Bölüm 14

Alım Satım (Büyû')

125 hadis No 1205 - 1321
كتاب البيوع عن رسول الله صلى الله عليه وسلم

Hadisler

1205 Helal bellidir, haram da bellidir; ikisinin arasında insanların çoğunun bilmediği şüpheli işler vardır. Nu'mân b. Beşîr Bab 1Şüpheli şeyleri terk etmek 1205 b Şa'bî tarikiyle Nu'mân b. Beşîr: Helal de haram da bellidir, arada şüpheliler vardır. Nu'mân b. Beşîr Bab 1Şüpheli şeyleri terk etmek 1206 Resûlullah faiz yiyene, yedirene, iki şahidine ve kâtibine lanet etti. İbn Mes'ûd Bab 2Faiz (ribâ) yemek 1207 Büyük günahlar: Allah'a ortak koşmak, ana babaya karşı gelmek, cana kıymak ve yalan söz söylemek. Enes Bab 3Yalan, yalan söz (zûr) ve benzerleri hakkında ağır tehdit 1208 Ey tüccar topluluğu! Şeytan ve günah alım satıma karışır; alım satımınıza sadaka katın. Kays b. Ebû Ğaraze Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad 1208 b Kays b. Ebû Garaze'nin diğer tariki: Tüccarlar, alım satımınıza sadaka katın. Kays b. Ebû Ğaraze Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad 1209 Doğru sözlü, güvenilir tüccar peygamberlerle, sıddîklarla ve şehitlerle beraberdir. Ebû Saîd Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad 1209 b Ebû Hamza tarikiyle: Doğru sözlü güvenilir tüccar peygamberler ve şehitlerle beraberdir. Ebû Saîd Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad 1210 Tüccarlar kıyamet günü günahkârlar olarak diriltilir; ancak Allah'tan sakınan, iyilik eden ve doğru söyleyen müstesna. İsmâil b. Ubeyd b. Rifâa, babası aracılığıyla dedesi Rifâa'dan Bab 4Tüccarlar ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara verdiği ad 1211 Allah'ın kıyamet günü bakmayacağı üç kişi: Başa kakan, izârını sarkıtan ve malını yalan yeminle satan. Ebû Zer Bab 5Malı hakkında yalan yere yemin eden kimse 1212 Allah'ım! Ümmetime sabah erkenciliğinde bereket ver. Sahr el-Ğâmidî Bab 6Ticarete erkenden başlamak 1213 Yalan söyledi! O, benim Allah'tan en çok sakınanları ve emaneti en iyi ödeyenleri arasında olduğumu biliyor. Âişe Bab 7Vadeli satın almaya ruhsat 1214 Peygamber, ailesi için aldığı yirmi sâ' yiyecek karşılığında zırhı rehin olduğu hâlde vefat etti. İbn Abbâs Bab 7Vadeli satın almaya ruhsat 1215 Muhammed'in ailesinde akşama bir sâ' hurma ya da bir sâ' tahıl çıkmadı. Enes Bab 7Vadeli satın almaya ruhsat 1216 Addâ' b. Hâlid'in Resûlullah'tan köle satın aldığına dair yazı: Müslümanın Müslümana satışıdır. Abdülmecîd b. Vehb Bab 8Şartları yazıya geçirmek 1217 Ölçü ve tartı ehline: Siz, önceki ümmetlerin helak olduğu iki işin başına getirildiniz. İbn Abbâs Bab 9Ölçek ve terazi 1218 Bir dirhemden fazla veren kim? Bir dirhemden fazla veren kim? Enes b. Mâlik Bab 10Artırmalı satış 1219 Peygamber, sahibi başka mal bırakmadan ölen müdebber köleyi sattı. Câbir Bab 11Müdebber kölenin satışı 1220 Peygamber, pazara getirilen malları yolda karşılamayı yasakladı. İbn