Bölüm 14
Alım Satım (Büyû')
كتاب البيوع عن رسول الله صلى الله عليه وسلم
Hadisler
1205
Helal bellidir, haram da bellidir; ikisinin arasında insanların çoğunun bilmediği şüpheli işler vardır.
Nu'mân b. Beşîr
Bab 1Şüpheli şeyleri terk etmek
1205 b
Şa'bî tarikiyle Nu'mân b. Beşîr: Helal de haram da bellidir, arada şüpheliler vardır.
Nu'mân b. Beşîr
Bab 1Şüpheli şeyleri terk etmek
1206
Resûlullah faiz yiyene, yedirene, iki şahidine ve kâtibine lanet etti.
İbn Mes'ûd
Bab 2Faiz (ribâ) yemek
1207
Büyük günahlar: Allah'a ortak koşmak, ana babaya karşı gelmek, cana kıymak ve yalan söz söylemek.
Enes
Bab 3Yalan, yalan söz (zûr) ve benzerleri hakkında ağır tehdit
1208
Ey tüccar topluluğu! Şeytan ve günah alım satıma karışır; alım satımınıza sadaka katın.
Kays b. Ebû Ğaraze
Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad
1208 b
Kays b. Ebû Garaze'nin diğer tariki: Tüccarlar, alım satımınıza sadaka katın.
Kays b. Ebû Ğaraze
Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad
1209
Doğru sözlü, güvenilir tüccar peygamberlerle, sıddîklarla ve şehitlerle beraberdir.
Ebû Saîd
Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad
1209 b
Ebû Hamza tarikiyle: Doğru sözlü güvenilir tüccar peygamberler ve şehitlerle beraberdir.
Ebû Saîd
Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad
1210
Tüccarlar kıyamet günü günahkârlar olarak diriltilir; ancak Allah'tan sakınan, iyilik eden ve doğru söyleyen müstesna.
İsmâil b. Ubeyd b. Rifâa, babası aracılığıyla dedesi Rifâa'dan
Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad
1211
Allah'ın kıyamet günü bakmayacağı üç kişi: Başa kakan, izârını sarkıtan ve malını yalan yeminle satan.
Ebû Zer
Bab 5Malı hakkında yalan yere yemin eden kimse
1212
Allah'ım! Ümmetime sabah erkenciliğinde bereket ver.
Sahr el-Ğâmidî
Bab 6Ticarete erkenden başlamak
1213
Yalan söyledi! O, benim Allah'tan en çok sakınanları ve emaneti en iyi ödeyenleri arasında olduğumu biliyor.
Âişe
Bab 7Vadeli satın almaya ruhsat
1214
Peygamber, ailesi için aldığı yirmi sâ' yiyecek karşılığında zırhı rehin olduğu hâlde vefat etti.
İbn Abbâs
Bab 7Vadeli satın almaya ruhsat
1215
Muhammed'in ailesinde akşama bir sâ' hurma ya da bir sâ' tahıl çıkmadı.
Enes
Bab 7Vadeli satın almaya ruhsat
1216
Addâ' b. Hâlid'in Resûlullah'tan köle satın aldığına dair yazı: Müslümanın Müslümana satışıdır.
Abdülmecîd b. Vehb
Bab 8Şartları yazıya geçirmek
1217
Ölçü ve tartı ehline: Siz, önceki ümmetlerin helak olduğu iki işin başına getirildiniz.
İbn Abbâs
Bab 9Ölçek ve terazi
1218
Bir dirhemden fazla veren kim? Bir dirhemden fazla veren kim?
Enes b. Mâlik
Bab 10Artırmalı satış
1219
Peygamber, sahibi başka mal bırakmadan ölen müdebber köleyi sattı.
Câbir
Bab 11Müdebber kölenin satışı
1220
Peygamber, pazara getirilen malları yolda karşılamayı yasakladı.
