Zühd

4100 Dünyaya karşı zühd, elindekine Allah'ın elindekinden daha çok güvenmemendir. Ebû Zer el-Gıfârî Bab 1Dünyaya karşı zühd (rağbet etmemek) › 4101 Dünyaya karşı zühd ve az konuşma verilmiş bir adam gördüğünüzde ona yaklaşın; çünkü ona hikmet telkin edilir. Ebû Hallâd Bab 1Dünyaya karşı zühd (rağbet etmemek) › 4102 Dünyaya karşı zühd göster ki Allah seni sevsin; insanların elindekine karşı zühd göster ki insanlar seni sevsin. Sehl b. Sa'd es-Sâidî Bab 1Dünyaya karşı zühd (rağbet etmemek) › 4103 Sana mallardan ancak bir hizmetçi ile Allah yolunda bir binek yeter. Ebû Vâil'in kavminden bir adam olan Semure b. Sehm şöyle anlattı: Bab 1Dünyaya karşı zühd (rağbet etmemek) › 4104 Birinize bir yolcunun azığı kadarı yeter; ben ise bunu aştım sanırım. Enes b. Mâlik Bab 1Dünyaya karşı zühd (rağbet etmemek) › 4105 Kimin derdi dünya olursa Allah işini dağıtır; kimin niyeti âhiret olursa Allah işini toplar. Ebân b. Osmân b. Affân şöyle anlattı: Bab 2Dünya kaygısı › 4106 Kim bütün dertleri tek bir dert, âhiret derdi yaparsa Allah ona dünya derdinde yeter. Abdullah b. Mes'ûd Bab 2Dünya kaygısı › 4107 Ey Âdemoğlu! Kendini Bana ibadete ver ki göğsünü zenginlikle doldurayım ve fakirliğini gidereyim. Ebû Hüreyre Bab 2Dünya kaygısı › 4108 Dünyanın âhirete göre misali, birinizin parmağını denize sokması gibidir; baksın ne ile döner! Benî Fihr'in kardeşi Müstevrid Bab 3Dünyanın misali › 4109 Ben ve dünya, bir ağacın altında gölgelenip sonra kalkıp onu bırakan bir yolcu gibiyiz. Abdullah b. Mes'ûd Bab 3Dünyanın misali › 4110 Dünya Allah katında bir sivrisinek kanadı kadar değer taşısaydı, kâfire ondan bir yudum su içirmezdi. Sehl b. Sa'd Bab 3Dünyanın misali › 4111 Atılmış oğlak: Dünya Allah katında bunun sahipleri katında olduğundan daha değersizdir. Müstevrid b. Şeddâd Bab 3Dünyanın misali › 4112 Dünya ve içindekiler lanetlenmiştir; Allah'ın zikri, ona yakın olanlar, âlim ve ilim öğrenen müstesna. Ebû Hüreyre Bab 3Dünyanın misali › 4113 Dünya müminin zindanı, kâfirin cennetidir. Ebû Hüreyre Bab 3Dünyanın misali › 4114 Dünyada bir garip ya da bir yolcu gibi ol ve kendini kabir ehlinden say. Abdullah b. Ömer Bab 3Dünyanın misali › 4115 Cennetin kralları: Zayıf görülen, iki eski elbiseli, aldırış edilmeyen; Allah adına yemin etse Allah yerine getirir. Muâz b. Cebel Bab 4Kendisine önem verilmeyen kimse › 4116 Cennet ehli her zayıf ve zayıf görülen; cehennem ehli her kaba, cimri ve kibirli kimsedir. Hârise b. Vehb Bab 4Kendisine önem verilmeyen kimse › 4117 İnsanların en çok gıpta edileni, yükü hafif, namazdan nasibi olan, insanlar arasında gizli kalan mümindir. Ebû Umâme Bab 4Kendisine önem verilmeyen kimse › 4118 Sade ve süssüz giyinmek (bezâze) imandandır. Ebû Umâme el-Hârisî Bab 4Kendisine önem verilmeyen kimse › 4119 En hayırlılarınız, görüldüklerinde Allah'ın hatırlandığı kimselerdir. Esmâ bt. Yezîd Bab 4Kendisine önem verilmeyen kimse › 4120 Bu fakir Müslüman, öbürü gibilerden yeryüzü dolusundan daha hayırlıdır. Sehl b. Sa'd es-Sâidî Bab 5Fakirlerin fazileti › 4121 Allah, fakir, istemekten iffetli davranan, çoluk çocuk sahibi mümin kulunu sever. İmrân b. Husayn Bab 5Fakirlerin fazileti › 4122 Müminlerin fakirleri cennete zenginlerden yarım gün, yani beş yüz yıl önce girer. Ebû Hüreyre Bab 6Fakirlerin mertebesi › 4123 Muhâcirlerin fakirleri cennete zenginlerinden beş yüz yıl miktarı önce girerler. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 6Fakirlerin mertebesi › 4124 Ey fakirler topluluğu! Müminlerin fakirlerinin cennete yarım gün önce gireceğini müjdeleyeyim mi? Abdullah b. Ömer Bab 6Fakirlerin mertebesi › 4125 Ca'fer b. Ebû Tâlib miskinleri severdi; Resûlullah ona Ebü'l-Mesâkîn künyesini verirdi. Ebû Hüreyre Bab 7Fakirlerle oturmak › 4126 Allah'ım! Beni miskin olarak yaşat, miskin olarak öldür ve miskinler zümresi içinde haşret. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 7Fakirlerle oturmak › 4127 Sabah akşam Rablerine dua edenleri kovma: Akra' ile Uyeyne zayıf müminlerden ayrı meclis isteyince inen âyetler. Habbâb b. el-Eret Bab 7Fakirlerle oturmak › 4128 Kureyş "Bunlara tâbi olmaya razı değiliz, onları kov" deyince "Sabah akşam Rablerine dua edenleri kovma" indi. Sa'd b. Ebû Vakkâs Bab 7Fakirlerle oturmak › 4129 Malı çok olanların vay haline! Ancak malla sağa, sola, öne ve arkaya şöyle dağıtan müstesna. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 8Malı çok olanlar › 4130 Malı çok olanlar kıyamet günü en aşağıda olanlardır; malı dağıtıp onu helal yoldan kazanan müstesna. Ebû Zer Bab 8Malı çok olanlar › 4131 Malı çok olanlar en aşağıda olanlardır; ancak şöyle, şöyle ve şöyle dağıtan müstesna. Ebû Hüreyre Bab 8Malı çok olanlar › 4132 Uhud kadar altınım olsa, üçüncü gece yanımda ondan bir şey kalmasını istemem; borç için ayırdığım müstesna. Ebû Hüreyre Bab 8Malı çok olanlar › 4133 Allah'ım! Bana iman edenin malını ve çocuğunu azalt, ona Sana kavuşmayı sevdir. Amr b. Gaylân es-Sekafî Bab 8Malı çok olanlar › 4134 Allah'ım! Falanın malını çoğalt; deveyi göndereninin rızkını da günü gününe kıl. Nukâde el-Esedî Bab 8Malı çok olanlar › 4135 Dinarın, dirhemin, kadifenin ve hamîsanın kulu kahrolsun! Verilirse razı olur, verilmezse vefa göstermez. Ebû Hüreyre Bab 8Malı çok olanlar › 4136 Dinarın, dirhemin ve hamîsanın kulu kahrolsun ve baş aşağı dönsün; ayağına diken batsa çıkarılmasın! Ebû Hüreyre Bab 8Malı çok olanlar › 4137 Zenginlik mal çokluğuyla değildir; asıl zenginlik gönül zenginliğidir. Ebû Hüreyre Bab 9Kanaat › 4138 İslam'a hidayet edilen, yetecek kadar rızık verilen ve buna kanaat eden kurtuluşa ermiştir. Abdullah b. Amr b. el-Âs Bab 9Kanaat › 4139 Allah'ım! Muhammed ailesinin rızkını ancak yetecek kadar kıl. Ebû Hüreyre Bab 9Kanaat › 4140 Zengin fakir herkes kıyamet günü kendisine dünyadan ancak yetecek kadar verilmiş olmasını arzu eder. Enes b. Mâlik Bab 9Kanaat › 4141 Bedeni sağlıklı, emniyette ve bir günlük yiyeceği yanında olarak sabahlayana sanki dünya toplanmıştır. Ubeydullah b. Mihsan el-Ensârî Bab 9Kanaat › 4142 Sizden aşağıda olana bakın, yukarıda olana bakmayın; bu, Allah'ın nimetini küçümsememenize daha uygundur. Ebû Hüreyre Bab 9Kanaat › 4143 Allah suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; ancak amellerinize ve kalplerinize bakar. Ebû Hüreyre Bab 9Kanaat › 4144 Muhammed ailesi bir ay kalırdı da hiç ateş yakmazdı; yiyecekleri yalnızca hurma ve suydu. Âişe Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4145 Muhammed ailesinin evlerinde bir ay duman görülmezdi; yiyecekleri iki kara: hurma ile su idi. Âişe Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4146 Resûlullah gün boyunca açlıktan kıvranır, karnını dolduracak kadar kötü hurma bile bulamazdı. Nu'mân b. Beşîr Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4147 Muhammed ailesinin yanında ne bir sâ' tahıl ne de bir sâ' hurma sabahladı. Enes b. Mâlik Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4148 Muhammed ailesinde bir müd yiyecekten başkası sabahlamadı. Abdullah b. Mes'ûd Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4149 Resûlullah bize geldi; üç gece yiyecek bir şey bulamadan kaldık. Süleymân b. Surad Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4150 Elhamdülillah! Şu kadar zamandan beri karnıma sıcak yemek girmemişti. Ebû Hüreyre Bab 10Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin geçimi › 4151 Resûlullah'ın yatağı, içi hurma lifiyle doldurulmuş deriden idi. Âişe Bab 11Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin yatakları › 4152 Resûlullah Ali ile Fâtıma'yı bir yün örtü, izhir dolu bir yastık ve bir su tulumuyla çeyizlemişti. Ali b. Ebû Tâlib Bab 11Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin yatakları › 4153 Ey Hattâb'ın oğlu! Âhiretin bizim, dünyanın da onların olmasına razı olmaz mısın? Ömer b. el-Hattâb Bab 11Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin yatakları › 4154 Fâtıma bana gelin getirildiği gece yatağımız bir koç postundan başka bir şey değildi. Ali b. Ebû Tâlib Bab 11Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ailesinin yatakları › 4155 Sadaka için bizden biri hamallık yapıp bir müd getirirdi; bugün ise onlardan birinin yüz bini var. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 12Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabının geçimi › 4156 Utbe b. Gazvân: Resûlullah ile birlikte ağaç yaprağı yerdik; ağızlarımızın kenarı yara oldu. Hâlid b. Umeyr şöyle anlattı: Bab 12Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabının geçimi › 4157 Yedi kişi açlık çekerken Peygamber bana yedi hurma verdi; her insana bir hurma. Ebû Hüreyre Bab 12Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabının geçimi › 4158 Hangi nimetten sorulacağız, o ancak hurma ile su! dedi; "Bilesiniz ki o olacaktır" buyurdu. Zübeyr b. el-Avvâm Bab 12Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabının geçimi › 4159 Azığımız tükendi, her adama bir hurma düştü; sonra denizin attığı balıktan on sekiz gün yedik. Câbir b. Abdullah Bab 12Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabının geçimi › 4160 Kulübemizi onarırken: Ben işi (ölümü) bundan daha çabuk görüyorum, buyurdu. Abdullah b. Amr Bab 13Bina yapmak ve yıkılması › 4161 Böyle olan her mal kıyamet günü sahibine vebaldir; kubbesini yıkan Ensârî'ye: Allah ona rahmet etsin. Enes b. Mâlik Bab 13Bina yapmak ve yıkılması › 4162 Resûlullah zamanında beni yağmurdan ve güneşten koruyacak bir evi kimsenin yardımı olmadan yaptım. Abdullah b. Ömer Bab 13Bina yapmak ve yıkılması › 4163 Kul harcamalarının hepsinde ecir alır; ancak toprağa ya da binaya yapılan harcama müstesna. Hârise b. Mudarrib şöyle anlattı: Bab 13Bina yapmak ve yıkılması › 4164 Allah'a hakkıyla tevekkül etseydiniz, kuşları rızıklandırdığı gibi sizi de rızıklandırırdı. Ömer b. el-Hattâb Bab 14Tevekkül ve yakîn › 4165 Başlarınız kımıldadığı sürece rızıktan ümidinizi kesmeyin; insanı annesi çıplak doğurur, sonra Allah rızıklandırır. Hâlid'in oğulları Habbe ve Sevâ' Bab 14Tevekkül ve yakîn › 4166 Âdemoğlunun kalbinin her vadide bir şubesi vardır; Allah'a tevekkül edene Allah dağınıklığa karşı yeter. Amr b. el-Âs Bab 14Tevekkül ve yakîn › 4167 Sizden hiçbiriniz Allah hakkında güzel zan beslemedikçe ölmesin. Câbir b. Abdullah Bab 14Tevekkül ve yakîn › 4168 Kuvvetli mümin Allah katında zayıf müminden daha hayırlıdır; ‘keşke’ şeytanın işine kapı açar. Ebû Hüreyre Bab 14Tevekkül ve yakîn › 4169 Hikmetli söz müminin yitiğidir; onu nerede bulursa ona en lâyık olan odur. Ebû Hüreyre Bab 15Hikmet › 4170 İki nimet vardır ki insanların çoğu onlarda aldanmıştır: Sağlık ve boş vakit. Abdullah b. Abbâs Bab 15Hikmet › 4171 Namazına durduğunda veda edenin namazı gibi kıl; özür dileyeceğin sözü söyleme. Ebû Eyyûb el-Ensârî Bab 15Hikmet › 4172 Hikmet dinleyip yalnız kötüsünü anlatan, çobandan koyun isteyip köpeğin kulağından tutan gibidir. Ebû Hüreyre Bab 15Hikmet › 4173 Kalbinde hardal tanesi ağırlığınca kibir bulunan cennete, hardal tanesi kadar iman bulunan cehenneme girmez. Abdullah b. Mes'ûd Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4174 Ebû Hüreyre: Kibriyâ Benim ridâmdır, azamet izârımdır; bunlarda Benimle çekişeni cehenneme atarım. Ebû Hüreyre Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4175 İbn Abbâs: Kibriyâ Benim ridâmdır, azamet izârımdır; bunlarda Benimle çekişeni ateşe atarım. Abdullah b. Abbâs Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4176 Allah için bir derece tevazu göstereni Allah bir derece yükseltir; kibirleneni bir derece alçaltır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4177 Medine'den bir câriye Resûlullah'ın elinden tutar, o da elini çekmez, ihtiyacı için dilediği yere götürürdü. Enes b. Mâlik Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4178 Resûlullah hastayı ziyaret eder, cenazeye eşlik eder, kölenin davetine icabet eder ve merkebe binerdi. Enes b. Mâlik Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4179 Allah bana tevazu göstermenizi, hiç kimsenin başkasına karşı övünmemesini vahyetti. Iyâz b. Himâr Bab 16Kibirden uzak olmak ve tevazu › 4180 Resûlullah perdesi arkasındaki bakire bir kızdan daha hayalı idi. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 17Haya › 4181 Enes: Her dinin bir ahlakı vardır; İslam'ın ahlakı da hayadır. Enes b. Mâlik Bab 17Haya › 4182 İbn Abbâs: Her dinin bir ahlakı vardır; şüphesiz İslam'ın ahlakı hayadır. Abdullah b. Abbâs Bab 17Haya › 4183 İnsanların ilk peygamberlik sözlerinden ulaştıkları: Utanmıyorsan dilediğini yap. Ukbe b. Amr Ebû Mes'ûd Bab 17Haya › 4184 Haya imandandır, iman cennettedir; kötü söz katı kalpliliktendir, o da cehennemdedir. Ebû Bekre Bab 17Haya › 4185 Çirkinlik bir şeyde bulunursa onu çirkinleştirir; haya bir şeyde bulunursa onu güzelleştirir. Enes b. Mâlik Bab 17Haya › 4186 Gücü yettiği halde öfkesini yutanı Allah kıyamet günü herkesin önünde çağırıp dilediği huriyi seçtirir. Muâz b. Enes el-Cühenî Bab 18Hilm (yumuşak huyluluk) › 4187 Ey Eşecc! Sende Allah'ın sevdiği iki haslet var: Hilim ve teenni. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 18Hilm (yumuşak huyluluk) › 4188 Eşecc el-Asarî'ye: Sende Allah'ın sevdiği iki haslet var: Hilim ve haya. Abdullah b. Abbâs Bab 18Hilm (yumuşak huyluluk) › 4189 Allah katında, kulun Allah rızası için yuttuğu öfke yudumundan daha büyük ecirli bir yudum yoktur. Abdullah b. Ömer Bab 18Hilm (yumuşak huyluluk) › 4190 Benim bildiğimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız; gökte secde eden meleksiz dört parmaklık yer yoktur. Ebû Zer Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4191 Enes: Benim bildiğimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız. Enes b. Mâlik Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4192 Müslüman oluşları ile "kalpleri katılaşanlar gibi olmasınlar" âyetinin inişi arasında dört yıl vardı. Abdullah b. ez-Zübeyr Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4193 Çok gülmeyin; çünkü çok gülmek kalbi öldürür. Ebû Hüreyre Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4194 Nisâ sûresinde "seni de bunlara şahit getirdiğimizde" âyetine ulaşınca Peygamber'in gözlerinden yaş akıyordu. Abdullah b. Mes'ûd Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4195 Ey kardeşlerim! Böyle bir gün için hazırlık yapın. Berâ Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4196 Ağlayın; ağlayamazsanız ağlamaya çalışın. Sa'd b. Ebû Vakkâs Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4197 Allah korkusundan gözünden sinek başı kadar yaş çıkıp yüzüne değen mümin kulu Allah ateşe haram kılar. Abdullah b. Mes'ûd Bab 19Hüzün ve ağlamak › 4198 O, oruç tutan, sadaka veren ve namaz kılan, bununla birlikte amellerinin kabul edilmemesinden korkan adamdır. Âişe Bab 20Amel hususunda sakınmak › 4199 Ameller ancak kap gibidir: Altı iyi olursa üstü de iyi olur; altı bozuk olursa üstü de bozuk olur. Muâviye b. Ebû Süfyân Bab 20Amel hususunda sakınmak › 4200 Kul açıkta da gizlide de namazını güzel kılarsa Allah: Bu, gerçekten benim kulumdur, buyurur. Ebû Hüreyre Bab 20Amel hususunda sakınmak › 4201 Orta yolu tutun ve doğru olun; çünkü sizden hiç kimseyi ameli kurtaracak değildir. Ebû Hüreyre Bab 20Amel hususunda sakınmak › 4202 Ben ortakların ortaklıktan en müstağni olanıyım; kim amelinde bana başkasını ortak koşarsa ben ondan uzağım. Ebû Hüreyre Bab 21Riya ve süm'a (gösteriş) › 4203 Allah için yaptığı amelde başkasını ortak koşan, sevabını Allah'tan başkasının katında arasın. Ebû Sa'd b. Ebû Fadâle el-Ensârî -ki sahâbîlerdendi- Bab 21Riya ve süm'a (gösteriş) › 4204 Size Deccâl'den daha korkulu olanı haber vereyim mi? Gizli şirk: Kişinin, biri baktığı için namazını süslemesidir. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 21Riya ve süm'a (gösteriş) › 4205 Ümmetim için en çok korktuğum şirktir: Güneşe, aya, puta tapmak değil; Allah'tan başkası için ameller ve gizli şehvet. Şeddâd b. Evs Bab 21Riya ve süm'a (gösteriş) › 4206 Ebû Saîd: Kim amelini duyurmak isterse Allah da onu duyurur; kim gösteriş yaparsa Allah da onu gösterir. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 21Riya ve süm'a (gösteriş) › 4207 Cündeb: Kim gösteriş yaparsa Allah da onu gösterir; kim amelini duyurmak isterse Allah da onu duyurur. Cündeb Bab 21Riya ve süm'a (gösteriş) › 4208 Ancak iki kişiye gıpta edilir: Malını hak yolunda harcayan ve kendisine verilen hikmetle hükmedip onu öğreten. Abdullah b. Mes'ûd Bab 22Hased › 4209 Ancak iki kişiye gıpta edilir: Gece gündüz Kur'an'la kalkan ve gece gündüz malını infak eden. Abdullah b. Ömer Bab 22Hased › 4210 Hased, ateşin odunu yiyip bitirdiği gibi iyilikleri yiyip bitirir. Enes Bab 22Hased › 4211 Cezası dünyada da peşin verilmeye zulüm ve akrabalık bağını koparmaktan daha lâyık bir günah yoktur. Ebû Bekre Bab 23Bağy (zulüm ve haddi aşmak) › 4212 Sevabı en çabuk gelen hayır iyilik ve sıla-i rahim, cezası en çabuk gelen şer zulüm ve akrabayı terktir. Mü'minlerin annesi Âişe Bab 23Bağy (zulüm ve haddi aşmak) › 4213 Müslüman kardeşini küçük görmesi, kişiye kötülük olarak yeter. Ebû Hüreyre Bab 23Bağy (zulüm ve haddi aşmak) › 4214 Allah bana, alçak gönüllü olmanızı ve birbirinize zulmetmemenizi vahyetti. Enes b. Mâlik Bab 23Bağy (zulüm ve haddi aşmak) › 4215 Kul, sakıncalı olandan sakınmak için sakıncası olmayanı bırakmadıkça takva sahiplerinden olamaz. Atiyye es-Sa'dî -ki Peygamber'in ashabındandı- Bab 24Vera' ve takva › 4216 İnsanların en faziletlisi kalbi temiz, dili doğru olan herkestir. Abdullah b. Amr Bab 24Vera' ve takva › 4217 Vera sahibi ol, insanların en çok ibadet edeni olursun; kanaatkâr ol, insanların en çok şükredeni olursun. Ebû Hüreyre Bab 24Vera' ve takva › 4218 Tedbir gibi akıl, haramdan el çekmek gibi vera, güzel ahlak gibi şeref yoktur. Ebû Zer Bab 24Vera' ve takva › 4219 Haseb (itibar) maldır; kerem (asalet) de takvadır. Semure b. Cündeb Bab 24Vera' ve takva › 4220 Bütün insanlar tutsa onlara yetecek âyet: Kim Allah'tan korkarsa Allah ona bir çıkış yolu ihsan eder. Ebû Zer Bab 24Vera' ve takva › 4221 Yakında cennet ehlini cehennem ehlinden övgü ve kötü anma ile ayırt edeceksiniz; siz Allah'ın şahitlerisiniz. Ebû Züheyr es-Sekafî