Mes'ûd Bab 12Satılık malı yolda karşılamanın mekruh oluşu 1221 Yolda karşılanıp satın alınan malın sahibi, pazara vardığında muhayyerdir. Ebû Hüreyre Bab 12Satılık malı yolda karşılamanın mekruh oluşu 1222 Şehirli, köylü adına satış yapmaz. Ebû Hüreyre Bab 13Şehirli, köylü adına satış yapmaz 1223 İnsanları kendi hâllerine bırakın; Allah onların bir kısmını bir kısmı vasıtasıyla rızıklandırır. Câbir Bab 13Şehirli, köylü adına satış yapmaz 1224 Resûlullah muhâkale ve müzâbeneyi yasakladı. Ebû Hüreyre Bab 14Muhâkale ve müzâbenenin yasaklanması 1225 Yaş hurma kuruyunca eksilir mi? Abdullah b. Yezîd Bab 14Muhâkale ve müzâbenenin yasaklanması 1225 b "Sa'd'a sorduk" lafzıyla: Yaş hurma kuruyunca eksilir mi? Öyleyse satmayın. Zeyd Ebû Ayyâş Bab 14Muhâkale ve müzâbenenin yasaklanması 1226 Resûlullah hurmanın renk vermeden satılmasını yasakladı. İbn Ömer Bab 15Meyveyi olgunlaştığı belli olmadan satmanın mekruh oluşu 1227 Başak, beyazlaşıp âfetten emin oluncaya kadar satılmaz; satıcı da alıcı da men edildi. İbn Ömer Bab 15Meyveyi olgunlaştığı belli olmadan satmanın mekruh oluşu 1228 Resûlullah üzümün kararıncaya, tanenin de sertleşinceye kadar satılmasını yasakladı. Enes Bab 15Meyveyi olgunlaştığı belli olmadan satmanın mekruh oluşu 1229 Peygamber habelü'l-habele (yavrunun yavrusu) satışını yasakladı. İbn Ömer Bab 16Habelü'l-habele satışının yasaklanması 1230 Resûlullah garar satışını ve taş atma (hasât) satışını yasakladı. Ebû Hüreyre Bab 17Garar satışının mekruh oluşu 1231 Resûlullah bir satışta iki satışı yasakladı. Ebû Hüreyre Bab 18Bir satışta iki satışın yasaklanması 1232 Yanında olmayan şeyi satma. Hakîm b. Hizâm Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu 1233 Resûlullah, yanımda olmayan şeyi satmamı bana yasakladı. Hakîm b. Hizâm Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu 1234 Ödünç ile satış bir arada, bir satışta iki şart ve yanında olmayan şeyin satışı helal olmaz. Abdullah b. Amr Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu 1235 Peygamber, Hakîm b. Hizâm'a yanında olmayan şeyi satmasını yasakladı. Hakîm b. Hizâm Bab 19Yanında olmayan şeyi satmanın mekruh oluşu 1236 Resûlullah, velânın satılmasını ve hibe edilmesini yasakladı. Abdullah b. Ömer Bab 20Velâyı satmanın ve hibe etmenin mekruh oluşu 1237 Peygamber, hayvanın hayvanla veresiye satılmasını yasakladı. Semüre Bab 21Hayvanı hayvanla veresiye satmanın mekruh oluşu 1238 Hayvanın ikisi bire veresiye uygun olmaz; elden ele olursa sakıncası yoktur. Câbir Bab 21Hayvanı hayvanla veresiye satmanın mekruh oluşu 1239 Peygamber, kendisine biat eden köleyi iki siyah köle karşılığında satın aldı. Câbir Bab 22Bir köleyi iki köle karşılığında satın almak 1240 Altın altınla, gümüş gümüşle misli misline; kim fazla verir ya da isterse faiz yapmış olur. Ubâde b. Sâmit Bab 23Buğdayın buğdayla misli misline satılması