İbn Mes'ûd
Bab 12Satılık malı yolda karşılamanın mekruh oluşu
1221
Yolda karşılanıp satın alınan malın sahibi, pazara vardığında muhayyerdir.
Ebû Hüreyre
Bab 12Satılık malı yolda karşılamanın mekruh oluşu
1222
Şehirli, köylü adına satış yapmaz.
Ebû Hüreyre
Bab 13Şehirli, köylü adına satış yapmaz
1223
İnsanları kendi hâllerine bırakın; Allah onların bir kısmını bir kısmı vasıtasıyla rızıklandırır.
Câbir
Bab 13Şehirli, köylü adına satış yapmaz
1224
Resûlullah muhâkale ve müzâbeneyi yasakladı.
Ebû Hüreyre
Bab 14Muhâkale ve müzâbenenin yasaklanması
1225
Yaş hurma kuruyunca eksilir mi?
Abdullah b. Yezîd
Bab 14Muhâkale ve müzâbenenin yasaklanması
1225 b
"Sa'd'a sorduk" lafzıyla: Yaş hurma kuruyunca eksilir mi? Öyleyse satmayın.
Zeyd Ebû Ayyâş
Bab 14Muhâkale ve müzâbenenin yasaklanması
1226
Resûlullah hurmanın renk vermeden satılmasını yasakladı.
İbn Ömer
Bab 15Meyveyi olgunlaştığı belli olmadan satmanın mekruh oluşu
1227
Başak, beyazlaşıp âfetten emin oluncaya kadar satılmaz; satıcı da alıcı da men edildi.
İbn Ömer
Bab 15Meyveyi olgunlaştığı belli olmadan satmanın mekruh oluşu
1228
Resûlullah üzümün kararıncaya, tanenin de sertleşinceye kadar satılmasını yasakladı.
Enes
Bab 15Meyveyi olgunlaştığı belli olmadan satmanın mekruh oluşu
1229
Peygamber habelü'l-habele (yavrunun yavrusu) satışını yasakladı.
İbn Ömer
Bab 16Habelü'l-habele satışının yasaklanması
1230
Resûlullah garar satışını ve taş atma (hasât) satışını yasakladı.
Ebû Hüreyre
Bab 17Garar satışının mekruh oluşu
1231
Resûlullah bir satışta iki satışı yasakladı.
Ebû Hüreyre
Bab 18Bir satışta iki satışın yasaklanması
1232
Yanında olmayan şeyi satma.
Hakîm b. Hizâm
Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu
1233
Resûlullah, yanımda olmayan şeyi satmamı bana yasakladı.
Hakîm b. Hizâm
Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu
1234
Ödünç ile satış bir arada, bir satışta iki şart ve yanında olmayan şeyin satışı helal olmaz.
Abdullah b. Amr
Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu
1235
Peygamber, Hakîm b. Hizâm'a yanında olmayan şeyi satmasını yasakladı.
Hakîm b. Hizâm
Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu
1236
Resûlullah, velânın satılmasını ve hibe edilmesini yasakladı.
Abdullah b. Ömer
Bab 20Velâyı satmanın ve hibe etmenin mekruh oluşu
1237
Peygamber, hayvanın hayvanla veresiye satılmasını yasakladı.
Semüre
Bab 21Hayvanı hayvanla veresiye satmanın mekruh oluşu
1238
Hayvanın ikisi bire veresiye uygun olmaz; elden ele olursa sakıncası yoktur.
Câbir
Bab 21Hayvanı hayvanla veresiye satmanın mekruh oluşu
1239
Peygamber, kendisine biat eden köleyi iki siyah köle karşılığında satın aldı.
Câbir
Bab 22Bir köleyi iki köle karşılığında satın almak
1240
Altın altınla, gümüş gümüşle misli misline; kim fazla verir ya da isterse faiz yapmış olur.
Ubâde b. Sâmit
Bab 23Buğdayın buğdayla misli misline satılması ve aradaki fazlalığın mekruh oluşu
1241
Altını altınla ancak misli misline satın; hazır olmayanı hazır olanla satmayın.
