Bölüm 43

Edep

502 hadis No 4773 - 5274
كتاب الأدب

Hadisler

4773 Üneysçik! Sana emrettiğim yere git; ona yıllarca hizmet ettim, yaptığım bir şey için bana niçin yaptın demedi. Enes b. Mâlik Bab 1Hilm (yumuşak huyluluk) ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ahlâkı hakkında 4774 Peygamber'e on yıl hizmet ettim; bana asla "Öf!" demedi. Enes b. Mâlik Bab 1Hilm (yumuşak huyluluk) ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ahlâkı hakkında 4775 Bedevî Peygamber'i ridâsından çekip boynunu kızarttı; o ise iki devesine arpa ve hurma yükletti. Ebû Hüreyre Bab 1Hilm (yumuşak huyluluk) ve Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ahlâkı hakkında 4776 Güzel gidişat, güzel duruş ve ölçülülük, peygamberliğin yirmi beş cüzünden bir cüzdür. Abdullah b. Abbâs Bab 2Vakar hakkında 4777 Kim gücü yettiği hâlde öfkesini yutarsa, Allah kıyamet günü onu bütün yaratılmışların önünde çağırır. Muâz b. Enes el-Cühenî Bab 3Öfkesini yutan kimse 4778 Kim gücü yettiği hâlde tevazu için güzel elbiseyi bırakırsa, Allah ona keramet elbisesini giydirir. Peygamber'in ashabının oğullarından bir adam, babasından Bab 3Öfkesini yutan kimse 4779 Pehlivan, öfke anında kendine hâkim olandır. Abdullah b. Mes'ûd Bab 3Öfkesini yutan kimse 4780 Muâz: Bir söz biliyorum ki öfkeli onu söylese öfkesi gider: Allah'ım! Kovulmuş şeytandan sana sığınırım. Muâz b. Cebel Bab 4Öfke anında söylenecek söz 4781 Süleymân b. Surad: Öfkeli adam Eûzü billâhi mine'ş-şeytâni'r-racîm dese öfkesi gider. Süleymân b. Surad Bab 4Öfke anında söylenecek söz 4782 Biriniz ayaktayken öfkelenirse otursun; öfkesi gitmezse uzansın. Ebû Zer Bab 4Öfke anında söylenecek söz 4783 Bekr'in mürseli: Ayaktayken öfkelenen otursun, öfkesi gitmezse uzansın. Bab 4Öfke anında söylenecek söz 4784 Öfke şeytandandır; ateş ancak su ile söndürülür; biriniz öfkelendiğinde abdest alsın. Atiyye es-Sa'dî Bab 4Öfke anında söylenecek söz 4785 Resûlullah iki iş arasında serbest bırakıldığında, günah olmadıkça ikisinin kolay olanını seçerdi. Âişe Bab 5Affetmek ve işte hoşgörülü davranmak hakkında 4786 Resûlullah asla ne bir hizmetçiyi ne de bir kadını dövdü. Âişe Bab 5Affetmek ve işte hoşgörülü davranmak hakkında 4787 Peygamber'e, insanların ahlâkından kolay geleni alması emredildi. Abdullah b. ez-Zübeyr Bab 5Affetmek ve işte hoşgörülü davranmak hakkında 4788 Bazı kimselere ne oluyor ki şöyle şöyle diyorlar? Âişe Bab 6Güzel geçim hakkında 4789 Resûlullah bir adamın yüzüne, hoşlanmadığı bir şeyi pek nadir söylerdi. Enes b. Mâlik Bab 6Güzel geçim hakkında 4790 Mümin saf ve cömerttir; fâcir ise hilekâr ve alçaktır. Ebû Hüreyre Bab 6Güzel geçim hakkında 4791 Allah katında insanların en kötüsü, kötü sözünden sakınmak için insanların kendisini terk ettiği kimsedir. Âişe Bab 6Güzel geçim hakkında 4792 Ey Âişe! Allah, kötü sözlü ve kötü sözü kendine huy edineni sevmez. Âişe Bab 6Güzel geçim hakkında 4793 Ey Âişe! İnsanların en kötülerinden biri de dillerinden korunmak için kendilerine ikram edilenlerdir. Âişe Bab 6Güzel geçim hakkında 4794 Peygamber, elini tutan adam elini kendisi bırakmadıkça onun elini bırakmazdı. Enes b. Mâlik Bab 6Güzel geçim hakkında 4795 Onu bırak; çünkü haya imandandır. Abdullah b. Ömer Bab 7Haya hakkında 4796 İmrân b. Husayn: Haya tamamen hayırdır; Büşeyr kitaplardan söz edince öfkelendi. Ebû Katâde şöyle anlattı: Bab 7Haya hakkında 4797 İnsanların ilk peygamberlik sözünden ulaştıkları: Utanmazsan dilediğini yap! Ebû Mes'ûd Bab 7Haya hakkında 4798 Mümin, güzel ahlâkı sayesinde oruç tutan ve gece namaz kılan kimsenin derecesine ulaşır. Âişe Bab 8Güzel ahlâk hakkında 4799 Mizanda güzel ahlâktan daha ağır gelen hiçbir şey yoktur. Ebü'd-Derdâ Bab 8Güzel ahlâk hakkında 4800 Haklı olsa bile münakaşayı terk edene cennetin kenarında bir evi ben garanti ederim. Ebû Ümâme Bab 8Güzel ahlâk hakkında 4801 Cevvâz da ca'zarî de cennete girmez. Hârise b. Vehb Bab 8Güzel ahlâk hakkında 4802 Dünyadan bir şeyi yükseltip de onu alçaltmaması, Allah üzerine bir haktır. Enes b. Mâlik Bab 9İşlerde yükseklik (üstünlük) istemenin mekruh oluşu hakkında 4803 Humeyd tariki: Dünyadan bir şeyin yükselip de onu alçaltmaması, Allah üzerine bir haktır. Enes b. Mâlik Bab 9İşlerde yükseklik (üstünlük) istemenin mekruh oluşu hakkında 4804 Övgücülerle karşılaştığınızda yüzlerine toprak serpin. Hemmâm şöyle anlattı: Bab 10Birbirini övmenin mekruh oluşu hakkında 4805 Arkadaşının boynunu kestin; mutlaka övecekse: Onu böyle zannediyorum; Allah'a karşı onu temize çıkarmam, desin. Ebû Bekre Bab 10Birbirini övmenin mekruh oluşu hakkında 4806 Efendi, tebâreke ve teâlâ olan Allah'tır; şeytan sizi sakın aşırılığa sürüklemesin. Abdullah b. eş-Şıhhîr Bab 10Birbirini övmenin mekruh oluşu hakkında 4807 Allah refîktir, yumuşaklığı sever ve yumuşaklığa, sertliğe vermediğini verir. Abdullah b. Muğaffel Bab 11Rıfk (yumuşaklık) hakkında 4808 Ey Âişe! Yumuşak davran; yumuşaklık bir şeyde bulunursa onu güzelleştirir, çekilip alınırsa onu çirkinleştirir. Şureyh b. Hânî şöyle anlattı: Bab 11Rıfk (yumuşaklık) hakkında 4809 Yumuşaklıktan mahrum kalan, hayrın tamamından mahrum kalır. Cerîr b. Abdullah Bab 11Rıfk (yumuşaklık) hakkında 4810 Teenni, ahiret ameli dışında her şeyde iyidir. Sa'd b. Ebû Vakkās Bab 11Rıfk (yumuşaklık) hakkında 4811 İnsanlara teşekkür etmeyen, Allah'a şükretmez. Ebû Hüreyre Bab 12İyiliğe teşekkür hakkında 4812 Ensâr için Allah'a dua ettiğiniz ve onları övdüğünüz sürece ecir sizin de olur. Enes b. Mâlik Bab 12İyiliğe teşekkür hakkında 4813 Kendisine bağış verilen, imkân bulursa karşılığını versin; bulamazsa onu övsün. Câbir b. Abdullah Bab 12İyiliğe teşekkür hakkında 4814 Kime bir iyilik yapılır da onu anarsa teşekkür etmiş, gizlerse nankörlük etmiş olur. Câbir b. Abdullah Bab 12İyiliğe teşekkür hakkında 4815 Yollarda oturmaktan sakının; mutlaka oturacaksanız yolun hakkını verin. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 13Yollarda oturmak hakkında 4816 Ebû Hüreyre: Yolun hakkı arasında yol göstermek de vardır. Ebû Hüreyre Bab 13Yollarda oturmak hakkında 4817 Ömer: Yolun hakkı, sıkıntıya düşenin imdadına yetişmeniz ve yolunu kaybedene yol göstermenizdir. Ömer b. el-Hattâb Bab 13Yollarda oturmak hakkında 4818 Ey falancanın annesi! Sokakların hangi kenarında istersen otur da yanına oturayım. Enes b. Mâlik Bab 13Yollarda oturmak hakkında 4819 Sâbit tariki: Aklında zaaf bulunan kadının ihtiyacı için Peygamber sokak kenarında oturdu. Enes b. Mâlik Bab 13Yollarda oturmak hakkında 4820 Meclislerin en hayırlısı en geniş olanıdır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 14Meclisin geniş olması hakkında 4821 Biriniz bir kısmı güneşte, bir kısmı gölgede kalırsa kalksın. Ebû Hüreyre Bab 15Gölge ile güneş arasında oturmak hakkında 4822 Hutbe sırasında güneşte duran adam, Peygamber'in emriyle gölgeye geçirildi. Kays b. Ebû Hâzim, babası hakkında şöyle anlattı: Bab 15Gölge ile güneş arasında oturmak hakkında 4823 Ne oluyor da sizi dağınık gruplar hâlinde görüyorum? Câbir b. Semüre Bab 16Halka olup oturmak hakkında 4824 A'meş tariki: Sanki Peygamber toplu olmayı seviyordu. Bab 16Halka olup oturmak hakkında 4825 Peygamber'e geldiğimizde, her birimiz meclisin bittiği yere otururdu. Câbir b. Semüre Bab 16Halka olup oturmak hakkında 4826 Resûlullah halkanın ortasına oturana lânet etti. Huzeyfe Bab 17Halkanın ortasına oturmak 4827 Ebû Bekre, kendisi için kalkılan yere oturmadı; Peygamber bunu yasakladı. Saîd b. Ebü'l-Hasen şöyle anlattı: Bab 18Bir adam için yerinden kalkan adam hakkında 4828 Kendisi için yerinden kalkılan adam oraya oturmaya gidince Resûlullah onu men etti. Abdullah b. Ömer Bab 18Bir adam için yerinden kalkan adam hakkında 4829 Kur'ân okuyan mü'minin misali, kokusu güzel, tadı güzel olan turunç gibidir. Enes b. Mâlik Bab 19Kiminle oturulması emredilir? 4830 Ebû Mûsâ tariki: Kur'ân okuyan mü'min turunç gibidir; Enes: İyi arkadaşın misalini konuşurduk. Bab 19Kiminle oturulması emredilir? 