ve aradaki fazlalığın mekruh oluşu 1241 Altını altınla ancak misli misline satın; hazır olmayanı hazır olanla satmayın. Nâfi' Bab 24Sarf (para bozdurma) 1242 Bakî'de deve satan İbn Ömer'e: Değeri üzerinden olursa bunda bir sakınca yoktur. Abdullah b. Ömer Bab 24Sarf (para bozdurma) 1243 Gümüşün altınla değişimi, al-ver olmadıkça ribâdır. Mâlik b. Evs b. el-Hadesân Bab 24Sarf (para bozdurma) 1244 Kim aşılandıktan sonra hurma ağacı satın alırsa, meyvesi satana aittir; alıcı şart koşarsa başka. Abdullah b. Ömer Bab 25Aşılandıktan sonra hurma ağacını ve malı olan köleyi satın almak 1245 Alıcı ile satıcı, ayrılmadıkça ya da seçmedikçe muhayyerdirler. Abdullah b. Ömer Bab 26Alıcı ile satıcı ayrılmadıkça muhayyerdir 1246 Doğru söyler ve açıklarlarsa alışverişleri bereketli olur; gizler ve yalan söylerlerse bereketi silinir. Hakîm b. Hizâm Bab 26Alıcı ile satıcı ayrılmadıkça muhayyerdir 1247 Akdi bozmak ister korkusuyla alışveriş arkadaşından ayrılmak helal olmaz. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden Bab 26Alıcı ile satıcı ayrılmadıkça muhayyerdir 1248 Bir satıştan ancak karşılıklı rıza ile ayrılsınlar. Ebû Hüreyre Bab 27Alıcı ve satıcının muhayyerliği 1249 Peygamber, bir bedeviyi satıştan sonra muhayyer bıraktı. Câbir Bab 27Alıcı ve satıcının muhayyerliği 1250 Alışveriş yaptığında al-ver, aldatma yok de. Enes b. Mâlik Bab 28Alışverişte aldatılan kimse 1251 Kim musarrât hayvan satın alırsa, sağdığında muhayyerdir; dilerse bir sâ' hurmayla geri verir. Ebû Hüreyre Bab 29Musarrât 1252 Kim musarrât hayvan satın alırsa üç gün muhayyerdir. Ebû Hüreyre Bab 29Musarrât 1253 Câbir, Peygamber'e bir deve sattı ve ailesine kadar ona binmeyi şart koştu. Câbir b. Abdullah Bab 30Satışta hayvana binme şartı koşmak 1254 Rehin verilen binek hayvanına binilir, sağmal hayvanın sütü içilir. Ebû Hüreyre Bab 31Rehinden faydalanmak 1255 Altın ve boncuklu gerdanlık, ayrıştırılmadıkça satılmaz. Fedâle b. Ubeyd Bab 32İçinde altın ve boncuk bulunan gerdanlığı satın almak 1255 b Fedâle'nin diğer tariki: Altınlı gerdanlık ayrıştırılmadan altınla satılmaz. Fedâle b. Ubeyd Bab 32İçinde altın ve boncuk bulunan gerdanlığı satın almak 1256 Onu satın al; velâ ancak bedeli verene ya da nimeti verene aittir. Âişe Bab 33Velâ şartı koşmak ve bundan men edilmek 1257 Koyunu kurban et, dinarı da sadaka olarak ver. Hakîm b. Hizâm Bab 34Fuzûlînin alım satımı 1258 Allah sağ elinin alışverişini sana bereketli kılsın. Urve el-Bârikî Bab 34Fuzûlînin alım satımı 1258 b Ebû Lebîd tarikiyle Urve el-Bârikî: Allah sağ elinin alışverişini bereketli kılsın. Urve el-Bârikî Bab 34Fuzûlînin alım satımı 1259 Mükâteb, azat olan kısmı oranında mirasçı olur. İbn Abbâs Bab 35Ödeyeceği bedel yanında bulunan mükâteb 1260 Kitâbet bedelinin son on ukıyyesini ödemekten aciz kalan mükâteb köledir. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden Bab 35Ödeyeceği bedel yanında bulunan mükâteb 1261 Mükâtebinin yanında ödeyeceği bedel bulunan kadın ondan örtünsün. Ümmü Seleme Bab 35Ödeyeceği bedel yanında bulunan mükâteb 1262 İflas edenin yanında malını aynen bulan, ona başkasından daha çok hak sahibidir. Ebû Hüreyre Bab 36Bir adamın borçlusu iflas eder de adam malını onun yanında bulursa 1263 Yetime ait şarabı soran Ebû Saîd'e: Onu dökün. Ebû Saîd Bab 37Müslümanın, satması için zimmîye şarap vermesinin yasaklanması 1264 Sana güvenene emanetini öde; sana hıyanet edene sen hıyanet etme. Ebû Hüreyre Bab 38Emaneti sahibine ödemek 1265 Âriyet geri verilir, kefil borcu üstlenir, borç da ödenir. Ebû Ümâme Bab 39Ödünç alınan şey (âriyet) geri verilir 1266 El, aldığını geri verinceye kadar ondan sorumludur. Semüre Bab 39Ödünç alınan şey (âriyet) geri verilir 1267 Ancak günahkâr olan ihtikâr (karaborsacılık) yapar. Ma'mer b. Abdullah b. Nadle Bab 40İhtikâr (karaborsacılık) 1268 Kervanı pazara varmadan karşılamayın, satacağınız hayvanın sütünü memesinde biriktirmeyin. İbn Abbâs Bab 41Muhaffele hayvanların satışı 1269 Bir Müslümanın malını koparmak için yalan yere yemin eden, Allah'a O ona gazaplıyken kavuşur. Abdullah b. Mes'ûd Bab 42Müslümanın malının koparılıp alındığı yalan yemin 1270 Alışveriş yapan iki taraf ihtilaf ederse söz satıcınındır, alıcı da muhayyerdir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 43Alıcı ile satıcı anlaşmazlığa düşerse 1271 Peygamber suyun satılmasını yasakladı. İyâs b. Abd el-Müzenî Bab 44Artan suyu satmak 1272 Artan su, onunla otlak engellensin diye kimseden esirgenmez. Ebû Hüreyre Bab 44Artan suyu satmak 1273 Aygırı çiftleştirme karşılığında ücret almak yasaklandı. Abdullah b. Ömer Bab 45Aygır aşımı ücretinin mekruh oluşu 1274 Aygırını çiftleştirene, karşılığında yapılan ikramı kabule ruhsat verildi. Enes b. Mâlik Bab 45Aygır aşımı ücretinin mekruh oluşu 1275 Hacamatçının kazancı, fahişenin kazancı ve köpeğin bedeli habistir. Râfi' b. Hadîc Bab 46Köpeğin bedeli 1276 Resûlullah köpeğin bedelini, fahişenin kazancını ve kâhinin ücretini yasakladı. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 46Köpeğin bedeli 1277 Hacamat ücreti için: Onu su taşıyan devene yem yap, kölene yedir. Benî Hârise'den İbn Muhayyisa, babasından Bab 47Hacamatçının kazancı 1278 Tedavi olduğunuz şeylerin en faziletlisi hacamattır. Humeyd Bab 48Hacamatçının kazancına ruhsat 1279 Resûlullah köpeğin ve kedinin bedelini yasakladı. Câbir Bab 49Köpek ve kedi bedelinin mekruh oluşu 1280 Peygamber kedinin yenmesini ve bedelinin alınmasını yasakladı. Câbir Bab 49Köpek ve kedi bedelinin mekruh oluşu 1281 Av köpeği dışında köpeğin bedeli yasaklandı. Ebû Hüreyre Bab 50Av köpeğinin bedeline ruhsat 1282 Şarkıcı cariyeleri satmayın, satın almayın; bedelleri haramdır. Ebû Ümâme Bab 51Şarkıcı cariyeleri satmanın mekruh oluşu 