İyilik ve Akrabayı Gözetme (Birr ve Sıla)

1897 "Kime iyilik edeyim?" diye soran Muâviye b. Hayde'ye üç kez "Annene", sonra "Babana" buyurdu. Muâviye b. Hayde Bab 1Anne-babaya iyilik (birr) › 1898 En faziletli amel vaktinde kılınan namaz, sonra anne-babaya iyilik, sonra Allah yolunda cihaddır. Abdullah b. Mes'ûd Bab 2Aynı konuda başka bir bab › 1899 Rabbin rızası babanın rızasında, Rabbin öfkesi de babanın öfkesindedir. Abdullah b. Amr Bab 3Anne-babanın rızasının fazileti › 1900 Baba cennet kapılarının ortasıdır; dilersen o kapıyı zayi et, dilersen onu koru. Ebü'd-Derdâ Bab 3Anne-babanın rızasının fazileti › 1901 Büyük günahların en büyüğü Allah'a şirk koşmak, anne-babaya karşı gelmek ve yalan şahitliktir. Ebû Bekre Bab 4Anne-babaya karşı gelmek (ukûk) › 1902 Kişinin anne-babasına sövmesi büyük günahlardandır. Abdullah b. Amr Bab 4Anne-babaya karşı gelmek (ukûk) › 1903 İyiliğin en iyisi, kişinin babasının dostlarını gözetmesidir. Abdullah b. Ömer Bab 5Babanın dostuna ikram etmek › 1904 Teyze anne yerindedir. Berâ b. Âzib Bab 6Teyzeye iyilik › 1904b Büyük günah işleyen adama "Teyzen var mı? Öyleyse ona iyilik et" buyurdu. Abdullah b. Ömer Bab 6Teyzeye iyilik › 1904c İbn Ömer anılmadan Ebû Bekr b. Hafs'ın mürseli: Teyzen var mı? Ona iyilik et. Ebû Bekr b. Hafs b. Ömer Bab 6Teyzeye iyilik › 1905 Mazlumun, yolcunun ve babanın çocuğu aleyhine duası şüphesiz kabul edilir. Ebû Hüreyre Bab 7Anne-babanın duası › 1906 Çocuk babasının hakkını ödeyemez; ancak onu köle bulup satın alır ve azat ederse ödemiş olur. Ebû Hüreyre Bab 8Anne-babanın hakkı › 1907 Ben Rahmân'ım; rahimi yarattım ve ona kendi ismimden bir ad türettim. Ebû Seleme Bab 9Akrabalık bağını koparmak › 1908 Akrabayı gözeten, karşılık veren değil; akrabalığı koparıldığında onu birleştiren kimsedir. Abdullah b. Amr Bab 10Akrabayı gözetmek (sıla-i rahim) › 1909 Akrabalık bağını koparan cennete giremez. Cübeyr b. Mut'im Bab 10Akrabayı gözetmek (sıla-i rahim) › 1910 Çocuklar insanı cimriliğe, korkaklığa ve cahilliğe sevk eder; ama onlar Allah'ın reyhanlarındandır. Havle bint Hakîm Bab 11Çocuk sevgisi › 1911 On çocuğundan hiçbirini öpmediğini söyleyen Akra' b. Hâbis'e "Merhamet etmeyene merhamet edilmez" buyurdu. Ebû Hüreyre Bab 12Çocuğa merhamet › 1912 Üç kızı ya da üç kız kardeşi olup onlara iyilik eden mutlaka cennete girer. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 13Kız çocuklarına ve kız kardeşlere harcama yapmak › 1913 Kız çocuklarıyla imtihan edilip onlara sabreden kimse için onlar ateşe karşı bir perde olur. Âişe Bab 13Kız çocuklarına ve kız kardeşlere harcama yapmak › 1914 İki kız çocuğunu geçindiren kimseyle ben cennete şu iki parmak gibi gireriz. Enes b. Mâlik Bab 13Kız çocuklarına ve kız kardeşlere harcama yapmak › 1915 Âişe'nin verdiği tek hurmayı kadın iki kızı arasında paylaştırdı, kendisi ondan yemedi. Âişe Bab 13Kız çocuklarına ve kız kardeşlere harcama yapmak › 1916 Kızlarıyla ya da kız kardeşleriyle