Bab 25Güzel övgü › 4222 Külsûm el-Huzâî: Komşuların "İyilik yaptın" derlerse iyilik, "Kötülük yaptın" derlerse kötülük yapmışsındır. Külsûm el-Huzâî şöyle anlattı: Bab 25Güzel övgü › 4223 İbn Mes'ûd: Komşularından "İyilik yaptın" sözünü işitirsen iyilik, "Kötülük yaptın" sözünü işitirsen kötülük yapmışsındır. Abdullah b. Mes'ûd Bab 25Güzel övgü › 4224 Cennet ehli, Allah'ın kulaklarını insanların hayırla övgüsüyle doldurduğu kimsedir. Abdullah b. Abbâs Bab 25Güzel övgü › 4225 Allah için amel işleyip bu yüzden insanların sevgisini kazanmak, müminin peşin müjdesidir. Ebû Zer Bab 25Güzel övgü › 4226 Senin için iki ecir vardır: Gizliliğin ecri ve açıklığın ecri. Ebû Hüreyre Bab 25Güzel övgü › 4227 Ameller ancak niyetlere göredir; herkese ancak niyet ettiği şey vardır. Ömer b. el-Hattâb Bab 26Niyet › 4228 Bu ümmet dört kişi gibidir: Malını ilimle harcayan ile "Malım olsa ben de yapardım" diyen ecirde eşittir. Ebû Kebşe el-Enmârî Bab 26Niyet › 4229 İnsanlar ancak niyetlerine göre diriltilir. Ebû Hüreyre Bab 26Niyet › 4230 İnsanlar niyetlerine göre haşredilir. Câbir Bab 26Niyet › 4231 Ortadaki çizgi insan, yanındakiler onu ısıran dertler, dörtgen onu kuşatan ecel, dışarı çıkan çizgi de emeldir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 27Emel ve ecel › 4232 Bu Âdemoğlu, bu da ensesinin dibindeki ecelidir; emeli ise ta oradadır. Enes b. Mâlik Bab 27Emel ve ecel › 4233 Yaşlının kalbi iki şeyde gençtir: Hayat sevgisinde ve malın çokluğunda. Ebû Hüreyre Bab 27Emel ve ecel › 4234 Âdemoğlu yaşlanır; ama ondaki iki şey gençleşir: Mal hırsı ve ömür hırsı. Enes Bab 27Emel ve ecel › 4235 Âdemoğlunun iki vadi dolusu malı olsa bir üçüncüsünü isterdi; onun içini ancak toprak doldurur. Ebû Hüreyre Bab 27Emel ve ecel › 4236 Ümmetimin ömürleri altmış ile yetmiş arasıdır; bunu aşan ise azdır. Ebû Hüreyre Bab 27Emel ve ecel › 4237 Ona amellerin en sevimlisi, kulun az da olsa devam ettiği salih ameldi. Ümmü Seleme Bab 28Amelde devamlılık › 4238 Gücünüzün yettiği amelleri tutun; Allah'a yemin olsun ki siz usanmadıkça Allah usanmaz. Âişe Bab 28Amelde devamlılık › 4239 Ey Hanzala! Benim yanımda olduğunuz gibi olsaydınız melekler sizinle musafaha ederdi; bir saat öyle, bir saat böyle. Hanzala el-Kâtib et-Temîmî el-Üseyyidî Bab 28Amelde devamlılık › 4240 Amelden gücünüzün yettiğini yüklenin; amelin hayırlısı az da olsa devamlı olanıdır. Ebû Hüreyre Bab 28Amelde devamlılık › 4241 Ey insanlar! Orta yolu tutun; çünkü siz usanmadıkça Allah usanmaz. Câbir b. Abdullah Bab 28Amelde devamlılık › 4242 Kim İslâm'da iyi davranırsa cahiliyede yaptıklarından sorumlu tutulmaz. Abdullah b. Mes'ûd Bab 29Günahların anılması › 4243 Ey Âişe! Küçük görülen amellerden sakın; çünkü onların Allah katından bir takipçisi vardır. Âişe Bab 29Günahların anılması › 4244 Mümin günah işlediğinde kalbinde siyah bir nokta olur; tövbe edip istiğfar ederse kalbi cilalanır. Ebû Hüreyre Bab 29Günahların anılması › 4245 Allah'ın haramlarıyla baş başa kalınca onları çiğneyenlerin Tihâme dağları gibi iyilikleri toz olur. Sevbân Bab 29Günahların anılması › 4246 Cennete en çok sokan takva ve güzel ahlak, cehenneme en çok sokan ağız ve ferctir. Ebû Hüreyre Bab 29Günahların anılması › 4247 Allah, kulunun tövbesine, onun kaybettiği hayvanını bulduğundaki sevincinden daha çok sevinir. Ebû Hüreyre Bab 30Tövbenin anılması › 4248 Hatalarınız göğe ulaşacak kadar hata işleyip sonra tövbe etseniz Allah tövbenizi kabul ederdi. Ebû Hüreyre Bab 30Tövbenin anılması › 4249 Allah, kulunun tövbesine, çölde kaybettiği bineğini ümidini kestikten sonra bulan adamdan daha çok sevinir. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 30Tövbenin anılması › 4250 Günahtan tövbe eden, hiç günahı olmayan gibidir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 30Tövbenin anılması › 4251 Âdemoğullarının hepsi çok hata yapar; hata yapanların en hayırlısı çok tövbe edenlerdir. Enes Bab 30Tövbenin anılması › 4252 Pişmanlık tövbedir. Abdullah b. Ma'kıl şöyle anlattı: Bab 30Tövbenin anılması › 4253 Allah, can boğaza gelip hırıltı başlamadıkça kulun tövbesini kabul eder. Abdullah b. Amr Bab 30Tövbenin anılması › 4254 Bir kadını öpen adam üzerine "İyilikler kötülükleri giderir" âyeti indi; o, ümmetimden onunla amel eden herkes içindir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 30Tövbenin anılması › 4255 Kendini öldükten sonra yaktırıp külünü savurtan adama "Senden korkum" dediği için Allah mağfiret etti. Ebû Hüreyre Bab 30Tövbenin anılması › 4256 Bir kadın, bağlayıp ne beslediği