1283 Kim anne ile çocuğunun arasını ayırırsa, Allah da kıyamet günü onunla sevdiklerinin arasını ayırır. Ebû Eyyûb Bab 52Satışta iki kardeşi ya da anne ile çocuğunu birbirinden ayırmanın mekruh oluşu 1284 Kardeş iki köleden birini satan Ali'ye: Onu geri al, onu geri al. Ali Bab 52Satışta iki kardeşi ya da anne ile çocuğunu birbirinden ayırmanın mekruh oluşu 1285 Resûlullah, kazancın tazmin sorumluluğu karşılığında olduğuna hükmetti. Âişe Bab 53Köleyi satın alıp ondan gelir elde eden, sonra onda bir kusur bulan kimse 1286 Kazanç, tazmin sorumluluğu karşılığındadır (el-harâcu bi'd-damân). Âişe Bab 53Köleyi satın alıp ondan gelir elde eden, sonra onda bir kusur bulan kimse 1287 Bahçeye giren meyvesinden yesin, fakat eteğine doldurup götürmesin. Abdullah b. Ömer Bab 54Yoldan geçenin meyveden yemesine ruhsat 1288 Hurma ağacını taşlama; düşenleri ye. Allah seni doyursun ve suya kandırsın. Râfi' b. Amr Bab 54Yoldan geçenin meyveden yemesine ruhsat 1289 Dalda asılı meyveden eteğine doldurmadan alan ihtiyaç sahibine bir şey gerekmez. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden Bab 54Yoldan geçenin meyveden yemesine ruhsat 1290 Muhâkale, müzâbene, muhâbere ve bilinmeyen istisna yasaklandı. Câbir Bab 55İstisnanın (süneyyâ) yasaklanması 1291 Kim yiyecek satın alırsa, onu tam teslim almadıkça satmasın; İbn Abbâs her şeyi buna kıyasladı. İbn Abbâs Bab 56Yiyeceği tam teslim almadan satmanın mekruh oluşu 1292 Biriniz diğerinin satışı üzerine satış yapmasın, kız istemesi üzerine kız istemesin. Abdullah b. Ömer Bab 57Kardeşinin satışı üzerine satış yapmanın yasaklanması 1293 Yetimler için şarap alan Ebû Talha'ya: Şarabı dök, küpleri kır. Ebû Talha Bab 58Şarap satışı ve bunun yasaklanması 1294 Şarap sirke yapılabilir mi diye sorulunca: Hayır. Enes b. Mâlik Bab 59Şaraptan sirke yapılmasının yasaklanması 1295 Resûlullah şarap konusunda on kişiye lanet etti. Enes b. Mâlik Bab 59Şaraptan sirke yapılmasının yasaklanması 1296 Sahibi yoksa üç kez seslensin; kimse cevap vermezse sağıp içsin, yanında götürmesin. Semüre b. Cündeb Bab 60Hayvanları sahiplerinin izni olmadan sağmak 1297 Şüphesiz Allah ve Resûlü şarabın, leşin, domuzun ve putların satışını haram kıldı. Câbir b. Abdullah Bab 61Leş derilerini ve putları satmak 1298 Hibesinden dönen, kusmuğuna dönen köpek gibidir. İbn Abbâs Bab 62Hibeden dönmek 1299 Tâvûs tarikiyle İbn Ömer ve İbn Abbâs: Hibesinden dönen, kusmuğuna dönen köpek gibidir. Amr b. Şuayb Bab 62Hibeden dönmek 1300 Muhâkale ve müzâbene yasaklandı; ariyye sahiplerine harsının benzeriyle satma izni verildi. İbn Ömer, Zeyd b. Sâbit'ten Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat 1301 Beş veskten az miktardaki ariyye satışına ruhsat verildi. Ebû Hüreyre Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat 1301 b Mâlik'in "beş veskte ya da daha azında" lafzıyla: Ariyye satışına