orucu: (ayın) on üçü, on dördü ve on beşi 1982 Allah'ım! Enes'e mal ve evlat ver ve onu bunlarda bereketlendir. Enes Bab 61Bir topluluğu ziyaret edip yanlarında orucunu açmayan 1983 Bu ayın sonundan oruç tutmadıysan, Ramazan'ı bitirdiğinde iki gün oruç tut. İmrân b. Husayn Bab 62Ayın sonundan oruç tutmak 1984 Peygamber cuma gününü tek başına oruçla geçirmekten nehyetti. Muhammed b. Abbâd Bab 63Cuma günü oruç tutmak; cuma günü oruçlu olarak sabahlayan kimsenin orucunu açması gerekir 1985 Sizden biriniz, öncesinde ya da sonrasında bir gün tutmadıkça cuma günü oruç tutmasın. Ebû Hüreyre Bab 63Cuma günü oruç tutmak; cuma günü oruçlu olarak sabahlayan kimsenin orucunu açması gerekir 1986 Dün oruç tutmadıysan ve yarın da tutmayacaksan, cuma günkü orucunu aç. Cüveyriye bint el-Hâris Bab 63Cuma günü oruç tutmak; cuma günü oruçlu olarak sabahlayan kimsenin orucunu açması gerekir 1987 Resûlullah'ın ameli devamlıydı; onun güç yetirdiğine hanginiz güç yetirebilir? Alkame Bab 64(Oruç için) günlerden bir kısmını özel kılar mı? 1988 Arefe günü Peygamber'e devesinin üzerindeyken bir kadeh süt gönderildi, o da içti. Ümmü'l-Fadl bint el-Hâris Bab 65Arefe günü oruç tutmak 1989 Arefe günü Peygamber vakfe yerinde dururken insanlar bakarken süt içti. Meymûne Bab 65Arefe günü oruç tutmak 1990 Resûlullah Ramazan bayramı ile kurban bayramı günlerinde oruç tutmayı yasakladı. İbn Ezher'in âzatlısı Ebû Ubeyd Bab 66Ramazan bayramı günü oruç tutmak 1991, 1992 Peygamber Ramazan bayramı ve kurban bayramı günü oruç tutmaktan nehyetti. Ebû Saîd Bab 66Ramazan bayramı günü oruç tutmak 1993 Ramazan ve kurban bayramı günlerinde oruç tutmaktan nehyolunur. Ebû Hüreyre Bab 67Kurban bayramı günü oruç tutmak 1994 Allah adağın yerine getirilmesini emretti, Peygamber de bayram günü oruç tutmayı yasakladı. Ziyâd b. Cübeyr Bab 67Kurban bayramı günü oruç tutmak 1995 Ramazan bayramı ve kurban bayramı olmak üzere iki günde oruç yoktur. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 67Kurban bayramı günü oruç tutmak 1996 Âişe Minâ günlerinde oruç tutardı. Urve Bab 68Teşrîk günlerinde oruç tutmak 1997, 1998 Teşrîk günlerinde, kurban bulamayandan başkasına oruç tutmaya ruhsat verilmedi. Âişe ve İbn Ömer Bab 68Teşrîk günlerinde oruç tutmak 1999 Temettu yapan kurban bulamaz ve Arefe'ye kadar oruç da tutmamışsa Minâ günlerinde oruç tutar. İbn Ömer Bab 68Teşrîk günlerinde oruç tutmak 2000 Âşûrâ günü dileyen oruç tutar. İbn Ömer Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2001 Ramazan farz kılınınca Âşûrâ orucunu dileyen tuttu, dileyen tutmadı. Âişe Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2002 Ramazan farz kılınınca Âşûrâ orucunu dileyen tutar, dileyen bırakır. Âişe Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2003 Bu, Âşûrâ günüdür; orucu size farz kılınmadı. Dileyen oruç tutsun, dileyen tutmasın. Humeyd b. Abdurrahman Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2004 Ben Mûsâ'ya sizden daha lâyığım. İbn Abbâs Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2005 Âşûrâ gününü siz de oruçla geçirin. Ebû Mûsâ Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2006 Peygamber'in orucunu özellikle gözettiği gün Âşûrâ, ay ise Ramazan'dı. İbn Abbâs Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak 2007 Yemiş olan gününün geri kalanını oruçlu geçirsin, yememiş olan da oruç tutsun; çünkü bugün Âşûrâ günüdür. Seleme b. el-Ekva' Bab 69Âşûrâ günü oruç tutmak