ne de saldığı bir kedi yüzünden cehenneme girdi. Ebû Hüreyre Bab 30Tövbenin anılması › 4257 Ey kullarım! Afiyet verdiklerim dışında hepiniz günahkârsınız; benden mağfiret isteyin ki sizi bağışlayayım. Ebû Zer Bab 30Tövbenin anılması › 4258 Lezzetleri yıkan ölümü çokça anın. Ebû Hüreyre Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4259 Müminlerin en akıllısı, ölümü en çok anan ve ölümden sonrası için en güzel hazırlanandır. Abdullah b. Ömer Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4260 Akıllı kimse nefsini hesaba çeken ve ölümden sonrası için çalışandır. Ebû Ya'lâ Şeddâd b. Evs Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4261 Ölüm anında ümit ve korku bir kulun kalbinde birleşirse Allah ona umduğunu verir, korktuğundan emin kılar. Enes Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4262 Ey temiz bedende bulunmuş temiz can! Övülmüş olarak çık; rahat, güzel rızık ve öfkeli olmayan bir Rab ile müjdelen. Ebû Hüreyre Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4263 Birinizin eceli bir yerde ise ihtiyaç onu oraya sevk eder; kıyamet günü yer: Rabbim, bu bana emanet ettiğindir, der. Abdullah b. Mes'ûd Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4264 Kim Allah'a kavuşmayı severse Allah da ona kavuşmayı sever; bu, ölüm anında rahmetle müjdelenmektir. Âişe Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4265 Sıkıntı yüzünden ölümü temenni etmeyin; Allah'ım, hayat benim için hayırlı olduğu sürece beni yaşat, deyin. Enes Bab 31Ölümün anılması ve ona hazırlanmak › 4266 İnsanın kuyruk sokumu kemiği dışında her şeyi çürür; kıyamet günü yaratılış ondan yeniden terkip edilir. Ebû Hüreyre Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4267 Kabir, âhiret duraklarının ilkidir; ondan kurtulan için sonrası daha kolaydır. Osman b. Affân'ın azatlısı Hânî şöyle anlattı: Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4268 Salih adam kabrinde korkmadan oturtulur; ona "Kesin inanç üzere idin, onun üzere öldün" denir. Ebû Hüreyre Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4269 "Allah iman edenleri sağlam sözle sabit kılar" âyeti kabir azabı hakkında indi. Berâ b. Âzib Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4270 Biriniz öldüğünde sabah akşam ona yeri gösterilir: Kıyamet günü diriltilinceye kadar yerin budur, denir. Abdullah b. Ömer Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4271 Müminin ruhu, diriltileceği gün bedenine dönünceye kadar cennet ağaçlarından yiyen bir kuştur. Ka'b b. Mâlik Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4272 Ölü kabre konulduğunda güneş ona batmak üzere gösterilir; gözlerini silip "Bırakın namaz kılayım" der. Câbir Bab 32Kabrin ve (bedenin) çürümesinin anılması › 4273 Sûr'un iki sahibinin ellerinde iki boru vardır; ne zaman emrolunacaklarını gözleyip dururlar. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4274 Başını kaldıran ilk kişi ben olurum; bir de bakarım ki Mûsâ Arş'ın direklerinden birine tutunmuş. Ebû Hüreyre Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4275 Cebbâr göklerini ve yerlerini eliyle tutar ve: Cebbâr benim, Melik benim! Nerede zorbalar, nerede kibirlenenler? der. Abdullah b. Ömer Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4276 İnsanlar kıyamet günü yalınayak ve çıplak haşrolunur; iş, birbirlerine bakmalarından çok daha çetindir. Âişe Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4277 İnsanlar kıyamet günü üç kere arz olunur; üçüncüsünde amel defterleri ellere uçuşur. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4278 İnsanlardan biri kıyamet günü kulaklarının yarısına kadar terinin içinde ayakta durur. Abdullah b. Ömer Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4279 Yer başka bir yere dönüştürüldüğü gün insanlar nerede olacak? Sırat üzerinde. Âişe Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4280 Sırat cehennemin ortasına sa'dân dikenleri gibi dikenler üzerine kurulur; kimi kurtulur, kimi baş aşağı düşer. Ebû Saîd Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4281 Bedir'de ve Hudeybiye'de bulunanlardan hiç kimsenin inşallah cehenneme girmeyeceğini umarım. Hafsa Bab 33Ba'sin (diriltilmenin) anılması › 4282 Abdestten dolayı alınları ve el-ayakları parlak olarak yanıma geleceksiniz; bu ümmetimin alametidir. Ebû Hüreyre Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4283 Nefsim elinde olana yemin ederim ki sizin cennet ehlinin yarısı olmanızı umarım. Abdullah Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4284 Peygamberin