Nâfi'
Bab 24Sarf (para bozdurma)
1242
Bakî'de deve satan İbn Ömer'e: Değeri üzerinden olursa bunda bir sakınca yoktur.
Abdullah b. Ömer
Bab 24Sarf (para bozdurma)
1243
Gümüşün altınla değişimi, al-ver olmadıkça ribâdır.
Mâlik b. Evs b. el-Hadesân
Bab 24Sarf (para bozdurma)
1244
Kim aşılandıktan sonra hurma ağacı satın alırsa, meyvesi satana aittir; alıcı şart koşarsa başka.
Abdullah b. Ömer
Bab 25Aşılandıktan sonra hurma ağacını ve malı olan köleyi satın almak
1245
Alıcı ile satıcı, ayrılmadıkça ya da seçmedikçe muhayyerdirler.
Abdullah b. Ömer
Bab 26Alıcı ile satıcı ayrılmadıkça muhayyerdir
1246
Doğru söyler ve açıklarlarsa alışverişleri bereketli olur; gizler ve yalan söylerlerse bereketi silinir.
Hakîm b. Hizâm
Bab 26Alıcı ile satıcı ayrılmadıkça muhayyerdir
1247
Akdi bozmak ister korkusuyla alışveriş arkadaşından ayrılmak helal olmaz.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 26Alıcı ile satıcı ayrılmadıkça muhayyerdir
1248
Bir satıştan ancak karşılıklı rıza ile ayrılsınlar.
Ebû Hüreyre
Bab 27Alıcı ve satıcının muhayyerliği
1249
Peygamber, bir bedeviyi satıştan sonra muhayyer bıraktı.
Câbir
Bab 27Alıcı ve satıcının muhayyerliği
1250
Alışveriş yaptığında al-ver, aldatma yok de.
Enes b. Mâlik
Bab 28Alışverişte aldatılan kimse
1251
Kim musarrât hayvan satın alırsa, sağdığında muhayyerdir; dilerse bir sâ' hurmayla geri verir.
Ebû Hüreyre
Bab 29Musarrât
1252
Kim musarrât hayvan satın alırsa üç gün muhayyerdir.
Ebû Hüreyre
Bab 29Musarrât
1253
Câbir, Peygamber'e bir deve sattı ve ailesine kadar ona binmeyi şart koştu.
Câbir b. Abdullah
Bab 30Satışta hayvana binme şartı koşmak
1254
Rehin verilen binek hayvanına binilir, sağmal hayvanın sütü içilir.
Ebû Hüreyre
Bab 31Rehinden faydalanmak
1255
Altın ve boncuklu gerdanlık, ayrıştırılmadıkça satılmaz.
Fedâle b. Ubeyd
Bab 32İçinde altın ve boncuk bulunan gerdanlığı satın almak
1255 b
Fedâle'nin diğer tariki: Altınlı gerdanlık ayrıştırılmadan altınla satılmaz.
Fedâle b. Ubeyd
Bab 32İçinde altın ve boncuk bulunan gerdanlığı satın almak
1256
Onu satın al; velâ ancak bedeli verene ya da nimeti verene aittir.
Âişe
Bab 33Velâ şartı koşmak ve bundan men edilmek
1257
Koyunu kurban et, dinarı da sadaka olarak ver.
Hakîm b. Hizâm
Bab 34Fuzûlînin alım satımı
1258
Allah sağ elinin alışverişini sana bereketli kılsın.
Urve el-Bârikî
Bab 34Fuzûlînin alım satımı
1258 b
Ebû Lebîd tarikiyle Urve el-Bârikî: Allah sağ elinin alışverişini bereketli kılsın.
Urve el-Bârikî
Bab 34Fuzûlînin alım satımı
1259
Mükâteb, azat olan kısmı oranında mirasçı olur.