güzel geçinip onlar hakkında Allah'tan korkana cennet vardır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 13Kız çocuklarına ve kız kardeşlere harcama yapmak › 1917 Bir yetimi yiyeceğine ve içeceğine ortak edeni Allah kesinlikle cennete koyar. İbn Abbâs Bab 14Yetime merhamet etmek ve onu himayesine almak › 1918 Ben ve yetimi himaye eden kimse cennette şu iki parmak gibiyiz. Sehl b. Sa'd Bab 14Yetime merhamet etmek ve onu himayesine almak › 1919 Küçüğümüze merhamet etmeyen ve büyüğümüze saygı göstermeyen bizden değildir. Enes b. Mâlik Bab 15Çocuklara merhamet › 1920 Küçüğümüze merhamet etmeyen ve büyüğümüzün şerefini bilmeyen bizden değildir. Abdullah b. Amr Bab 15Çocuklara merhamet › 1921 Küçüğümüze merhamet etmeyen, büyüğümüze saygı göstermeyen, iyiliği emredip kötülükten sakındırmayan bizden değildir. İbn Abbâs Bab 15Çocuklara merhamet › 1922 İnsanlara merhamet etmeyene Allah merhamet etmez. Cerîr b. Abdullah Bab 16Müslümanlara merhamet › 1923 Merhamet ancak bedbaht kimseden çekilip alınır. Ebû Hüreyre Bab 16Müslümanlara merhamet › 1924 Yeryüzündekilere merhamet edin ki gökte olan da size merhamet etsin. Abdullah b. Amr Bab 16Müslümanlara merhamet › 1925 Namazı kılmak, zekâtı vermek ve her Müslümana samimiyetle öğüt vermek üzere biat ettim. Cerîr b. Abdullah Bab 17Nasihat › 1926 Din nasihattir: Allah'a, Kitabı'na, Müslümanların imamlarına ve geneline. Ebû Hüreyre Bab 17Nasihat › 1927 Müslüman Müslümanın kardeşidir; ona hıyanet etmez, ona yalan söylemez ve onu yardımsız bırakmaz. Ebû Hüreyre Bab 18Müslümanın Müslümana şefkati › 1928 Mümin mümin için, parçaları birbirini sağlamlaştıran bir bina gibidir. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 18Müslümanın Müslümana şefkati › 1929 Sizden biriniz kardeşinin aynasıdır. Ebû Hüreyre Bab 18Müslümanın Müslümana şefkati › 1930 Kim bir Müslümanın dünya sıkıntılarından birini giderirse, Allah da onun kıyamet günü sıkıntılarından birini giderir. Ebû Hüreyre Bab 19Müslümanın ayıbını örtmek › 1931 Kim kardeşinin ırzını savunursa, Allah da kıyamet günü onun yüzünden ateşi uzaklaştırır. Ebü'd-Derdâ Bab 20Müslümanın ırzını savunmak › 1932 Bir Müslümanın kardeşine üç günden fazla küsmesi helal değildir; ikisinin hayırlısı selâmı ilk verendir. Ebû Eyyûb el-Ensârî Bab 21Müslümana küsmenin mekruh oluşu › 1933 Sa'd b. Rebî', kardeşi Abdurrahmân b. Avf'a malının yarısını teklif etti. Enes Bab 22Kardeşe yardım edip destek olmak (müvâsât) › 1934 Gıybet, kardeşini hoşlanmadığı bir şeyle anmandır. Ebû Hüreyre Bab 23Gıybet › 1935 Birbirinize buğzetmeyin, birbirinize haset etmeyin; ey Allah'ın kulları, kardeş olun. Enes Bab 24Haset › 1936 Haset ancak iki kişiye olur: malını gece gündüz infak eden ve Kur'an'la gece gündüz kalkan. Sâlim, babası Abdullah b. Ömer'den Bab 24Haset › 1937 Şeytan, namaz kılanların kendisine ibadet etmesinden ümidini kesmiştir; fakat aralarını bozmaya çalışır. Câbir Bab 25Birbirine buğzetmek › 1938 