kavmi tebliğ edilmediğini söyler; Muhammed'in ümmeti peygamberlerin tebliğ ettiğine şahitlik eder. Ebû Saîd Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4285 Rabbim bana ümmetimden yetmiş bini hesapsız olarak cennete koyacağını vaat etti (Rifâa el-Cühenî). Rifâa el-Cühenî Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4286 Ümmetimden yetmiş bin kişi hesapsız ve azapsız cennete girer; her binle yetmiş bin ve Rabbimin üç avucu daha. Ebû Ümâme el-Bâhilî Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4287 Kıyamet günü yetmiş ümmete tamamlarız; biz onların sonuncusu ve en hayırlısıyız. Behz b. Hakîm babasından, o da dedesinden) Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4288 Siz yetmiş ümmeti tamamladınız; onların en hayırlısı ve Allah katında en değerlisisiniz. Behz b. Hakîm babasından, o da dedesinden) Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4289 Cennet ehli yüz yirmi saftır; seksen saf bu ümmetten, kırk saf diğer ümmetlerdendir. Büreyde Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4290 Biz ümmetlerin sonuncusu ve hesaba ilk çekilecek olanlarız; biz sonuncular ve ilkleriz. Abdullah b. Abbâs Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4291 Muhammed'in ümmetine kıyamet günü secde izni verilir; sizin sayınız kadarını cehennemden fidyeniz kıldık denir. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4292 Bu ümmet merhamete erdirilmiştir; kıyamet günü her Müslümana müşriklerden bir adam fidye olarak verilir. Enes b. Mâlik Bab 34Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetinin vasfı › 4293 Allah'ın yüz rahmeti vardır; birini yaratılmışlar arasında paylaştırmış, doksan dokuzunu kıyamet gününe ertelemiştir. Ebû Hüreyre Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4294 Allah gökleri ve yeri yarattığı gün yüz rahmet yarattı; birini yeryüzüne koydu, kıyamet günü onları bu rahmetle tamamlar. Ebû Saîd Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4295 Allah yaratılmışları yarattığında kendi eliyle kendi üzerine yazdı: Rahmetim gazabıma galip gelir. Ebû Hüreyre Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4296 Allah'ın kullar üzerindeki hakkı O'na ibadet edip ortak koşmamaları, kulların hakkı ise onlara azap etmemesidir. Muâz b. Cebel Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4297 Allah kullarından ancak Allah'a isyan edip Lâ ilâhe illallah demekten kaçınan azgın serkeşe azap eder. Abdullah b. Ömer Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4298 Cehenneme ancak şakî girer: Allah için hiçbir itaat yapmayan ve O'nun için hiçbir günahı terk etmeyen. Ebû Hüreyre Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4299 Ben kendisinden sakınılmaya lâyık olanım; benimle başka ilah edinmekten sakınanı bağışlamaya da lâyığım. Enes b. Mâlik Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4300 Doksan dokuz defter bir kefeye, kelime-i şehadet yazılı kart öbür kefeye konur; defterler hafif gelir, kart ağır basar. Abdullah b. Amr Bab 35Kıyamet günü Allah'ın rahmetinden umulanlar › 4301 Benim Kâbe ile Beytülmakdis arası genişliğinde, süt gibi beyaz ve kapları yıldızlar sayısınca bir havzım vardır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 36Havzın anılması › 4302 Havzım Eyle'den Aden'e olan mesafeden daha uzundur; sütten beyaz, baldan tatlıdır. Huzeyfe Bab 36Havzın anılması › 4303 Havzıma ilk gelecek olanlar elbiseleri kirli, saçları dağınık, kendilerine kapılar açılmayan fakir muhacirlerdir. Ebû Sellâm el-Habeşî şöyle anlattı: Bab 36Havzın anılması › 4304 Havzımın iki kenarı arası San'â ile Medine arası yahut Medine ile Ammân arası kadardır. Enes b. Mâlik Bab 36Havzın anılması › 4305 Havzda gökteki yıldızların sayısınca altın ve gümüş ibrikler görülür. Enes b. Mâlik Bab 36Havzın anılması › 4306 Kardeşlerimizi görmüş olmayı ne çok isterdim! Siz ashabımsınız; kardeşlerim benden sonra gelecek olanlardır. Ebû Hüreyre Bab 36Havzın anılması › 4307 Her peygamberin kabul edilen bir duası vardır; ben duamı ümmetime şefaat olmak üzere sakladım. Ebû Hüreyre Bab 37Şefaatin anılması › 4308 Ben Âdemoğlunun efendisiyim, övünmek için değil; kıyamet günü hamd sancağı benim elimdedir. Ebû Saîd Bab 37Şefaatin anılması › 4309 Günahları sebebiyle ateşte kömür hâline gelenlere şefaat izni verilir; sel getirintisindeki tohum gibi biterler. Ebû Saîd Bab 37Şefaatin anılması › 4310 Kıyamet günü şefaatim, ümmetimden büyük günah sahipleri içindir. Câbir Bab 37Şefaatin anılması › 4311 Şefaat ile ümmetimin yarısının cennete girmesi arasında muhayyer bırakıldım, şefaati seçtim. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 37Şefaatin anılması › 4312 Müminler kıyamet günü Âdem'e, Nûh'a, İbrâhîm'e, Mûsâ'ya, Îsâ'ya gider; sonunda Muhammed'e gelip şefaat isterler. Enes b. Mâlik Bab 37Şefaatin anılması › 4313 Kıyamet günü üç zümre şefaat eder: Peygamberler, sonra âlimler, sonra şehitler. Osman b. Affân Bab 37Şefaatin anılması › 4314 Kıyamet günü ben peygamberlerin imamı, hatibi ve şefaatlerinin sahibi olacağım; övünmek için değil. Übey b. Ka'b Bab 37Şefaatin anılması › 4315 Benim şefaatimle bir topluluk cehennemden çıkacak; onlara Cehennemiyyûn adı verilir. İmrân b. Husayn Bab 37Şefaatin anılması › 4316 Ümmetimden bir adamın şefaatiyle Temîmoğullarından daha çok kişi cennete girecektir. Abdullah b. Ebü'l-Cez'â Bab 37Şefaatin anılması › 4317 Rabbim beni ümmetimin yarısının cennete girmesi ile şefaat arasında muhayyer bıraktı; şefaat her Müslüman içindir. Avf b. Mâlik el-Eşcaî Bab 37Şefaatin anılması › 4318 Sizin bu ateşiniz cehennem ateşinin yetmiş cüzünden bir cüzdür; iki defa su ile söndürülmüştür. Enes b. Mâlik Bab 38Cehennemin vasfı › 4319 Cehennem Rabbine şikâyet etti; ona biri kışın biri yazın iki nefes verildi. Ebû Hüreyre Bab 38Cehennemin vasfı › 4320 Cehennem bin yıl yakılıp ağardı, bin yıl kızardı, bin yıl karardı; artık karanlık gece gibi simsiyahtır. Ebû Hüreyre Bab 38Cehennemin vasfı › 4321 Dünyanın en çok nimetlenen kâfiri cehenneme bir kere daldırılır ve: Bana hiçbir nimet erişmedi der. Enes b. Mâlik Bab 38Cehennemin vasfı › 4322 Kâfir cehennemde öylesine büyütülür ki azı dişi Uhud dağından daha büyük olur. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 38Cehennemin vasfı › 4323 Ümmetimden kimi vardır ki şefaatiyle Mudar'dan çok kişi cennete girer; kimi de cehennemin bir köşesi olur. Abdullah b. Kays şöyle anlattı: Bab 38Cehennemin vasfı › 4324 Cehennem ehli gözyaşları kesilinceye kadar ağlar, sonra kan ağlar; yüzlerinde gemi yüzecek hendekler oluşur. Enes b. Mâlik Bab 38Cehennemin vasfı › 4325 Zakkumdan bir damla yeryüzüne damlatılsaydı dünya ehlinin geçimini bozardı; ya yiyeceği o olanın hâli nice olur! Abdullah b. Abbâs Bab 38Cehennemin vasfı › 4326 Ateş secde izi dışında Âdemoğlunu yer; Allah secde izini yemeyi ateşe haram kılmıştır. Ebû Hüreyre Bab 38Cehennemin vasfı › 4327 Ölüm kıyamet günü getirilip sıratın üzerinde boğazlanır; iki zümreye: Ebedîlik vardır, asla ölüm yoktur denir. Ebû Hüreyre Bab 38Cehennemin vasfı › 4328 Salih kullarım için hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiçbir kalbe gelmeyen şeyler hazırladım. Ebû Hüreyre Bab 39Cennetin vasfı › 4329 Cennette bir karış yer, yeryüzünden ve üzerindekilerden daha hayırlıdır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 39Cennetin vasfı › 4330 Cennette bir kamçı konacak kadar yer, dünyadan ve içindekilerden daha hayırlıdır. Sehl b. Sa'd Bab 39Cennetin vasfı › 4331 Cennet yüz derecedir; en yükseği Firdevs'tir. Allah'tan istediğinizde Firdevs'i isteyin. Muâz b. Cebel Bab 39Cennetin vasfı › 4332 Cennet için paçaları sıvayan yok mu? Kâbe'nin Rabbine yemin olsun ki cennetin bir benzeri yoktur. Üsâme b. Zeyd Bab 39Cennetin vasfı › 4333 Cennete ilk girecek zümre dolunay gecesindeki ay suretindedir; bevletmezler, tükürmezler, terleri misktir. Ebû Hüreyre Bab 39Cennetin vasfı › 4334 Kevser cennette iki kenarı altından, yatağı yakut ve inci üzerinde olan bir ırmaktır. Abdullah b. Ömer Bab 39Cennetin vasfı › 4335 Cennette bir ağaç vardır ki binekli kimse onun gölgesinde yüz yıl yol alır da onu kat edemez. Ebû Hüreyre Bab 39Cennetin vasfı › 4336 Ebû Hüreyre: Allah'tan, beni seninle cennetin çarşısında bir araya getirmesini dilerim. Saîd b. el-Müseyyeb şöyle anlattı: Bab 39Cennetin vasfı › 4337 Allah'ın cennete koyduğu herkesi yetmiş iki eşle evlendirir: İkisi hurilerden, yetmişi cehennem ehlinin mirasından. Ebû Ümâme Bab 39Cennetin vasfı › 4338 Mümin cennette çocuk arzu ettiğinde, hamile kalınması ve doğumu dilediği gibi bir saat içinde olur. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 39Cennetin vasfı › 4339 Cehennemden en son çıkacak ve cennete en son girecek olan, cehennemden emekleyerek çıkan bir adamdır. Abdullah b. Mes'ûd Bab 39Cennetin vasfı › 4340 Kim üç defa cenneti isterse cennet: Allahım onu cennete koy der; cehennemden sığınana cehennem de dua eder. Enes b. Mâlik Bab 39Cennetin vasfı › 4341 Sizden herkesin cennette ve cehennemde birer yeri vardır; cehenneme gireninkine cennet ehli mirasçı olur. Ebû Hüreyre Bab 39Cennetin vasfı ›