4831 Şübeyl b. Azre tariki: İyi arkadaşın misali misk sahibi gibidir. Bab 19Kiminle oturulması emredilir? 4832 Mü'minden başkasıyla arkadaşlık etme; yemeğini de takvâ sahibinden başkası yemesin. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 19Kiminle oturulması emredilir? 4833 Kişi dostunun dini üzeredir; öyleyse her biriniz kiminle dostluk ettiğine baksın. Ebû Hüreyre Bab 19Kiminle oturulması emredilir? 4834 Ruhlar toplanmış askerlerdir; tanışanlar kaynaşır, tanışmayanlar ayrılır. Ebû Hüreyre Bab 19Kiminle oturulması emredilir? 4835 Resûlullah birini bir işe gönderdiğinde: Müjdeleyin, nefret ettirmeyin; kolaylaştırın, zorlaştırmayın. Ebû Mûsâ Bab 20Münakaşanın (mirâ) mekruh oluşu hakkında 4836 Sen benim ortağımdın, ne güzel ortaktın; ne çekişirdin ne de tartışırdın. es-Sâib Bab 20Münakaşanın (mirâ) mekruh oluşu hakkında 4837 Resûlullah oturup konuştuğunda sık sık gözünü semaya kaldırırdı. Abdullah b. Selâm Bab 21Konuşmada (Peygamber'in) tutumu 4838 Resûlullah'ın konuşmasında tertîl veya tersîl (tane tane söyleyiş) vardı. Câbir b. Abdullah Bab 21Konuşmada (Peygamber'in) tutumu 4839 Resûlullah'ın sözü, onu işiten herkesin anladığı açık seçik bir sözdü. Âişe Bab 21Konuşmada (Peygamber'in) tutumu 4840 Elhamdülillah ile başlanmayan her söz kesiktir. Ebû Hüreyre Bab 21Konuşmada (Peygamber'in) tutumu 4841 İçinde teşehhüd bulunmayan her hutbe, kesik el gibidir. Ebû Hüreyre Bab 22Hutbe hakkında 4842 İnsanlara, konumlarına göre muamele edin. Meymûn b. Ebû Şebîb şöyle anlattı: Bab 23İnsanlara mertebelerine göre muamele etmek hakkında 4843 Ak saçlı Müslümana, Kur'ân hâfızına ve âdil sultana ikram etmek Allah'ı yüceltmektendir. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 23İnsanlara mertebelerine göre muamele etmek hakkında 4844 İki adamın arasına, onların izni olmadan oturulmaz. Amr b. Şuayb, babasından, o da dedesinden Bab 24İki adamın arasına onların izni olmadan oturan adam hakkında 4845 Bir adamın, iki kişinin arasını onların izni olmadan ayırması helâl olmaz. Abdullah b. Amr Bab 24İki adamın arasına onların izni olmadan oturan adam hakkında 4846 Resûlullah oturduğunda dizlerini dikip elleriyle kucaklayarak (ihtibâ) otururdu. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 25Adamın oturuşu hakkında 4847 Resûlullah'ı oturuşunda öyle huşû içinde görünce korkudan titredim. Kayle bint Mahreme Bab 25Adamın oturuşu hakkında 4848 Gazaba uğramışların oturuşu gibi mi oturuyorsun? Şerîd b. Süveyd Bab 26Mekruh oturuş hakkında 4849 Resûlullah yatsı namazından önce uyumayı ve ondan sonra konuşmayı yasaklardı. Ebû Berze Bab 27Yatsıdan sonra sohbet etmenin yasaklanması 4850 Peygamber sabah namazını kıldığında güneş iyice doğuncaya kadar yerinde bağdaş kurup otururdu. Câbir b. Semüre Bab 28Bağdaş kurup oturan adam hakkında 4851 İki kişi, üçüncüyü bırakıp kendi aralarında gizli konuşmasın; çünkü bu onu üzer. Abdullah Bab 29Fısıldaşmak hakkında 4852 İbn Ömer tariki: Dört kişi olursa (ikisinin gizli konuşması) sana zarar vermez. Bab 29Fısıldaşmak hakkında 4853 Kişi bir meclisten kalkıp sonra oraya dönerse, o yere en çok o hak sahibidir. Süheyl b. Ebû Sâlih şöyle anlattı: Bab 30Oturduğu yerden kalkıp sonra geri dönerse 4854 Resûlullah kalkıp geri dönmek isterse ayakkabılarını çıkarırdı; ashabı bunu anlar, yerlerinde kalırlardı. Ka'b el-İyâdî şöyle anlattı: Bab 30Oturduğu yerden kalkıp sonra geri dönerse 4855 Allah'ı anmadıkları bir meclisten kalkan topluluk, bir eşek leşinin başından kalkmış gibidir. Ebû Hüreyre Bab 31Kişinin Allah'ı anmadan oturduğu yerden kalkmasının mekruh oluşu 4856 Kim içinde Allah'ı anmadığı bir yerde oturursa, bu onun için Allah katından bir noksanlık olur. Ebû Hüreyre Bab 31Kişinin Allah'ı anmadan oturduğu yerden kalkmasının mekruh oluşu 4857 Abdullah b. Amr: Meclisten kalkarken üç kez "Sübhâneke'llâhümme ve bi-hamdik..." diyenin hataları silinir. Abdullah b. Amr b. el-Âs Bab 32Meclisin kefareti hakkında 4858 Makburî tarikiyle Ebû Hüreyre: Meclisten kalkarken "Sübhânekellâhümme ve bihamdik" diyenin hataları silinir. Bab 32Meclisin kefareti hakkında 4859 Meclisten kalkarken söylenen "Sübhâneke'llâhümme ve bi-hamdik..." mecliste olanlara kefarettir. Ebû Berze el-Eslemî Bab 32Meclisin kefareti hakkında 4860 Ashabımdan hiç kimse bana bir başkası hakkında bir şey ulaştırmasın; çünkü yanınıza kalbim temiz çıkmayı severim. Abdullah b. Mes'ûd Bab 33Meclisteki sözü (dışarıya) taşımak hakkında 4861 Onun kavminin topraklarına indiğinde ondan sakın; öz kardeşin bile olsa ona güvenme. Amr b. el-Fagvâ el-Huzâî Bab 34İnsanlardan sakınmak hakkında 4862 Mü'min aynı delikten iki defa sokulmaz. Ebû Hüreyre Bab 34İnsanlardan sakınmak hakkında 4863 Peygamber yürüdüğünde sanki bir şeye dayanarak yürüyormuş gibiydi. Enes Bab 35Adamın yürüyüşü (duruşu) hakkında 4864 Resûlullah beyaz tenli, sevimli idi; yürüdüğünde sanki yokuş aşağı iniyormuş gibiydi. Ebü't-Tufeyl Bab 35Adamın yürüyüşü (duruşu) hakkında 4865 Resûlullah, sırtüstü uzanırken bir ayağı diğerinin üzerine koymayı yasakladı. Câbir Bab 36Bir ayağını diğerinin üzerine koyan adam hakkında 4866 Amcası, Resûlullah'ı mescitte bir ayağını diğerinin üzerine koymuş, sırtüstü uzanmış gördü. Abbâd b. Temîm, amcasından Bab 36Bir ayağını diğerinin üzerine koyan adam hakkında 4867 Ömer ve Osmân da sırtüstü uzanıp bir ayağı diğerinin üzerine koyarlardı. Saîd b. el-Müseyyeb Bab 36Bir ayağını diğerinin üzerine koyan adam hakkında 4868 Kişi bir söz söyler, sonra etrafına bakınırsa, o söz emanettir. Câbir b. Abdullah Bab 37Söz taşımak hakkında 4869 Meclisler emanettir; ancak haram kan akıtmak, zina ve haksız yere mal almak için kurulan meclisler müstesna. Câbir b. Abdullah Bab 37Söz taşımak hakkında 4870 Kıyamet günü emanetin en büyüklerinden biri: Hanımıyla baş başa kalıp sonra onun sırrını yayan adam. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 37Söz taşımak hakkında 4871 Koğucu (söz taşıyan) cennete giremez. Huzeyfe Bab 38Kattât (koğucu, söz taşıyan) hakkında 4872 İnsanların en kötülerinden biri, şunlara bir yüzle, bunlara başka bir yüzle gelen iki yüzlüdür. Ebû Hüreyre Bab 39İki yüzlü kimse hakkında 4873 Dünyada iki yüzlü olanın kıyamet günü ateşten iki dili olur. Ammâr Bab 39İki yüzlü kimse hakkında 4874 Gıybet, kardeşini hoşlanmadığı bir şeyle anmandır; onda yoksa ona iftira etmiş olursun. Ebû Hüreyre Bab 40Gıybet hakkında 4875 Öyle bir söz söyledin ki deniz suyuna karıştırılsaydı onu bozardı. Âişe Bab 40Gıybet hakkında 4876 Ribânın en ağırlarından biri, haksız yere Müslümanın ırzına dil uzatmaktır. Saîd b. Zeyd Bab 40Gıybet hakkında 4877 Büyük günahların en büyüklerinden biri, haksız yere Müslüman bir adamın ırzına dil uzatmaktır. Ebû Hüreyre Bab 40Gıybet hakkında 4878 Mi'racda bakır tırnaklarıyla yüzlerini tırmalayanlar, insanların etini yiyen ve ırzlarına dil uzatanlardır. Enes b. Mâlik Bab 40Gıybet hakkında 4879 Ebü'l-Mugîre tarikiyle: Mi'racda bakır tırnaklarıyla yüzlerini tırmalayanlar gıybet edenlerdir. Bab 40Gıybet hakkında 4880 Ey diliyle iman edip de iman kalbine girmemiş olanlar! Müslümanları gıybet etmeyin, ayıplarını araştırmayın. Ebû Berze el-Eslemî Bab 40Gıybet hakkında 4881 Kim Müslüman bir adam sebebiyle bir lokma yerse, Allah da ona cehennemden onun benzerini yedirir. el-Müstevrid Bab 40Gıybet hakkında 4882 Müslümanın malı, ırzı ve kanı Müslümana haramdır; kişiye kötülük olarak kardeşini hakir görmesi yeter. Ebû Hüreyre Bab 40Gıybet hakkında 4883 Kim bir mü'mini bir münafığa karşı korursa, Allah onun etini cehennem ateşinden koruyacak bir melek gönderir. Muâz b. Enes el-Cühenî Bab 41Bir Müslümandan gıybeti savan kimse 4884 Irzının zedelendiği bir yerde Müslümanı yardımsız bırakanı, Allah da yardımını istediği yerde yardımsız bırakır. Câbir b. Abdullah ve Ebû Talha b. Sehl el-Ensârî şöyle rivayet ettiler: Bab 41Bir Müslümandan gıybeti savan kimse 4885 Allah'ım bana ve Muhammed'e merhamet et diyen bedevi için: O mu daha şaşkın yoksa devesi mi? Cündüb Bab 42Gıybeti olmayan (hakkında konuşmak gıybet sayılmayan) kimse 4886 Katâde: Sizden biriniz, sabahları ırzını Allah'ın kullarına sadaka eden Ebû Damdam gibi olmaktan âciz midir? Katâde Bab 43Kendisini gıybet etmiş adama hakkını helâl eden adam hakkında gelen (rivayetler) 4887 Abdurrahman b. Aclân: Ebû Damdam gibi olmaktan âciz misiniz? O: Irzım bana sövene bağış olsun, derdi. Abdurrahman b. Aclân Bab 43Kendisini gıybet etmiş adama hakkını helâl eden adam hakkında gelen (rivayetler) 4888 İnsanların ayıplarını araştırırsan onları bozarsın yahut bozmana az kalır. Muâviye Bab 44Tecessüsün (gizli kusurları araştırmanın) yasaklanması hakkında 4889 Yönetici insanlar hakkında şüphe peşine düşerse onları bozar. Mikdâm b. Ma'dîkerib ve Ebû Ümâme ile Cübeyr b. Nüfeyr, Kesîr b. Mürre ve Amr b. el-Esved Bab 44Tecessüsün (gizli kusurları araştırmanın) yasaklanması hakkında 4890 İbn Mes'ûd: Biz tecessüsten nehyedildik; ama bize bir şey açıkça görünürse onunla muâhaze ederiz. Zeyd b. Vehb şöyle anlattı: Bab 44Tecessüsün (gizli kusurları araştırmanın) yasaklanması hakkında 4891 Kim bir ayıp görüp onu örterse, diri diri gömülmüş bir kız çocuğunu diriltmiş gibi olur. Ukbe b. Âmir Bab 45Müslümanın (ayıbını) örtmek hakkında 4892 Ukbe b. Âmir: Şarap içen komşularını zabıtaya bildirmek isteyen kâtibine: Yazık sana, onları bırak, dedi. Ukbe b. Âmir'in kâtibi Duhayn şöyle anlattı: Bab 45Müslümanın (ayıbını) örtmek hakkında 4893 Müslüman müslümanın kardeşidir; ona zulmetmez, onu düşmanına teslim etmez. Abdullah b. Ömer Bab 46Kardeşlik 4894 Birbirine söven iki kişinin söylediklerinin vebali, mazlum haddi aşmadıkça ilk başlayanın üzerinedir. Ebû Hüreyre Bab 47Birbirine söven iki kişi 4895 Allah bana, tevazu gösterin diye vahyetti; ta ki kimse kimseye zulmetmesin ve kimseye karşı övünmesin. İyâz b. Himâr Bab 48Tevazu hakkında 4896 Gökten bir melek inip sana söyleneni yalanlıyordu; sen karşılık verince şeytan araya düştü. Saîd b. el-Müseyyeb şöyle anlattı: Bab 49Hakkını almak (karşılık vermek) hakkında 4897 Ebû Hüreyre: Bir adam Ebû Bekir'e sövüyordu (Saîd b. el-Müseyyeb rivayetinin benzeri). Ebû Hüreyre Bab 49Hakkını almak (karşılık vermek) hakkında 4898 Âişe'ye: Ona sen de söv; Fâtıma'ya: O, babanın sevgilisidir, Kâbe'nin Rabbine yemin olsun! Abdullah b. Avn şöyle anlattı: Bab 49Hakkını almak (karşılık vermek) hakkında 4899 Arkadaşınız öldüğünde onu bırakın; onun aleyhinde konuşmayın. Âişe Bab 50Ölülere sövmenin yasaklanması hakkında 4900 Ölülerinizin iyiliklerini anın, kötülüklerinden söz etmekten kaçının. Abdullah b. Ömer Bab 50Ölülere sövmenin yasaklanması hakkında 4901 Vallahi Allah seni bağışlamaz diyen âbid, dünyasını da âhiretini de helâk eden bir söz söyledi. Ebû Hüreyre Bab 51Zulüm ve haddi aşmanın (bağy) yasaklanması hakkında 4902 Cezası dünyada da acele verilmeye zulüm ve akrabalık bağını koparmak kadar lâyık hiçbir günah yoktur. Ebû Bekre Bab 51Zulüm ve haddi aşmanın (bağy) yasaklanması hakkında 4903 Hasetten sakının; çünkü ateşin odunu yiyip bitirdiği gibi haset de iyilikleri yiyip bitirir. Ebû Hüreyre Bab 52Haset hakkında 4904 Kendinize ağır davranmayın ki size de ağır davranılmasın; manastırlardakiler onların kalıntılarıdır. Sehl b. Ebû Ümâme şöyle anlattı: Bab 52Haset hakkında 4905 Kul bir şeye lânet edince lânet göğe yükselir; lânet edilen lâyık değilse söyleyenine döner. Ebü'd-Derdâ Bab 53Lânet etmek hakkında 4906 Birbirinize Allah'ın lânetiyle, Allah'ın gazabıyla ve ateşle lânet etmeyin. Semure b. Cündeb Bab 53Lânet etmek hakkında 4907 Çok lânet edenler şefaatçi de şahit de olamazlar. Ebü'd-Derdâ Bab 53Lânet etmek hakkında 4908 Rüzgâra lânet etme, o emir altındadır; lâyık olmayan şeye edilen lânet sahibine döner. Abdullah b. Abbâs Bab 53Lânet etmek hakkında 4909 Hırsıza beddua eden Âişe'ye: Bedduanla onun günahını hafifletme. Âişe Bab 54Kendisine zulmedene beddua eden kimse hakkında 4910 Birbirinize buğzetmeyin, haset etmeyin, sırt çevirmeyin; ey Allah'ın kulları, kardeş olun. Enes b. Mâlik Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4911 Küsüp karşılaşınca yüz çeviren iki kardeşin hayırlısı selâma önce başlayandır. Ebû Eyyûb el-Ensârî Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4912 Üç gün geçince küstüğüne selâm versin; alırsa sevapta ortak olurlar, almazsa günahı o yüklenir. Ebû Hüreyre Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4913 Küstüğüne üç kez selâm verir de o hiç almazsa, onun günahını yüklenmiş olur. Âişe Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4914 Kim kardeşine üç günden fazla küsüp bu hâlde ölürse ateşe girer. Ebû Hüreyre Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4915 Kim kardeşine bir yıl küserse, bu onun kanını dökmek gibidir. Ebû Hırâş es-Sülemî Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4916 Cennet kapıları pazartesi ve perşembe açılır; kardeşiyle arasında kin olan barışıncaya kadar bekletilir. Ebû Hüreyre Bab 55Müslüman kardeşine küsen kimse hakkında 4917 Zandan sakının; çünkü zan sözün en yalanıdır; araştırmayın ve casusluk etmeyin. Ebû Hüreyre Bab 56Zan hakkında 4918 Mü'min mü'minin aynasıdır; mü'min mü'minin kardeşidir, arkasından onu korur. Ebû Hüreyre Bab 57Nasihat ve (Müslümanı) gözetip korumak hakkında 4919 Oruç, namaz ve sadaka derecesinden üstün olan, arayı düzeltmektir; aranın bozulması kazıyıp yok edendir. Ebü'd-Derdâ Bab 58Arayı düzeltmek hakkında 4920 Barıştırmak için iki kişi arasında iyi söz taşıyan yalan söylemiş olmaz. Humeyd b. Abdurrahman'ın annesi Bab 58Arayı düzeltmek hakkında 4921 Ümmü Külsûm: Resûlullah'ın yalana yalnız üç yerde ruhsat verdiğini işittim: barıştırmada, savaşta ve eşler arasında. Ümmü Külsûm bt. Ukbe Bab 58Arayı düzeltmek hakkında 4922 Aramızda yarını bilen bir peygamber var diyen kıza: Bunu bırak, söylemekte olduğunu söyle. Rubeyyi' bt. Muavviz b. Afrâ Bab 59Şarkının (ğınâ) yasaklanması hakkında 4923 Resûlullah Medine'ye gelince Habeşliler sevinçle mızraklarıyla oyun oynadılar. Enes Bab 59Şarkının (ğınâ) yasaklanması hakkında 4924 İbn Ömer kaval sesi işitince parmaklarını kulaklarına koydu ve yoldan uzaklaştı. Nâfi' şöyle anlattı: Bab 60Şarkı söylemenin ve kaval (zurna) çalmanın mekruh oluşu 4925 Nâfi' (Mut'im b. el-Mikdâm tariki): İbn Ömer'in terkisindeyken kaval çalan bir çobanın yanından geçti. Nâfi' şöyle anlattı: Bab 60Şarkı söylemenin ve kaval (zurna) çalmanın mekruh oluşu 4926 Nâfi' (Meymûn tariki): İbn Ömer ile beraberken bir kaval çalanın sesini işitti. Nâfi' şöyle anlattı: Bab 60Şarkı söylemenin ve kaval (zurna) çalmanın mekruh oluşu 4927 Şarkı kalpte nifak bitirir. Ebû Vâil'e bir düğün yemeğinde şahit olan bir şeyh şöyle anlattı: Bab 60Şarkı söylemenin ve kaval (zurna) çalmanın mekruh oluşu 4928 Ben namaz kılanları öldürmekten nehyedildim. Ebû Hüreyre Bab 61Muhannesler (kadınsı erkekler) hakkındaki hüküm 4929 Ümmü Seleme: Tâif'teki bir kadını tarif eden muhannes için: Bunları evlerinizden çıkarın, buyurdu. Ümmü Seleme Bab 61Muhannesler (kadınsı erkekler) hakkındaki hüküm 4930 Peygamber kadınlara benzeyen erkeklere ve erkeklere benzeyen kadınlara lânet etti; onları evlerinizden çıkarın. Abdullah b. Abbâs Bab 61Muhannesler (kadınsı erkekler) hakkındaki hüküm 4931 Âişe: Ben oyuncak bebeklerle oynardım; Resûlullah girince yanımdaki kızlar çıkar, o çıkınca girerlerdi. Âişe Bab 62Bebeklerle (kız oyuncaklarıyla) oynamak hakkında 4932 Süleymân'ın kanatlı atları olduğunu işitmedin mi? deyince Resûlullah azı dişleri görününceye kadar güldü. Âişe Bab 62Bebeklerle (kız oyuncaklarıyla) oynamak hakkında 4933 Âişe: Medine'de salıncaktayken kadınlar beni alıp hazırladılar ve Resûlullah'a götürdüler. Âişe Bab 63Salıncak hakkında 4934 Ebû Üsâme tariki: Kadınlar başımı yıkayıp beni hazırladılar ve kuşluk vakti beni Resûlullah'a teslim ettiler. Bab 63Salıncak hakkında 4935 Âişe: Salıncakta oynarken kadınlar beni hazırlayıp Resûlullah'a götürdüler; dokuz yaşındaydım. Âişe Bab 63Salıncak hakkında 4936 Bişr b. Hâlid tariki: Âişe'yi bir evde Ensâr kadınları "Hayır ve bereket üzere olsun!" diyerek karşıladı. Bab 63Salıncak hakkında 4937 Âişe: Hâris b. Hazrec oğullarında iki hurma ağacı arasındaki salıncaktayken annem gelip beni indirdi. Âişe Bab 63Salıncak hakkında 4938 Kim tavla oynarsa Allah'a ve Resûlü'ne isyan etmiş olur. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 64Tavla (nerd) oynamanın yasaklanması hakkında 4939 Nerdeşîr oynayan, sanki elini domuz etine ve kanına batırmış gibidir. Büreyde Bab 64Tavla (nerd) oynamanın yasaklanması hakkında 4940 Güvercin peşindeki adamı görünce: Bir şeytan, dişi bir şeytanın peşine düşüyor, buyurdu. Ebû Hüreyre Bab 65Güvercinle oynamak hakkında 4941 Merhamet edenlere Rahmân merhamet eder; yeryüzündekilere merhamet edin ki gökteki de size merhamet etsin. Abdullah b. Amr Bab 66Merhamet hakkında 4942 Merhamet ancak bedbaht olandan çekip alınır. Ebû Hüreyre Bab 66Merhamet hakkında 4943 Küçüğümüze merhamet etmeyen ve büyüğümüzün hakkını tanımayan bizden değildir. Abdullah b. Amr Bab 66Merhamet hakkında 4944 Din nasihattir; Allah'a, Kitabı'na, Resûlü'ne, mü'minlerin imamlarına ve onların geneline. Temîm ed-Dârî Bab 67Nasihat hakkında 4945 Cerîr: Dinleyip itaat etmek ve her Müslümana nasihat etmek üzere Resûlullah'a biat ettim. Cerîr Bab 67Nasihat hakkında 4946 Kim bir Müslümanın dünya sıkıntılarından birini giderirse, Allah da onun kıyamet sıkıntılarından birini giderir. Ebû Hüreyre Bab 68Müslümana yardım hakkında 4947 Huzeyfe: Peygamberiniz buyurdu ki: Her iyilik (ma'rûf) sadakadır. Huzeyfe Bab 68Müslümana yardım hakkında 4948 Kıyamet günü isimlerinizle ve babalarınızın isimleriyle çağrılacaksınız; isimlerinizi güzel koyun. Ebü'd-Derdâ Bab 69İsimleri değiştirmek hakkında 4949 Allah Teâlâ'ya en sevimli isimler Abdullah ve Abdurrahman'dır. Abdullah b. Ömer Bab 69İsimleri değiştirmek hakkında 4950 Peygamberlerin isimleriyle isimlenin; isimlerin en doğrusu Hâris ve Hemmâm, en çirkini Harb ve Mürre'dir. Ebû Vehb el-Cüşemî Bab 69İsimleri değiştirmek hakkında 4951 Enes: Abdullah b. Ebû Talha'nın ağzına çiğnediği hurmayı koydu; Ensâr'ın sevdiği hurmadır, buyurdu. Enes b. Mâlik Bab 69İsimleri değiştirmek hakkında 4952 Âsiye'nin adını değiştirdi ve: Sen Cemîle'sin, buyurdu. Abdullah b. Ömer Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4953 Kendinizi temize çıkarmayın; iyilik ehlini Allah daha iyi bilir. Berre'ye Zeyneb adını koyun. Muhammed b. Amr b. Atâ şöyle anlattı: Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4954 Adı Asram olan adama: Hayır, sen Zür'a'sın, buyurdu. Üsâme b. Ahderî Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4955 Hakem ancak Allah'tır; sen niçin Ebü'l-Hakem künyesini kullanıyorsun? Sen Ebû Şüreyh'sin. Hâni Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4956 Adı Hazn olana: Sen Sehl'sin, buyurdu; o ise: Düz yer çiğnenir ve hor kullanılır, diyerek kabul etmedi. Hazn Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4957 Mesrûk b. el-Ecda'a Ömer: Resûlullah'ı "Ecda' bir şeytandır" buyururken işittim, dedi. Mesrûk şöyle anlattı: Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4958 Kölene Yesâr, Rebâh, Necîh ve Eflah adlarını koyma; çünkü "O orada mı?" dersin, "Hayır" denir. Semüre b. Cündeb Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4959 Semüre: Kölelerimize Eflah, Yesâr, Nâfi' ve Rebâh adlarını koymamızı yasakladı. Semüre Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4960 Yaşarsam ümmetimi Nâfi', Eflah ve Bereket adlarını koymaktan nehyedeceğim. Câbir b. Abdullah Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4961 Kıyamet günü Allah katında en alçak isim, Melikü'l-emlâk diye ad alan adamın ismidir. Ebû Hüreyre Bab 70Çirkin ismi değiştirmek hakkında 4962 Ebû Cübeyre: "Birbirinizi kötü lakaplarla çağırmayın" âyeti biz Benû Seleme hakkında indi. Ebû Cübeyre b. ed-Dahhâk Bab 71Lakaplar hakkında 4963 Ömer, Ebû Îsâ künyesini kullanan oğlunu dövdü; Muğîre'ye: Ebû Abdullah künyesi sana yetmez mi, dedi. Eslem şöyle anlattı: Bab 72"Ebû Îsâ" künyesini alan kimse hakkında 4964 Enes: Peygamber ona "Yavrucuğum!" diye hitap etti. Enes b. Mâlik Bab 73Başkasının oğluna "Yavrum" diyen adam hakkında 4965 Benim adımla ad koyun, fakat benim künyemle künyelenmeyin. Ebû Hüreyre Bab 74"Ebü'l-Kâsım" künyesini alan adam hakkında 4966 Kim benim adımla adlanırsa künyemle künyelenmesin; künyemle künyelenen de adımla adlanmasın. Câbir b. Abdullah Bab 75İkisinin (Peygamber'in ismiyle künyesinin) birleştirilmemesi görüşünde olan kimse 4967 Ali: Senden sonra bir oğlum olursa ona adını ve künyeni verebilir miyim, dedim; evet buyurdu. Muhammed b. el-Hanefiyye şöyle anlattı: Bab 76İkisini (isim ile künyeyi) birleştirmeye ruhsat hakkında 4968 Adımı helâl, künyemi haram kılan nedir? Âişe Bab 76İkisini (isim ile künyeyi) birleştirmeye ruhsat hakkında 4969 Serçesi ölen küçük çocuğa: Ey Ebû Umeyr! Serçecik ne yaptı? buyurdu. Enes b. Mâlik Bab 77Çocuğu olmadığı hâlde künye alan adam hakkında gelen (rivayetler) 4970 Âişe: Arkadaşlarımın künyeleri var, dedim; oğlun Abdullah ile künyelen, buyurdu. Âişe Bab 78Kadının künye alması hakkında 4971 Kardeşine, o seni doğrularken yalan söylemen ne büyük bir hıyanettir! Süfyân b. Esîd el-Hadramî Bab 79Meârîz (kinayeli, örtülü söz) hakkında 4972 "Zeamû (dediklerine göre)" sözü, adamın ne kötü bineğidir! Ebû Kılâbe şöyle anlattı: Bab 80Adamın "Zannettiler (iddia ettiler)" demesi 4973 Zeyd b. Erkam: Peygamber onlara hutbe okudu ve "Emmâ ba'd" dedi. Zeyd b. Erkam Bab 81Hutbesinde "Emmâ ba'd (Bundan sonra)" diyen adam hakkında 4974 Sizden biri üzüme kerm demesin; çünkü kerm, Müslüman adamdır. Ebû Hüreyre Bab 82"Kerm" (üzüme kerm demek) ve dili korumak hakkında 4975 Sizden biri "kulum, câriyem" demesin, "yiğidim, kızım" desin; Rab aziz ve celil olan Allah'tır. Ebû Hüreyre Bab 83Köle "Rabbim, rabbem (efendim, hanımefendim)" demez 4976 Ebû Yûnus tariki (Ebû Hüreyre'nin sözü olarak): Köle "efendim" ve "mevlâm" desin. Bab 83Köle "Rabbim, rabbem (efendim, hanımefendim)" demez 4977 Münafığa efendi demeyin; o bir efendi olursa Rabbinizi gazaplandırmış olursunuz. Büreyde Bab 83Köle "Rabbim, rabbem (efendim, hanımefendim)" demez 4978 Sizden biri "nefsim habis oldu" demesin; "nefsim bulandı" desin. Sehl b. Huneyf Bab 84"Habusat nefsî (İçim bozuldu)" denmez 4979 Âişe: Sizden biri "nefsim kabardı" demesin; fakat "nefsim bulandı" desin. Âişe Bab 84"Habusat nefsî (İçim bozuldu)" denmez 4980 "Allah'ın dilediği ve filanın dilediği" demeyin; "Allah'ın dilediği, sonra filanın dilediği" deyin. Huzeyfe Bab 84"Habusat nefsî (İçim bozuldu)" denmez 4981 "Kim ikisine isyan ederse" diyen hatibe: Git, sen ne kötü hatipsin! buyurdu. Adî b. Hâtim Bab 85Söylenmesi uygun görülmeyen sözler 4982 "Şeytan kahrolsun" deme, ev gibi büyür; "Bismillah" de, sinek gibi küçülür. Bir sahâbî şöyle anlattı: Bab 85Söylenmesi uygun görülmeyen sözler 4983 Adam "İnsanlar helâk oldu" dediğinde, onların en helâk olanı kendisidir. Ebû Hüreyre Bab 85Söylenmesi uygun görülmeyen sözler 4984 Bedevîler namazınızın adı konusunda size galip gelmesin; dikkat edin, o yatsıdır. Abdullah b. Ömer Bab 86Atame namazı (yatsıya "atame" demek) hakkında 4985 Ey Bilâl! Namaza kamet getir; bizi onunla rahatlat. Sâlim b. Ebü'l-Ca'd şöyle anlattı: Bab 86Atame namazı (yatsıya "atame" demek) hakkında 4986 Kalk ey Bilâl! Kamet getir de bizi namazla rahatlat. Abdullah b. Muhammed b. el-Hanefiyye şöyle anlattı: Bab 86Atame namazı (yatsıya "atame" demek) hakkında 4987 Resûlullah'ın hiç kimseyi dinden başka bir şeye nispet ettiğini işitmedim. Âişe Bab 86Atame namazı (yatsıya "atame" demek) hakkında 4988 Ebû Talha'nın atına binen Resûlullah: Korkulacak bir şey görmedik; onu deniz gibi bulduk. Enes b. Mâlik Bab 87Bu konuda ruhsat verildiğine dair rivayet edilenler 4989 Yalandan sakının; çünkü yalan fücura, fücur da cehenneme götürür; doğruluğa sarılın. Abdullah b. Mes'ûd Bab 88Yalan hakkında şiddetli uyarı 4990 Topluluğu güldürmek için konuşup yalan söyleyene