İbn Abbâs
Bab 35Ödeyeceği bedel yanında bulunan mükâteb
1260
Kitâbet bedelinin son on ukıyyesini ödemekten aciz kalan mükâteb köledir.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 35Ödeyeceği bedel yanında bulunan mükâteb
1261
Mükâtebinin yanında ödeyeceği bedel bulunan kadın ondan örtünsün.
Ümmü Seleme
Bab 35Ödeyeceği bedel yanında bulunan mükâteb
1262
İflas edenin yanında malını aynen bulan, ona başkasından daha çok hak sahibidir.
Ebû Hüreyre
Bab 36Bir adamın borçlusu iflas eder de adam malını onun yanında bulursa
1263
Yetime ait şarabı soran Ebû Saîd'e: Onu dökün.
Ebû Saîd
Bab 37Müslümanın, satması için zimmîye şarap vermesinin yasaklanması
1264
Sana güvenene emanetini öde; sana hıyanet edene sen hıyanet etme.
Ebû Hüreyre
Bab 38Emaneti sahibine ödemek
1265
Âriyet geri verilir, kefil borcu üstlenir, borç da ödenir.
Ebû Ümâme
Bab 39Ödünç alınan şey (âriyet) geri verilir
1266
El, aldığını geri verinceye kadar ondan sorumludur.
Semüre
Bab 39Ödünç alınan şey (âriyet) geri verilir
1267
Ancak günahkâr olan ihtikâr (karaborsacılık) yapar.
Ma'mer b. Abdullah b. Nadle
Bab 40İhtikâr (karaborsacılık)
1268
Kervanı pazara varmadan karşılamayın, satacağınız hayvanın sütünü memesinde biriktirmeyin.
İbn Abbâs
Bab 41Muhaffele hayvanların satışı
1269
Bir Müslümanın malını koparmak için yalan yere yemin eden, Allah'a O ona gazaplıyken kavuşur.
Abdullah b. Mes'ûd
Bab 42Müslümanın malının koparılıp alındığı yalan yemin
1270
Alışveriş yapan iki taraf ihtilaf ederse söz satıcınındır, alıcı da muhayyerdir.
Abdullah b. Mes'ûd
Bab 43Alıcı ile satıcı anlaşmazlığa düşerse
1271
Peygamber suyun satılmasını yasakladı.
İyâs b. Abd el-Müzenî
Bab 44Artan suyu satmak
1272
Artan su, onunla otlak engellensin diye kimseden esirgenmez.
Ebû Hüreyre
Bab 44Artan suyu satmak
1273
Aygırı çiftleştirme karşılığında ücret almak yasaklandı.
Abdullah b. Ömer
Bab 45Aygır aşımı ücretinin mekruh oluşu
1274
Aygırını çiftleştirene, karşılığında yapılan ikramı kabule ruhsat verildi.
Enes b. Mâlik
Bab 45Aygır aşımı ücretinin mekruh oluşu
1275
Hacamatçının kazancı, fahişenin kazancı ve köpeğin bedeli habistir.
Râfi' b. Hadîc
Bab 46Köpeğin bedeli
1276
Resûlullah köpeğin bedelini, fahişenin kazancını ve kâhinin ücretini yasakladı.
Ebû Mes'ûd el-Ensârî
Bab 46Köpeğin bedeli
1277
Hacamat ücreti için: Onu su taşıyan devene yem yap, kölene yedir.
Benî Hârise'den İbn Muhayyisa, babasından
Bab 47Hacamatçının kazancı
1278
Tedavi olduğunuz şeylerin en faziletlisi hacamattır.
Humeyd
Bab 48Hacamatçının kazancına ruhsat
1279
Resûlullah köpeğin ve kedinin bedelini yasakladı.
Câbir
Bab 49Köpek ve kedi bedelinin mekruh oluşu
1280
Peygamber kedinin yenmesini ve bedelinin alınmasını yasakladı.
Câbir
Bab 49Köpek ve kedi bedelinin mekruh oluşu
1281
Av köpeği dışında köpeğin bedeli yasaklandı.