ruhsat verildi. Dâvûd b. Husayn Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat 1302 Resûlullah ariyye satışına, harsı üzerinden ruhsat verdi. İbn Ömer, Zeyd b. Sâbit'ten Bab 63Arâyâ ve buna verilen ruhsat 1303 Ağaçtaki meyvenin kuru hurma ile satılması yasaklandı; ariyye sahiplerine izin verildi. Râfi' b. Hadîc ve Sehl b. Ebû Hasme Bab 64Aynı konuda başka bir bab 1304 Necş yapmayın. Ebû Hüreyre Bab 65Alışverişte necşin mekruh oluşu 1305 Tart ve ağır bastır. Süveyd b. Kays Bab 66Tartıda fazla vermek 1306 Darda olan borçluya süre tanıyanı Allah, Arşının gölgesinde gölgelendirir. Ebû Hüreyre Bab 67Darda olana süre tanımak ve ona yumuşak davranmak 1307 Darda olana kolaylık gösteren adamı Allah, "Biz buna ondan daha lâyığız" diyerek bağışladı. Ebû Mes'ûd Bab 67Darda olana süre tanımak ve ona yumuşak davranmak 1308 Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür; varlıklı birine havale edilen kabul etsin. Ebû Hüreyre Bab 68Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür 1309 Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür; bir satışta iki satış yapma. İbn Ömer Bab 68Zenginin borcunu geciktirmesi zulümdür 1310 Resûlullah münâbeze ve mülâmese satışını yasakladı. Ebû Hüreyre Bab 69Mülâmese ve münâbeze 1311 Kim selef yaparsa, belli bir ölçekte, belli bir tartıda ve belli bir süreye kadar yapsın. İbn Abbâs Bab 70Yiyecek ve meyvede selem (selef) 1312 Bahçede ortağı olan, ortağına teklif etmedikçe payını satmasın. Câbir b. Abdullah Bab 71Ortaklardan birinin payını satmak istediği ortak arazi 1313 Muhâkale, müzâbene, muhâbere ve muâveme yasaklandı; ariyyeye ruhsat verildi. Câbir Bab 72Muhâbere ve muâveme 1314 Şüphesiz fiyatı belirleyen, daraltan, genişleten ve rızık veren Allah'tır. Enes Bab 73Narh koymak 1315 Kim aldatırsa bizden değildir. Ebû Hüreyre Bab 74Alışverişte hilenin mekruh oluşu 1316 Sizin en hayırlılarınız, borcunu en güzel ödeyenlerinizdir. Ebû Hüreyre Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak 1317 Onu bırakın; çünkü hak sahibinin söz hakkı vardır. Ebû Hüreyre Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak 1317 b Ebû Hüreyre'nin diğer tariki: Hak sahibinin söz hakkı vardır; onu bırakın. Seleme b. Küheyl Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak 1318 Onu ona ver; çünkü insanların en hayırlıları, borcunu en güzel ödeyenleridir. Resûlullah'ın azatlısı Ebû Râfi' Bab 75Deveyi, başka bir hayvanı ya da belli yaştaki bir hayvanı ödünç almak 1319 Allah satarken, alırken ve borç öderken müsamahakâr olanı sever. Ebû Hüreyre Bab 76Alım satımda ve borç ödemede müsamaha 1320 Allah, satarken, alırken ve alacağını isterken kolaylık gösteren bir adamı bağışladı. Câbir Bab 76Alım satımda ve borç ödemede müsamaha 1321 Mescitte alım satım yapana: Allah ticaretini kârlı kılmasın, deyin. Ebû Hüreyre Bab 77Mescitte alışverişin yasaklanması