yazıklar olsun! Muâviye b. Hayde el-Kuşeyrî Bab 88Yalan hakkında şiddetli uyarı 4991 Eğer çocuğa bir şey vermeseydin, aleyhine bir yalan yazılırdı. Abdullah b. Âmir Bab 88Yalan hakkında şiddetli uyarı 4992 Kişiye günah olarak, işittiği her şeyi anlatması yeter. Ebû Hüreyre Bab 88Yalan hakkında şiddetli uyarı 4993 Hüsnüzan, güzel ibadettendir. Ebû Hüreyre Bab 89Hüsnüzan hakkında 4994 Yavaş olun, bu Safiyye'dir; şeytan insanın içinde kanın dolaştığı yerde dolaşır. Safiyye Bab 89Hüsnüzan hakkında 4995 Kişi kardeşine yerine getirme niyetiyle söz verir de getiremezse, ona günah yoktur. Zeyd b. Erkam Bab 90Vaat hakkında 4996 Ey genç! Bana zahmet verdin; üç gündür burada seni bekliyorum. Abdullah b. Ebi'l-Hamsâ Bab 90Vaat hakkında 4997 Kendisine verilmeyen bir şeyle doymuş görünen kimse, iki yalan elbisesi giyen gibidir. Esmâ bint Ebû Bekir Bab 91Kendisine verilmemiş şeyle (varmış gibi) kendini tok gösteren kimse hakkında 4998 Seni bir deve yavrusuna bindireceğiz; develeri dişi develerden başkası mı doğuruyor? Enes b. Mâlik Bab 92Şaka hakkında gelen (rivayetler) 4999 Savaşınıza beni nasıl kattıysanız barışınıza da katın; kattık, kattık. Nu'mân b. Beşîr Bab 92Şaka hakkında gelen (rivayetler) 5000 Tebük'te deri çadırda: Tamamımla mı gireyim ey Allah'ın Resûlü? Tamamınla. Avf b. Mâlik el-Eşcaî Bab 92Şaka hakkında gelen (rivayetler) 5001 Avf, tamamımla mı gireyim sözünü ancak çadırın küçüklüğünden dolayı söyledi. Osmân b. Ebi'l-Âtike Bab 92Şaka hakkında gelen (rivayetler) 5002 Resûlullah Enes'e: Ey iki kulaklı! dedi. Enes b. Mâlik Bab 92Şaka hakkında gelen (rivayetler) 5003 Sizden biri kardeşinin eşyasını ne şaka yaparak ne de ciddi olarak almasın. Yezîd b. Saîd el-Kindî Bab 93Şaka olarak bir şey alan kimse 5004 Bir Müslümanın bir Müslümanı korkutması helal olmaz. Abdurrahman b. Ebû Leylâ şöyle anlattı: Bab 93Şaka olarak bir şey alan kimse 5005 Allah, sığırın dilini döndürdüğü gibi dilini döndüren belîğe buğzeder. Abdullah b. Amr b. el-Âs Bab 94Konuşurken ağzını eğip büken (yapmacık söz ustalığı gösteren) kimse hakkında gelen (rivayetler) 5006 Kalpleri esir etmek için sözü evirip çevirmeyi öğrenenden Allah kıyamet günü ne tövbe ne fidye kabul eder. Ebû Hüreyre Bab 94Konuşurken ağzını eğip büken (yapmacık söz ustalığı gösteren) kimse hakkında gelen (rivayetler) 5007 Doğudan gelen iki hatip hakkında: Şüphesiz beyanın bir kısmı sihirdir. Abdullah b. Ömer Bab 94Konuşurken ağzını eğip büken (yapmacık söz ustalığı gösteren) kimse hakkında gelen (rivayetler) 5008 Sözü kısa tutmakla emrolundum; çünkü kısa tutmak daha hayırlıdır. Amr b. el-Âs Bab 94Konuşurken ağzını eğip büken (yapmacık söz ustalığı gösteren) kimse hakkında gelen (rivayetler) 5009 Sizden birinin içinin irinle dolması, şiirle dolmasından daha hayırlıdır. Ebû Hüreyre Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5010 Şüphesiz şiirin bir kısmı hikmettir. Übey b. Ka'b Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5011 Konuşan bedevi hakkında: Beyanın bir kısmı sihirdir, şiirin bir kısmı da hikmettir. Abdullah b. Abbâs Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5012 Beyanın bir kısmı sihir, ilmin bir kısmı cehalet, şiirin bir kısmı hikmet, sözün bir kısmı yüktür. Büreyde b. el-Husayb Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5013 Hassân, Ömer'e: İçinde senden daha hayırlı olan biri varken de mescitte şiir okurdum. Saîd b. el-Müseyyeb şöyle anlattı: Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5014 Ebû Hüreyre tariki: Ömer, Hassân'ın Resûlullah'ı delil getirmesinden korkup ona izin verdi. Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5015 Rûhu'l-Kudüs, Resûlullah'ı savunduğu sürece Hassân ile beraberdir. Âişe Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5016 Şairler âyetinden, iman edip salih amel işleyen ve Allah'ı çok zikredenler istisna edildi. Abdullah b. Abbâs Bab 95Şiir hakkında gelen (rivayetler) 5017 Benden sonra nübüvvetten salih rüyadan başka bir şey kalmayacaktır. Ebû Hüreyre Bab 96Rüya hakkında 5018 Mü'minin rüyası, nübüvvetin kırk altı cüzünden bir cüzdür. Ubâde b. es-Sâmit Bab 96Rüya hakkında 5019 Zaman yaklaştığında mü'minin rüyası neredeyse yalan çıkmaz; rüya üç çeşittir. Ebû Hüreyre Bab 96Rüya hakkında 5020 Rüya, tabir edilmediği sürece bir kuşun ayağı üzerindedir; tabir edilince vuku bulur. Ebû Rezîn Bab 96Rüya hakkında 5021 Rüya Allah'tan, hulm şeytandandır; hoşlanmadığını gören soluna üç defa tükürüp sığınsın. Ebû Katâde Bab 96Rüya hakkında 5022 Hoşlanmadığı rüyayı gören soluna tükürsün, üç kere sığınsın ve yattığı yanından dönsün. Câbir b. Abdullah Bab 96Rüya hakkında 5023 Kim beni rüyada görürse yakında beni uyanıkken görecektir; şeytan benim suretime giremez. Ebû Hüreyre Bab 96Rüya hakkında 5024 Kim görmediği bir rüyayı uydurursa, bir arpa tanesini düğümlemekle yükümlü tutulur. Abdullah b. Abbâs Bab 96Rüya hakkında 5025 Rüyada İbn Tâb hurması: Dünyada yücelik, âhirette güzel son bizimdir; dinimiz olgunlaşmıştır. Enes b. Mâlik Bab 96Rüya hakkında 5026 Sizden biri esnediğinde ağzını tutsun; çünkü şeytan girer. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 97Esneme hakkında gelen (rivayetler) 5027 Süfyân tariki: Namazda esneyen, gücü yettiğince esnemeyi bastırsın. Bab 97Esneme hakkında gelen (rivayetler) 5028 Allah aksırmayı sever, esnemeyi hoş görmez; esneyen gücü yettiğince onu geri çevirsin. Ebû Hüreyre Bab 97Esneme hakkında gelen (rivayetler) 5029 Resûlullah aksırdığında elini veya elbisesini ağzına koyar ve sesini alçaltırdı. Ebû Hüreyre Bab 98Aksırma hakkında 5030 Beş şey Müslümanın kardeşi üzerindeki hakkıdır: selâmı almak, aksırana teşmît, davete icabet, hasta ziyareti ve cenaze. Ebû Hüreyre Bab 98Aksırma hakkında 5031 Aksırıp selâm verene: Sana ve annene de; aksıran hamdetsin, yanındaki yerhamükallah desin. Hilâl b. Yesâf şöyle anlattı: Bab 99Aksırana teşmît (yerhamükallah demek) nasıl olur? 5032 Hâlid b. Urfuta tarikiyle Sâlim b. Ubeyd: Aksıran hamdetsin, yanındaki yerhamükallah desin. Bab 99Aksırana teşmît (yerhamükallah demek) nasıl olur? 5033 Aksıran elhamdülillâhi alâ külli hâl desin; kardeşi yerhamükallah, o da yehdîkümullah desin. Ebû Hüreyre Bab 99Aksırana teşmît (yerhamükallah demek) nasıl olur? 5034 Ebû Hüreyre: Kardeşine üç defa teşmît et; fazlası nezledir. Ebû Hüreyre Bab 100Aksırana kaç defa teşmît edilir? 5035 Leys tariki (merfû): Kardeşine üç defa teşmît et; fazlası nezledir. Bab 100Aksırana kaç defa teşmît edilir? 5036 Aksırana üç defa teşmît edersin; sonrasında dilersen et, dilersen vazgeç. Ubeyd b. Rifâa ez-Zürakî Bab 100Aksırana kaç defa teşmît edilir? 5037 Aksırana yerhamükallah dedi; tekrar aksırınca: Adam nezlelidir, buyurdu. Seleme b. el-Ekva' Bab 100Aksırana kaç defa teşmît edilir? 5038 Yanında aksıran Yahudilere: Yehdîkümullah ve yuslihu bâleküm, derdi. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 101Zimmîye nasıl teşmît edilir? 5039 Şu Allah'a hamdetti, şu ise hamdetmedi; aksıran iki kişiden yalnız hamdedene yerhamükallah denir. Enes Bab 102Aksırıp Allah'a hamd etmeyen kimse hakkında 5040 Yüzüstü yatmak, Allah'ın buğzettiği bir yatıştır. Ya'îş b. Tıhfe b. Kays el-Gıfârî şöyle anlattı: Bab 103Yüzüstü yatan adam hakkında 5041 Kim etrafında korkuluk bulunmayan bir evin damında gecelerse ondan himaye ahdi kalkmıştır. Ali b. Şeybân Bab 104Etrafı çevrili olmayan dama uyumak hakkında 5042 Abdestli ve zikirle geceleyip gece uyanarak Allah'tan hayır isteyen Müslümana Allah onu verir. Muâz b. Cebel Bab 105Abdestli uyumak hakkında 5043 Resûlullah gece kalkıp ihtiyacını giderdi, yüzünü ve ellerini yıkadı, sonra uyudu. Abdullah b. Abbâs Bab 105Abdestli uyumak hakkında 5044 Peygamber'in yatağı, insanın kabrine konulduğu şekle yakındı; namaz yeri de baş tarafındaydı. Ümmü Seleme ailesinden biri şöyle anlattı: Bab 106(Uyurken) nasıl yönelir? 