Ebû Hüreyre
Bab 50Av köpeğinin bedeline ruhsat
1282
Şarkıcı cariyeleri satmayın, satın almayın; bedelleri haramdır.
Ebû Ümâme
Bab 51Şarkıcı cariyeleri satmanın mekruh oluşu
1283
Kim anne ile çocuğunun arasını ayırırsa, Allah da kıyamet günü onunla sevdiklerinin arasını ayırır.
Ebû Eyyûb
Bab 52Satışta iki kardeşi ya da anne ile çocuğunu birbirinden ayırmanın mekruh oluşu
1284
Kardeş iki köleden birini satan Ali'ye: Onu geri al, onu geri al.
Ali
Bab 52Satışta iki kardeşi ya da anne ile çocuğunu birbirinden ayırmanın mekruh oluşu
1285
Resûlullah, kazancın tazmin sorumluluğu karşılığında olduğuna hükmetti.
Âişe
Bab 53Köleyi satın alıp ondan gelir elde eden, sonra onda bir kusur bulan kimse
1286
Kazanç, tazmin sorumluluğu karşılığındadır (el-harâcu bi'd-damân).
Âişe
Bab 53Köleyi satın alıp ondan gelir elde eden, sonra onda bir kusur bulan kimse
1287
Bahçeye giren meyvesinden yesin, fakat eteğine doldurup götürmesin.
Abdullah b. Ömer
Bab 54Yoldan geçenin meyveden yemesine ruhsat
1288
Hurma ağacını taşlama; düşenleri ye. Allah seni doyursun ve suya kandırsın.
Râfi' b. Amr
Bab 54Yoldan geçenin meyveden yemesine ruhsat
1289
Dalda asılı meyveden eteğine doldurmadan alan ihtiyaç sahibine bir şey gerekmez.
Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden
Bab 54Yoldan geçenin meyveden yemesine ruhsat
1290
Muhâkale, müzâbene, muhâbere ve bilinmeyen istisna yasaklandı.
Câbir
Bab 55İstisnanın (süneyyâ) yasaklanması
1291
Kim yiyecek satın alırsa, onu tam teslim almadıkça satmasın; İbn Abbâs her şeyi buna kıyasladı.
İbn Abbâs
Bab 56Yiyeceği tam teslim almadan satmanın mekruh oluşu
1292
Biriniz diğerinin satışı üzerine satış yapmasın, kız istemesi üzerine kız istemesin.
Abdullah b. Ömer
Bab 57Kardeşinin satışı üzerine satış yapmanın yasaklanması
1293
Yetimler için şarap alan Ebû Talha'ya: Şarabı dök, küpleri kır.
Ebû Talha
Bab 58Şarap satışı ve bunun yasaklanması
1294
Şarap sirke yapılabilir mi diye sorulunca: Hayır.
Enes b. Mâlik
Bab 59Şaraptan sirke yapılmasının yasaklanması
1295
Resûlullah şarap konusunda on kişiye lanet etti.
Enes b. Mâlik
Bab 59Şaraptan sirke yapılmasının yasaklanması
1296
Sahibi yoksa üç kez seslensin; kimse cevap vermezse sağıp içsin, yanında götürmesin.
Semüre b. Cündeb
Bab 60Hayvanları sahiplerinin izni olmadan sağmak
1297
Şüphesiz Allah ve Resûlü şarabın, leşin, domuzun ve putların satışını haram kıldı.
Câbir b. Abdullah
Bab 61Leş derilerini ve putları satmak
1298
Hibesinden dönen, kusmuğuna dönen köpek gibidir.
İbn Abbâs
Bab 62Hibeden dönmek
1299
Tâvûs tarikiyle İbn Ömer ve İbn Abbâs: Hibesinden dönen, kusmuğuna dönen köpek gibidir.