İnsanların arasını düzelten, hayır söyleyen ya da hayır ileten kimse yalancı değildir. Ümmü Külsûm bint Ukbe Bab 26İnsanların arasını düzeltmek › 1939 Yalan ancak üç yerde helal olur: hanımını hoşnut etmek, savaş ve insanların arasını düzeltmek. Esmâ bint Yezîd Bab 26İnsanların arasını düzeltmek › 1940 Kim başkasına zarar verirse Allah da ona zarar verir; kim zorluk çıkarırsa Allah da ona zorluk çıkarır. Ebû Sırme Bab 27Hıyanet ve aldatma › 1941 Bir mümine zarar veren ya da ona hile kuran kimse lanetlenmiştir. Ebû Bekir es-Sıddîk Bab 27Hıyanet ve aldatma › 1942 Cebrâil bana komşu hakkında o kadar tavsiyede bulundu ki onu mirasçı kılacağını sandım. Âişe Bab 28Komşu hakkı › 1943 Yahudi komşumuza hediye ettiniz mi? Mücâhid Bab 28Komşu hakkı › 1944 Allah katında komşuların en hayırlısı, komşusuna en hayırlı olanıdır. Abdullah b. Amr Bab 28Komşu hakkı › 1945 Hizmetçileriniz kardeşlerinizdir; onlara yediğinizden yedirin, giydiğinizden giydirin. Ebû Zer Bab 29Hizmetçilere iyilik etmek › 1946 Elinin altındakilere kötü davranan kimse cennete giremez. Ebû Bekir Bab 29Hizmetçilere iyilik etmek › 1947 Kim kölesine suçsuz olduğu hâlde zina iftirası atarsa, kıyamet günü ona had uygulanır. Ebû Hüreyre Bab 30Hizmetçileri dövmenin ve onlara sövmenin yasaklanması › 1948 Allah'ın sana gücü, senin ona gücünden daha fazladır. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 30Hizmetçileri dövmenin ve onlara sövmenin yasaklanması › 1949 Hizmetçiyi her gün yetmiş kez affet. Abdullah b. Ömer Bab 31Hizmetçiyi affetmek › 1950 Biriniz hizmetçisini döverken o Allah'ı anarsa, ellerinizi kaldırın. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 32Hizmetçiyi terbiye etmek › 1951 Kişinin çocuğunu terbiye etmesi, bir sâ' sadaka vermesinden daha hayırlıdır. Câbir b. Semüre Bab 33Çocuğu terbiye etmek › 1952 Hiçbir baba çocuğuna güzel terbiyeden daha üstün bir hediye vermemiştir. Eyyûb b. Mûsâ, babasından, o da dedesinden Bab 33Çocuğu terbiye etmek › 1953 Peygamber hediyeyi kabul eder, karşılığında o da bir şey verirdi. Âişe Bab 34Hediyeyi kabul etmek ve karşılığını vermek › 1954 İnsanlara teşekkür etmeyen kimse Allah'a şükretmez. Ebû Hüreyre Bab 35Sana iyilik edene teşekkür etmek › 1955 İnsanlara teşekkür etmeyen, Allah'a da şükretmemiş olur. Ebû Saîd Bab 35Sana iyilik edene teşekkür etmek › 1956 Kardeşinin yüzüne gülümsemen senin için sadakadır. Ebû Zer Bab 36Çeşitli iyilikler › 1957 Kim süt hayvanı ya da gümüş ödünç verir veya yol gösterirse, ona köle azat etmenin benzeri sevap vardır. Berâ b. Âzib Bab 37Minha (faydalanması için bir şeyi bağışlamak) › 1958 Yolda bulduğu dikenli dalı kenara çeken adamı Allah bağışladı. Ebû Hüreyre Bab 38Yoldan eziyet veren şeyi kaldırmak › 1959 Adam bir söz söyleyip sonra etrafına bakınırsa, o söz bir emanettir. Câbir b. Abdullah Bab 39Meclislerin emanet oluşu › 1960 Kesenin ağzını bağlama ki senin aleyhine de bağlanmasın. Esmâ bint Ebû Bekir Bab 40Cömertlik › 1961 Cömert Allah'a yakındır, cennete yakındır, insanlara yakındır, cehennemden uzaktır. Ebû Hüreyre Bab 40Cömertlik › 1962 İki haslet bir mümində bir araya gelmez: Cimrilik ve kötü ahlak. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 41Cimrilik › 1963 Hilekâr, başa kakan ve cimri cennete giremez. Ebû Bekir es-Sıddîk Bab 41Cimrilik › 1964 Mümin saf ve cömerttir; facir ise hilekâr ve alçaktır. Ebû Hüreyre Bab 41Cimrilik › 1965 Kişinin ailesine yaptığı harcama sadakadır. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 42Aile fertlerine harcama yapmak › 1966 Dinarların en faziletlisi, kişinin aile fertlerine harcadığı dinardır. Sevbân Bab 42Aile fertlerine harcama yapmak › 1967 Allah'a ve âhiret gününe iman eden, misafirine câizesini vererek ikram etsin. Ebû Şüreyh el-Adevî Bab 43Misafir ağırlamak ve misafirliğin süresi › 1968 Misafirlik üç gündür; câizesi bir gün bir gecedir. Ebû Şüreyh el-Ka'bî Bab 43Misafir ağırlamak ve misafirliğin süresi › 1969 Dul kadın ve yoksul için çalışıp çabalayan, Allah yolunda cihad eden gibidir. Safvân b. Süleym Bab 44Dul kadın ve yetim için çalışmak › 1970 Her iyilik sadakadır; kardeşini güler yüzle karşılaman da iyiliktendir. Câbir b. Abdullah Bab 45Güler yüz ve yüz güzelliği › 1971 Doğruluktan ayrılmayın; çünkü doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Abdullah b. Mes'ûd Bab 46Doğruluk ve yalan › 1972 Kul yalan söylediğinde, kokusundan dolayı melek ondan bir mil uzaklaşır. İbn Ömer Bab 46Doğruluk ve yalan › 1973 Resûlullah'a yalandan daha sevimsiz gelen bir huy yoktu. Âişe Bab 46Doğruluk ve yalan › 1974 Haya bir şeyde bulunursa mutlaka onu güzelleştirir. Enes Bab 47Kötü söz (fuhş) ve kötü sözlülük (tefahhuş) › 1975 Sizin en hayırlılarınız, ahlakı en güzel olanlarınızdır. Abdullah b. Amr Bab 47Kötü söz (fuhş) ve kötü sözlülük (tefahhuş) › 1976 Birbirinize Allah'ın laneti, gazabı ve ateşiyle lanet okumayın. Semure b. Cündeb Bab 48Lanet › 1977 Mümin dil uzatan, çok lanet eden, çirkin söz söyleyen ve hayasızca konuşan biri değildir. Abdullah Bab 48Lanet › 1978 Rüzgâra lanet etme; çünkü o emir altındadır. İbn Abbâs Bab 48Lanet › 1979 Soylarınızdan, akrabalarınızı gözetmenizi sağlayacak kadarını öğrenin. Ebû Hüreyre Bab 49Nesep bilgisini öğrenmek › 1980 Hiçbir dua, gıyabında olanın gıyabında olana duasından daha çabuk kabul edilmez. Abdullah b. Amr Bab 50Kardeşin kardeşine gıyabında dua etmesi › 1981 Birbirine söven iki kişinin söylediklerinin vebali, mazlum haddi aşmadıkça başlatanın üzerinedir. Ebû Hüreyre Bab 51Sövmek › 1982 Ölülere sövmeyin; böylece dirileri incitmiş olursunuz. Muğîre b. Şu'be Bab 51Sövmek › 1983 Resûlullah, Müslümana sövmenin fısk, onunla savaşmanın küfür olduğunu bildirdi. Abdullah b. Mes'ûd Bab 52Müslümana sövmek fısk, onunla savaşmak küfürdür › 1984 Cennette dışları içlerinden, içleri de dışlarından görünen köşkler vardır. Ali Bab 53Güzel söz söylemek › 1985 Kölenin Rabbine itaat edip efendisinin