5045 Allah'ım! Kullarını dirilttiğin gün beni azabından koru; uyurken sağ eli yanağının altına koyardı. Peygamber'in hanımı Hafsa Bab 107Uyurken söylenecek söz 5046 Yatağına geldiğinde abdest al, sağ yanına yat ve ‘Allah'ım, yüzümü sana teslim ettim’ de; ölürsen fıtrat üzere ölürsün. Berâ b. Âzib Bab 107Uyurken söylenecek söz 5047 Berâ (Fıtr b. Halîfe tariki): Temiz olduğun hâlde yatağına girdiğinde sağ elini yastık edin. Berâ b. Âzib Bab 107Uyurken söylenecek söz 5048 Süfyân tariki: Biri ‘temiz olarak yatağına geldiğinde’, diğeri ‘namaz abdesti gibi abdest al’ dedi. Bab 107Uyurken söylenecek söz 5049 Allah'ım! Senin isminle yaşar ve ölürüm; bizi öldürdükten sonra dirilten Allah'a hamdolsun. Huzeyfe Bab 107Uyurken söylenecek söz 5050 Biriniz yatağına girdiğinde onu izarının iç kenarıyla silkelesin; çünkü üzerine ne geldiğini bilmez. Ebû Hüreyre Bab 107Uyurken söylenecek söz 5051 Allah'ım! Göklerin, yerin ve her şeyin Rabbi; sen Evvel'sin, senden önce hiçbir şey yoktur. Ebû Hüreyre Bab 107Uyurken söylenecek söz 5052 Allah'ım! Kerîm zâtına ve tam kelimelerine sığınırım; borcu ve günahı sen giderirsin. Ali Bab 107Uyurken söylenecek söz 5053 Bizi doyuran, içiren, yeterli kılan ve barındıran Allah'a hamdolsun; nicelerinin barındıranı yoktur. Enes Bab 107Uyurken söylenecek söz 5054 Allah'ım! Günahımı bağışla, şeytanımı kov, rehinimi çöz ve beni yüce mecliste kıl. Ebü'l-Ezher el-Enmârî Bab 107Uyurken söylenecek söz 5055 Kâfirûn sûresini oku, sonra onu bitirince uyu; çünkü o şirkten uzak olduğunun beyanıdır. Ferve b. Nevfel, babası Nevfel'den Bab 107Uyurken söylenecek söz 5056 Her gece yatağına girince avuçlarına üfleyip İhlâs, Felak ve Nâs'ı okur, sonra vücudunu meshederdi. Âişe Bab 107Uyurken söylenecek söz 5057 Uyumadan önce müsebbihâtı okurdu: Onlarda bin âyetten daha faziletli bir âyet vardır. İrbâd b. Sâriye Bab 107Uyurken söylenecek söz 5058 Bana yeten, barındıran, doyuran ve içiren Allah'a hamdolsun; her hâl üzere Allah'a hamdolsun. Abdullah b. Ömer Bab 107Uyurken söylenecek söz 5059 Kim Allah'ı zikretmediği bir yatışla yatar veya oturuşla oturursa, kıyamet günü bu onun aleyhine hasret olur. Ebû Hüreyre Bab 107Uyurken söylenecek söz 5060 Gece uyanıp tevhid ve tesbih eden, sonra dua edenin duası, kalkıp namaz kılarsa namazı kabul edilir. Ubâde b. es-Sâmit Bab 108Kişinin gece uyandığında söyleyeceği söz 5061 Allah'ım! İlmimi artır; beni hidayete erdirdikten sonra kalbimi kaydırma. Âişe Bab 108Kişinin gece uyandığında söyleyeceği söz 5062 Yatağınıza girdiğinizde otuz üç tesbih, otuz üç hamd, otuz dört tekbir; bu size hizmetçiden hayırlıdır. Ali Bab 109Uyurken tesbih hakkında 5063 Fâtıma değirmen çevirmekten elinde iz kalınca hizmetçi istemeye gitti, utanıp döndü; Ali durumu anlattı. Ali, İbn A'bed'e Bab 109Uyurken tesbih hakkında 5064 Ali: Bu tesbihleri Resûlullah'tan işittiğimden beri Sıffîn gecesi dışında hiç bırakmadım. Bab 109Uyurken tesbih hakkında 5065 İki haslet vardır ki Müslüman kul onlara devam ederse cennete girer; onlar kolaydır, onlarla amel eden ise azdır. Abdullah b. Amr Bab 109Uyurken tesbih hakkında 5066 Esirlerden hizmetçi isteyen kadınlara: Bedir yetimleri sizden önce davrandı. Zübeyr'in kızları Ümmü'l-Hakem veya Dubâa'dan biri şöyle anlattı: Bab 109Uyurken tesbih hakkında 5067 Allah'ım! Ey gökleri ve yeri yaratan; nefsimin ve şeytanın şerrinden sana sığınırım; sabah, akşam ve yatarken söyle. Ebû Hüreyre Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5068 Allah'ım! Seninle sabahladık, seninle akşamladık; seninle yaşar, seninle ölürüz, dönüş de sanadır. Ebû Hüreyre Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5069 Sabah akşam Allah'ı, Arşı taşıyanları ve melekleri şahit tutan, dört defa söylerse Allah onu ateşten azat eder. Enes b. Mâlik Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5070 Allah'ım! Sen benim Rabbimsin, beni sen yarattın; sabah veya akşam bunu söyleyip o gün ölen cennete girer. Büreyde b. el-Husayb Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5071 Akşama erdik, mülk de Allah'ın olarak akşama erdi; hamd Allah'adır, O'ndan başka ilah yoktur. Abdullah b. Mes'ûd Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5072 Sabah akşam ‘Rab olarak Allah'tan, din olarak İslâm'dan, resûl olarak Muhammed'den razı olduk’ diyeni Allah razı eder. Ebû Sellâm şöyle anlattı: Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5073 Bana ulaşan her nimet yalnız sendendir, hamd ve şükür sanadır diyen o günün şükrünü eda etmiş olur. Abdullah b. Gannâm el-Beyâzî Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5074 Allah'ım! Dünyada ve âhirette senden afiyet isterim; dinimde, dünyamda, ailemde ve malımda af ve afiyet isterim. Abdullah b. Ömer Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5075 Allah'ın dilediği olur, dilemediği olmaz; bunu sabah söyleyen akşama, akşam söyleyen sabaha kadar korunur. Peygamber'in kızlarından biri Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5076 Sabah akşam Rûm sûresinin ‘Fe-sübhânallahi hîne tümsûne’ âyetlerini okuyan o gün ve gece kaçırdığını telafi eder. Abdullah b. Abbâs Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5077 Sabah ‘Lâ ilâhe illallahu vahdehû...’ diyene İsmâil soyundan bir köle azadı denk sevap ve on iyilik yazılır. Ebû Ayyâş Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5078 Allah'ım! Sabaha erdim; seni, Arşını taşıyanları, meleklerini ve bütün yarattıklarını şahit tutarım. Enes b. Mâlik Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5079 Akşam namazından çıktığında yedi defa: Allah'ım, beni ateşten koru, de. Hâris b. Müslim, babası Müslim b. el-Hâris et-Temîmî'den Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5080 Müslim b. el-Hâris (Velîd tariki): Kimseyle konuşmadan önce söyle; Lâ ilâhe illallah deyin, korunursunuz. Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5081 Sabah akşam yedi defa Hasbiyallâhu lâ ilâhe illâ hû diyene Allah, kaygılandıran şeylere karşı yeter. Ebü'd-Derdâ Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5082 Akşam ve sabah üç defa İhlâs ile Muavvizeteyn'i oku; bunlar sana her şeye karşı yeter. Abdullah b. Hubeyb Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5083 Allah'ım! Ey gökleri ve yeri yaratan, gaybı ve görüneni bilen! Sen her şeyin Rabbisin. Ebû Mâlik Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5084 Sabaha erdik; mülk de âlemlerin Rabbi Allah'ın olarak sabaha erdi. Allah'ım, bu günün hayrını isterim. Ebû Mâlik Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5085 Âişe: Geceleyin uyandığında on defa tekbir getirir, on defa hamd eder, on defa istiğfar eder, sonra namaza başlardı. Şerîk el-Hevzenî şöyle anlattı: Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5086 Yolculukta seher vakti: Bir işiten, Allah'a hamdimizi ve nimetini işitti; Allah'ım, bize yoldaş ol. Ebû Hüreyre Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5087 Ebû Zer: Allah'ım, ettiğim her yemin ve söylediğim her sözde senin dilemen hepsinin önündedir. Kâsım şöyle anlattı: Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5088 İsmiyle birlikte yerde ve gökte hiçbir şeyin zarar veremediği Allah'ın adıyla, diyene ansızın bela isabet etmez. Osman b. Affân Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5089 Osman (Muhammed b. Ka'b tariki): Bismillâhillezî lâ yedurru duası; Ebân'ın felç kıssası anılmadan. Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5090 Allah'ım! Bedenimde bana afiyet ver; kulağımda bana afiyet ver; gözümde bana afiyet ver. Abdurrahman b. Ebû Bekre şöyle anlattı: Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5091 Sabah ve akşam yüz defa Sübhânallahi'l-azîm ve bi-hamdihî diyenin getirdiğinin benzerini kimse getiremez. Ebû Hüreyre Bab 110Sabaha erince ne söylenir? 5092 Hayır ve hidayet hilali! Seni yaratana iman ettim; şu ayı götüren, şu ayı getiren Allah'a hamdolsun. Katâde şöyle anlattı: Bab 111Kişi hilâli gördüğünde ne söyler? 5093 Katâde: Resûlullah hilali gördüğünde yüzünü ondan çevirirdi. Katâde şöyle anlattı: Bab 111Kişi hilâli gördüğünde ne söyler? 