Amr b. Şuayb
Bab 62Hibeden dönmek
1300
Muhâkale ve müzâbene yasaklandı; ariyye sahiplerine harsının benzeriyle satma izni verildi.
İbn Ömer, Zeyd b. Sâbit'ten
Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat
1301
Beş veskten az miktardaki ariyye satışına ruhsat verildi.
Ebû Hüreyre
Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat
1301 b
Mâlik'in "beş veskte ya da daha azında" lafzıyla: Ariyye satışına ruhsat verildi.
Dâvûd b. Husayn
Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat
1302
Resûlullah ariyye satışına, harsı üzerinden ruhsat verdi.
İbn Ömer, Zeyd b. Sâbit'ten
Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat
1303
Ağaçtaki meyvenin kuru hurma ile satılması yasaklandı; ariyye sahiplerine izin verildi.
Râfi' b. Hadîc ve Sehl b. Ebû Hasme
Bab 64Aynı konuda başka bir bab
1304
Necş yapmayın.
Ebû Hüreyre
Bab 65Alışverişte necşin mekruh oluşu
1305
Tart ve ağır bastır.
Süveyd b. Kays
Bab 66Tartıda fazla vermek
1306
Darda olan borçluya süre tanıyanı Allah, Arşının gölgesinde gölgelendirir.
Ebû Hüreyre
Bab 67Darda olana süre tanımak ve ona yumuşak davranmak
1307
Darda olana kolaylık gösteren adamı Allah, "Biz buna ondan daha lâyığız" diyerek bağışladı.
Ebû Mes'ûd
Bab 67Darda olana süre tanımak ve ona yumuşak davranmak
1308
Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür; varlıklı birine havale edilen kabul etsin.
Ebû Hüreyre
Bab 68Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür
1309
Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür; bir satışta iki satış yapma.
İbn Ömer
Bab 68Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür
1310
Resûlullah münâbeze ve mülâmese satışını yasakladı.
Ebû Hüreyre
Bab 69Mülâmese ve münâbeze
1311
Kim selef yaparsa, belli bir ölçekte, belli bir tartıda ve belli bir süreye kadar yapsın.
İbn Abbâs
Bab 70Yiyecek ve meyvede selem (selef)
1312
Bahçede ortağı olan, ortağına teklif etmedikçe payını satmasın.
Câbir b. Abdullah
Bab 71Ortaklardan birinin payını satmak istediği ortak arazi
1313
Muhâkale, müzâbene, muhâbere ve muâveme yasaklandı; ariyyeye ruhsat verildi.
Câbir
Bab 72Muhâbere ve muâveme
1314
Şüphesiz fiyatı belirleyen, daraltan, genişleten ve rızık veren Allah'tır.
Enes
Bab 73Narh koymak
1315
Kim aldatırsa bizden değildir.
Ebû Hüreyre
Bab 74Alışverişte hilenin mekruh oluşu
1316
Sizin en hayırlılarınız, borcunu en güzel ödeyenlerinizdir.
Ebû Hüreyre
Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak
1317
Onu bırakın; çünkü hak sahibinin söz hakkı vardır.
Ebû Hüreyre
Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak
1317 b
Ebû Hüreyre'nin diğer tariki: Hak sahibinin söz hakkı vardır; onu bırakın.
Seleme b. Küheyl
Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak
1318
Onu ona ver; çünkü insanların en hayırlıları, borcunu en güzel ödeyenleridir.
Resûlullah'ın azatlısı Ebû Râfi'
Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak
1319
Allah satarken, alırken ve borç öderken müsamahakâr olanı sever.
Ebû Hüreyre
Bab 76Alım satımda ve borç ödemede müsamaha
1320
Allah, satarken, alırken ve alacağını isterken kolaylık gösteren bir adamı bağışladı.
Câbir
Bab 76Alım satımda ve borç ödemede müsamaha
1321
Mescitte alım satım yapana: Allah ticaretini kârlı kılmasın, deyin.
Ebû Hüreyre
Bab 77Mescitte alışverişin yasaklanması