hakkını ödemesi ne güzeldir! Ebû Hüreyre Bab 54Salih kölenin fazileti › 1986 Üç kişi kıyamet günü misk tepeleri üzerindedir: hakkı ödeyen köle, razı olunan imam ve müezzin. Abdullah b. Ömer Bab 54Salih kölenin fazileti › 1987 Nerede olursan ol Allah'tan kork; kötülüğün ardından iyilik yap ki onu silsin. Ebû Zer Bab 55İnsanlarla bir arada yaşamak › 1988 Zandan sakının; çünkü zan sözlerin en yalanıdır. Ebû Hüreyre Bab 56Kötü zan › 1989 Resûlullah bizimle kaynaşır, küçük kardeşime "Ey Ebû Umeyr! Nuğayr ne yaptı?" derdi. Enes Bab 57Şaka › 1990 Şakalaştığı söylenince Peygamber "Ben ancak hakkı söylerim" buyurdu. Ebû Hüreyre Bab 57Şaka › 1991 Seni dişi devenin yavrusuna bindireceğim. Enes b. Mâlik Bab 57Şaka › 1992 Peygamber şakalaşarak "Ey iki kulaklı!" dedi. Enes b. Mâlik Bab 57Şaka › 1993 Haklı olduğu hâlde münakaşayı terk edene cennetin ortasında ev yapılır. Enes b. Mâlik Bab 58Tartışmak (mirâ) › 1994 Sürekli husumet hâlinde olman, sana günah olarak yeter. Abdullah b. Abbâs Bab 58Tartışmak (mirâ) › 1995 Kardeşinle münakaşa etme, onunla şakalaşma, ona söz verip de sözünden dönme. Abdullah b. Abbâs Bab 58Tartışmak (mirâ) › 1996 İnsanların en kötülerinden biri, kötü sözünden korunmak için insanların terk ettiği kimsedir. Âişe Bab 59Müdârât (insanları idare etmek) › 1997 Sevdiğini ölçülü sev; olur ki bir gün buğz ettiğin kimse olur. Ebû Hüreyre Bab 60Sevgide ve buğzda ölçülü olmak › 1998 Kalbinde hardal tanesi ağırlığınca kibir bulunan kimse cennete giremez. Abdullah b. Mes'ûd Bab 61Kibir › 1999 Şüphesiz Allah güzelliği sever; kibir ise hakka karşı büyüklenmek ve insanları hor görmektir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 61Kibir › 2000 Kişi kendini büyük görmeye devam eder; sonunda zorbalar arasına yazılır. Seleme b. Ekva' Bab 61Kibir › 2001 Kim bunu yaparsa onda kibirden hiçbir şey yoktur. Cübeyr b. Mut'im Bab 61Kibir › 2002 Kıyamet günü müminin mizanında güzel ahlaktan daha ağır bir şey yoktur. Ebü'd-Derdâ Bab 62Güzel ahlak › 2003 Güzel ahlak sahibi, onunla oruç ve namaz sahibinin derecesine ulaşır. Ebü'd-Derdâ Bab 62Güzel ahlak › 2004 İnsanları cennete en çok sokan şey Allah'tan korkmak ve güzel ahlaktır. Ebû Hüreyre Bab 62Güzel ahlak › 2005 Güzel ahlak; güler yüz, iyiliği bol bol yapmak ve eziyet vermekten kaçınmaktır. Ebû Vehb Bab 62Güzel ahlak › 2006 Seni ağırlamayan kimseye aynıyla karşılık verme, onu ağırla. Mâlik b. Nadle Bab 63İyilik etmek ve affetmek › 2007 Herkese uyan iradesiz kimseler olmayın; insanlar kötülük etse de zulmetmemeye kendinizi alıştırın. Huzeyfe Bab 63İyilik etmek ve affetmek › 2008 Kim bir hastayı ya da Allah için bir kardeşini ziyaret ederse, bir münadi ona "Hoş oldun" diye seslenir. Ebû Hüreyre Bab 64Kardeşleri ziyaret etmek › 2009 Haya imandandır, iman da cennettedir; kötü söz kabalıktandır, kabalık da cehennemdedir. Ebû Hüreyre Bab 65Haya › 2010 Güzel gidişat, teenni ve itidal, peygamberliğin yirmi dört cüzünden bir cüzdür. Abdullah b. Serçis Bab 66Teenni ve acele › 2011 Sende Allah'ın sevdiği iki haslet var: Hilim ve teenni. İbn Abbâs Bab 66Teenni ve acele › 2012 Teenni Allah'tan, acele şeytandandır. Sehl b. Sa'd es-Sâidî Bab 66Teenni ve acele › 2013 Kime yumuşaklıktan payı verilmişse, ona hayırdan payı verilmiştir. Ebü'd-Derdâ Bab 67Yumuşaklık (rıfk) › 2014 Mazlumun bedduasından sakın; çünkü onunla Allah arasında perde yoktur. İbn Abbâs Bab 68Mazlumun duası › 2015 Peygamber'e on yıl hizmet ettim; bana bir kez bile "Öf!" demedi. Enes Bab 69Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ahlakı › 2016 Kötülüğe kötülükle karşılık vermez, aksine affeder ve bağışlardı. Ebû Abdullah el-Cedelî Bab 69Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ahlakı › 2017 Peygamber'in hanımlarından hiçbirini Hatice'yi kıskandığım kadar kıskanmadım. Âişe Bab 70Eski dostluğu gözetmek (hüsnü'l-ahd) › 2018 Kıyamet günü bana en sevimli ve meclis olarak en yakın olanlarınız, ahlakı en güzel olanlarınızdır. Câbir Bab 71Yüksek ahlak › 2019 Mümin çokça lanet eden biri olmaz. İbn Ömer Bab 72Lanet etmek ve dil uzatmak › 2020 Bana bir şey öğret, dedi; "Öfkelenme!" buyurdu. Ebû Hüreyre Bab 73Çok öfkelenmek › 2021 Kim gücü yettiği hâlde öfkesini yutarsa, Allah onu hurilerden dilediğini seçmekte serbest bırakır. Muâz b. Enes el-Cühenî Bab 74Öfkeyi yutmak › 2022 Bir genç yaşından dolayı bir yaşlıya ikram ederse, Allah da o yaşa geldiğinde ona ikram edecek birini hazırlar. Enes b. Mâlik Bab 75Yaşlıya saygı göstermek › 2023 Cennetin kapıları pazartesi ve perşembe açılır; birbirine küs iki kişi hariç herkes bağışlanır. Ebû Hüreyre Bab 76Birbirine küsen iki kişi › 2024 Hiç kimseye sabırdan daha hayırlı ve daha geniş bir şey verilmemiştir. Ebû Saîd Bab 77Sabır › 2025 Kıyamet günü Allah katında insanların en kötülerinden biri de iki yüzlü kimsedir. Ebû Hüreyre Bab 78İki yüzlü kimse › 2026 Kattât (koğucu) cennete giremez. Hemmâm b. el-Hâris Bab 79Koğucu (nemmâm) › 2027 Haya ve az konuşmak imandan iki şubedir. Ebû Ümâme Bab 80Söz söylemede acizlik (ıyy) › 2028 Beyanın bir kısmı sihirdir. İbn Ömer Bab 81"Beyanda sihir vardır" sözü › 2029 Sadaka maldan hiçbir şey eksiltmez. Ebû Hüreyre Bab 82Tevazu › 2030 Zulüm, kıyamet günü karanlıklardır. İbn Ömer Bab 83Zulüm › 2031 Resûlullah hiçbir yemeği asla kusurlu bulmadı; canı çekerse yer, çekmezse bırakırdı. Ebû Hüreyre Bab 84Nimeti ayıplamamak › 2032 Kim Müslüman kardeşinin ayıbının peşine düşerse, Allah da onun ayıbının peşine düşer. İbn Ömer Bab 85Mümine saygı göstermek › 2033 Sürçmüş olandan başkası halîm, tecrübe sahibinden başkası hakîm olamaz. Ebû Saîd Bab 86Tecrübe › 2034 Kime bir bağış verilir de karşılık verecek bir şey bulamazsa, vereni övsün; çünkü öven şükretmiş olur. Câbir Bab 87Kendisine verilmeyen şeyle doymuş gibi görünen kimse › 2035 Kendisine iyilik yapılan kimse "Cezâkallâhu hayran" derse, övgüde son haddi bulmuş olur. Üsâme b. Zeyd Bab 88İyilik edeni övmek ›