5094 Allah'ım! Sapmaktan veya saptırılmaktan, kaymaktan veya kaydırılmaktan, zulmetmekten veya zulme uğramaktan sana sığınırım. Ümmü Seleme Bab 112Kişi evinden çıktığında ne söyler? 5095 Bismillâh, tevekkeltü alallâh diyerek evinden çıkana: Hidayete erdirildin ve korundun, denir. Enes b. Mâlik Bab 112Kişi evinden çıktığında ne söyler? 5096 Allah'ım! Senden girişin hayrını ve çıkışın hayrını isterim; sonra ailesine selâm versin. Ebû Mâlik el-Eş'arî Bab 113Kişi evine girdiğinde ne söyler? 5097 Rüzgâr Allah'ın ravhındandır; rahmet de azap da getirir, onu gördüğünüzde ona sövmeyin. Ebû Hüreyre Bab 114Rüzgâr çıktığında ne söylenir? 5098 Ey Âişe! Onda bir azap bulunmayacağından beni ne emin kılar? Bir kavim rüzgârla azaba uğratıldı. Âişe Bab 114Rüzgâr çıktığında ne söylenir? 5099 Ufukta bulut görünce: Allah'ım, onun şerrinden sana sığınırım; yağmur yağınca: Bol ve faydalı yağmur ver. Âişe Bab 114Rüzgâr çıktığında ne söylenir? 5100 Yağmur değsin diye elbisesini açtı: Çünkü o, Rabbinden yeni gelmiştir. Enes Bab 115Yağmur hakkında gelen (rivayetler) 5101 Horoza sövmeyin; çünkü o namaz için uyandırır. Zeyd b. Hâlid Bab 116Horoz ve hayvanlar hakkında gelen (rivayetler) 5102 Horozların ötüşünü işitince Allah'tan lütfunu isteyin; eşeğin anırmasını işitince şeytandan Allah'a sığının. Ebû Hüreyre Bab 116Horoz ve hayvanlar hakkında gelen (rivayetler) 5103 Geceleyin köpek havlaması ve eşek anırması işitince Allah'a sığının; onlar sizin görmediğinizi görür. Câbir b. Abdullah Bab 116Horoz ve hayvanlar hakkında gelen (rivayetler) 5104 Ayak sesleri kesildikten sonra dışarı çıkmayı azaltın; Allah'ın yeryüzüne yaydığı canlıları vardır. Câbir b. Abdullah ile Ali b. Ömer b. Hüseyn b. Ali ve bir başkası Bab 116Horoz ve hayvanlar hakkında gelen (rivayetler) 5105 Fâtıma Hasan'ı doğurduğunda Resûlullah onun kulağına namaz ezanı okudu. Ebû Râfi' Bab 117Doğan çocuğun kulağına ezan okunması hakkında 5106 Resûlullah'a çocuklar getirilir, o da onlara bereketle dua eder ve tahnîk yapardı. Âişe Bab 117Doğan çocuğun kulağına ezan okunması hakkında 5107 Aranızda muğarribûn görüldü mü? Onlar, kendilerinde cinlerin ortak olduğu kimselerdir. Âişe Bab 117Doğan çocuğun kulağına ezan okunması hakkında 5108 Allah'a sığınana sığınak verin; Allah'ın vechi adına sizden isteyene verin. Abdullah b. Abbâs Bab 118Bir adamdan (başka) bir adama sığınan adam hakkında 5109 İbn Ömer: Allah adına sığınana sığınak verin; size iyilik yapana karşılığını verin, bulamazsanız dua edin. Abdullah b. Ömer Bab 118Bir adamdan (başka) bir adama sığınan adam hakkında 5110 İçinde bir şüphe hissettiğinde: O evveldir, âhirdir, zâhirdir, bâtındır; o her şeyi bilendir, de. Ebû Zümeyl şöyle anlattı: Bab 119Vesveseyi gidermek hakkında 5111 İçimizdeki vesveseyi söylemeyi büyük sayıyoruz, dediler; işte bu, apaçık imandır buyurdu. Ebû Hüreyre Bab 119Vesveseyi gidermek hakkında 5112 Allahu ekber! Şeytanın hilesini vesveseye çeviren Allah'a hamdolsun. Abdullah b. Abbâs Bab 119Vesveseyi gidermek hakkında 5113 Kim bile bile babasından başkasına nispet iddia ederse, cennet ona haramdır. Sa'd b. Mâlik Bab 120Mevlâlarından başkasına nispet edilen adam hakkında 5114 Efendilerinin izni olmadan bir topluluğu velî edinenin üzerine Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların lâneti vardır. Ebû Hüreyre Bab 120Mevlâlarından başkasına nispet edilen adam hakkında 5115 Babasından ya da efendilerinden başkasına intisap edenin üzerine kıyamete kadar ardı kesilmeyen lânet vardır. Enes b. Mâlik Bab 120Mevlâlarından başkasına nispet edilen adam hakkında 5116 Allah sizden cahiliye kibrini ve atalarla övünmesini gidermiştir; siz Âdemoğullarısınız, Âdem de topraktandır. Ebû Hüreyre Bab 121Soy sop ile övünmek hakkında 5117 Kavmine haksız yere yardım eden, kuyuya yuvarlanıp kuyruğundan çekilen deve gibidir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 122Asabiyet hakkında 5118 İbn Mes'ûd (deri çadır tariki): Kavmine haksız yere yardım eden, kuyuya düşüp kuyruğundan çekilen deve gibidir. Bab 122Asabiyet hakkında 5119 Asabiyet nedir? Kavmine zulüm üzere yardım etmendir. Vâsile b. el-Eska' Bab 122Asabiyet hakkında 5120 Sizin en hayırlınız, günaha girmedikçe aşiretini savunandır. Sürâka b. Mâlik b. Cu'şum el-Müdlicî Bab 122Asabiyet hakkında 5121 Asabiyete çağıran, asabiyet uğruna savaşan ve asabiyet üzere ölen bizden değildir. Cübeyr b. Mut'ım Bab 122Asabiyet hakkında 5122 Bir kavmin kız kardeşinin oğlu onlardandır. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 122Asabiyet hakkında 5123 Al bunu benden, ben Farslı delikanlıyım dedim; ben Ensârlı delikanlıyım deseydin ya, buyurdu. Ebû Ukbe şöyle anlattı: Bab 122Asabiyet hakkında 5124 Kişi kardeşini sevdiğinde, onu sevdiğini kendisine haber versin. Mikdâm b. Ma'dîkerib Bab 123Kişinin bir adama onu sevdiğini haber vermesi 5125 Ben seni Allah için seviyorum; beni kendisi için sevdiğin Allah da seni sevsin. Enes b. Mâlik Bab 123Kişinin bir adama onu sevdiğini haber vermesi 5126 Ey Ebû Zer, sen sevdiğin kimseyle berabersin. Ebû Zer Bab 123Kişinin bir adama onu sevdiğini haber vermesi 5127 Kişi sevdiğiyle beraberdir. Enes b. Mâlik Bab 123Kişinin bir adama onu sevdiğini haber vermesi 5128 Kendisine danışılan kimse güvenilir kişidir. Ebû Hüreyre Bab 124İstişare hakkında 5129 Kim bir hayra delâlet ederse, ona da onu yapanın ecri gibi ecir vardır. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 125Hayra delâlet eden kimse hakkında 5130 Bir şeyi sevmen seni kör ve sağır eder. Ebü'd-Derdâ Bab 126Heva (nefsin arzusu) hakkında 5131 Bana şefaat edin ki sevap kazanasınız; Allah da Peygamberinin diliyle dilediğini hükme bağlasın. Ebû Mûsâ el-Eş'arî Bab 127Şefaat (aracılık) hakkında 5132 Muâviye: Siz şefaat edip sevap kazanasınız diye işi geciktiririm; çünkü Resûlullah şefaat edin buyurdu. Muâviye Bab 127Şefaat (aracılık) hakkında 5133 Ebû Mûsâ tarikiyle: Şefaat edin ki sevap kazanasınız. Bab 127Şefaat (aracılık) hakkında 5134 Alâ' b. el-Hadramî, Peygamber'e mektup yazdığında söze kendi adıyla başlardı. Alâ' b. el-Hadramî'nin çocuklarından biri şöyle anlattı: Bab 128Mektupta kendi adıyla başlayan adam hakkında 5135 Bahreyn âmili Alâ', Peygamber'e yazdığı mektuba kendi adıyla başladı. Alâ' b. el-Hadramî'nin oğlu Bab 128Mektupta kendi adıyla başlayan adam hakkında 5136 Allah'ın Resûlü Muhammed'den Rumların büyüğü Herakleios'a! Hidayete uyanlara selâm olsun. Abdullah b. Abbâs Bab 129Zimmîye nasıl yazılır? 5137 Hiçbir evlat babasının hakkını ödeyemez; ancak onu köle bulup satın alır ve azat ederse. Ebû Hüreyre Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5138 Ömer'in hoşlanmadığı hanımımı boşamayı kabul etmedim; Peygamber de onu boşa buyurdu. Abdullah b. Ömer Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5139 Kime iyilik edeyim? Annene, sonra annene, sonra annene, sonra babana, sonra en yakına. Behz b. Hakîm'in dedesi Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5140 Annene, babana, kız ve erkek kardeşine, sonra yakınına; bu gerekli bir hak ve gözetilecek bir akrabalık bağıdır. Küleyb b. Menfaa'nın dedesi Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5141 Büyük günahların en büyüklerinden biri, kişinin anne-babasına lânet etmesidir. Abdullah b. Amr Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5142 Anne-babaya ölümlerinden sonra iyilik: onlara dua, istiğfar, ahitlerini yerine getirmek ve dostlarına ikram. Ebû Üseyd Mâlik b. Rebîa es-Sâidî Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5143 İyiliğin en iyisi, kişinin babası gittikten sonra babasının sevdikleriyle ilişkiyi sürdürmesidir. Abdullah b. Ömer Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5144 Peygamber ridâsını yere serdi, kadın üzerine oturdu; bu, onu emziren annesidir dediler. Ebü't-Tufeyl şöyle anlattı: Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5145 Sütbabasına ve sütannesine elbisesini serdi, süt kardeşi için ayağa kalkıp onu önüne oturttu. Ömer b. es-Sâib şöyle anlattı: Bab 130Anne-babaya iyilik hakkında 5146 Kız çocuğunu diri gömmeyen, hor görmeyen ve erkek çocuklarını ona tercih etmeyeni Allah cennete koyar. Abdullah b. Abbâs Bab 131Yetimlere bakan kimsenin fazileti hakkında 5147 Kim üç kıza bakar, onları terbiye eder, evlendirir ve onlara iyilik ederse ona cennet vardır. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 131Yetimlere bakan kimsenin fazileti hakkında 5148 Ebû Saîd (Cerîr tariki): Üç kız kardeş veya üç kız ya da iki kız veya iki kız kardeşe bakana cennet vardır. Bab 131Yetimlere bakan kimsenin fazileti hakkında 5149 Ben ve yanakları kararmış, kendini yetimlerine adamış dul kadın kıyamet günü şu ikisi gibiyiz. Avf b. Mâlik el-Eşcaî Bab 131Yetimlere bakan kimsenin fazileti hakkında 5150 Ben ve yetime bakan kimse cennette şu ikisi gibiyiz. Sehl b. Sa'd Bab 132Yetimi yanına alan kimse hakkında 5151 Cebrâil bana komşu hakkında öyle tavsiyede bulunup durdu ki onu mutlaka mirasçı kılacak dedim. Âişe Bab 133Komşuluk hakkı hakkında 5152 Abdullah b. Amr koyun kesti ve Yahudi komşuma bundan hediye ettiniz mi, dedi. Mücâhid, Abdullah b. Amr'dan Bab 133Komşuluk hakkı hakkında 5153 Komşusunu şikâyet edene: Git, eşyanı yola at, buyurdu; komşusu gelip artık hoşlanmayacağın bir şey görmeyeceksin dedi. Ebû Hüreyre Bab 133Komşuluk hakkı hakkında 5154 Allah'a ve âhiret gününe iman eden komşusuna eziyet etmesin; ya hayır söylesin ya da sussun. Ebû Hüreyre Bab 133Komşuluk hakkı hakkında 5155 İki komşum var, hangisinden başlayayım? Kapısı sana daha yakın olandan. Âişe Bab 133Komşuluk hakkı hakkında 5156 Resûlullah'ın son sözü: Namaza dikkat edin; ellerinizin altındakiler hakkında Allah'tan korkun. Ali Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5157 Ey Ebû Zer, sen kendisinde câhiliye huyu bulunan bir adamsın; onlar sizin kardeşlerinizdir. el-Ma'rûr b. Süveyd şöyle anlattı: Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5158 Kimin kardeşi elinin altında ise ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin. el-Ma'rûr b. Süveyd şöyle anlattı: Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5159 Bil ki ey Ebû Mes'ûd, Allah'ın sana gücü senin ona olan gücünden daha fazladır. Ebû Mes'ûd el-Ensârî Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5160 Ebû Mes'ûd (Abdülvâhid tariki): Siyah bir kölemi kırbaçla dövüyordum. Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5161 Kölelerinizden size uyanı yediğinizden yedirin; uymayanı satın, Allah'ın yarattıklarına azap etmeyin. Ebû Zer Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5162 Emir altındakilere iyi davranmak berekettir; kötü huy ise uğursuzluktur. Râfi' b. Mekîs Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5163 Hâris b. Râfi': Emir altındakilere iyi davranmak bereket, kötü huy uğursuzluktur. Hâris b. Râfi' b. Mekîs Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5164 Hizmetçiyi kaç kez affedelim? Onu her gün yetmiş kez affedin. Abdullah b. Amr Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5165 Kim suçsuz kölesine zina iftirasında bulunursa kıyamet günü onun için kendisine had vurulur. Ebû Hüreyre Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5166 En küçüğümüz hizmetçimizin yüzüne tokat attı da Peygamber bize onu azat etmemizi emretti. Hilâl b. Yesâf şöyle anlattı: Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5167 İhtiyaçları kalmayıncaya kadar onlara hizmet etsin; ihtiyaçları kalmayınca onu azat etsinler. Muâviye b. Süveyd b. Mukarrin şöyle anlattı: Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5168 Kim kölesine tokat atar veya onu döverse, onun kefareti onu azat etmesidir. Zâzân şöyle anlattı: Bab 134Kölenin hakkı hakkında 5169 Köle efendisine samimiyetle hizmet eder ve Allah'a ibadetini güzel yaparsa ona iki kat ecir vardır. Abdullah b. Ömer Bab 135Köle (efendisine) samimi davrandığında (ona dair) gelen (rivayetler) 5170 Kim bir adamın karısını veya kölesini ona karşı kışkırtırsa bizden değildir. Ebû Hüreyre Bab 136Bir köleyi efendisine karşı kışkırtan kimse hakkında 5171 Odasından içeri bakan adama Resûlullah, onu dürtmek için fark ettirmeden okla sokuldu. Enes b. Mâlik Bab 137İzin istemek (isti'zân) hakkında 5172 Kim bir topluluğun evine izinsiz bakar da onlar gözünü çıkarırsa gözü heder olmuştur. Ebû Hüreyre Bab 137İzin istemek (isti'zân) hakkında 5173 Bakış içeri girdiğinde artık izin istemenin anlamı kalmaz. Ebû Hüreyre Bab 137İzin istemek (isti'zân) hakkında 5174 Kapıdan şöyle çekil ya da şöyle; izin istemek ancak bakıştan dolayıdır. Hüzeyl şöyle anlattı: Bab 137İzin istemek (isti'zân) hakkında 5175 Talha b. Musarrif tarikiyle Sa'd: İzin istemek ancak bakış sebebiyledir. Bab 137İzin istemek (isti'zân) hakkında 5176 Selâm vermeden giren Kelede'ye: Geri dön de es-Selâmü aleyküm de. Kelede b. Hanbel Bab 138İzin istemek nasıl olur? 5177 İzin istemeyi öğret; ona es-Selâmü aleyküm, gireyim mi, de, de. Rib'î şöyle anlattı: Bab 138İzin istemek nasıl olur? 5178 Rib'î (Hennâd tariki): Bana anlatıldığına göre Benû Âmir'den bir adam Peygamber'den izin istemiş. Bab 138İzin istemek nasıl olur? 5179 Şu'be tariki: Benû Âmir'li adam: Bunu işittim ve es-Selâmü aleyküm, gireyim mi, dedim. Bab 138İzin istemek nasıl olur? 5180 Biriniz üç defa izin ister de kendisine izin verilmezse geri dönsün. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5181 Übey: Ey Ömer! Resûlullah'ın ashabına azap olma; Ömer: Resûlullah'ın ashabına azap olmam. Ebû Mûsâ Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5182 Ömer: Resûlullah'ın emrinden bu bana gizli mi kaldı? Çarşılarda alışveriş beni bundan alıkoydu. Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5183 Ömer, Ebû Mûsâ'ya: Seni itham etmedim; ama Resûlullah'tan hadis rivayet etmek çetin bir iştir. Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5184 Ömer, Ebû Mûsâ'ya: Seni itham etmedim; ama insanların Resûlullah'a söz uydurmalarından korktum. Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5185 Allah'ım! Salavatını ve rahmetini Sa'd b. Ubâde ailesinin üzerine kıl. Kays b. Sa'd Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5186 Resûlullah bir kapıya gelince ona tam karşıdan değil, sağ veya sol köşesinden yönelirdi. Abdullah b. Büsr Bab 139Kişi izin isterken kaç defa selâm verir? 5187 Kapıyı çaldım; kim o, buyurdu; ben, dedim; ben ben, buyurdu, sanki bunu hoş görmedi. Câbir Bab 140Kapıyı çalarak izin isteyen adam 5188 Nâfi' b. Abdülhâris: Bahçede bana kapıyı tut buyurdu; kapı çalındı, ben de kim o, dedim. Nâfi' b. Abdülhâris Bab 140Kapıyı çalarak izin isteyen adam 5189 Kişinin bir başka kişiye gönderdiği elçisi, onun iznidir. Ebû Hüreyre Bab 141Davet edilen adamın (davet edilmesi) onun izni olur mu? 5190 Biriniz yemeğe çağrılır da elçiyle birlikte gelirse, bu onun için izindir. Ebû Hüreyre Bab 141Davet edilen adamın (davet edilmesi) onun izni olur mu? 5191 İbn Abbâs: Ben şu cariyeme, yanıma girerken izin istemesini emrediyorum. Abdullah b. Abbâs Bab 142Üç mahrem vakitte izin istemek 5192 İbn Abbâs: Allah örtünmeyi sever; evlerin perdesi yokken üç mahremiyet vaktinde izin istemeyi emretti. İkrime şöyle anlattı: Bab 142Üç mahrem vakitte izin istemek 5193 İman etmedikçe cennete giremezsiniz, birbirinizi sevmedikçe iman etmiş olmazsınız; aranızda selâmı yayın. Ebû Hüreyre Bab 143Selâmı yaymak hakkında 5194 İslâm'ın hangisi hayırlıdır? Yemek yedirmen, tanıdığına ve tanımadığına selâm vermendir. Abdullah b. Amr Bab 143Selâmı yaymak hakkında 5195 es-Selâmü aleyküm diyene on, ve rahmetullah ekleyene yirmi, ve berekâtüh ekleyene otuz (sevap). İmrân b. Husayn Bab 144Selâm nasıl verilir? 5196 Muâz b. Enes tariki: ve mağfiretüh ekleyene kırk; faziletler işte böyle olur. Bab 144Selâm nasıl verilir? 5197 İnsanların Allah'a en yakın olanı, onlara selâmla başlayandır. Ebû Ümâme Bab 145Selâma ilk başlayan kimsenin fazileti hakkında 5198 Küçük büyüğe, yoldan geçen oturana, az olan da çok olana selâm verir. Ebû Hüreyre Bab 146Selâma kim daha lâyıktır? 5199 Binekli olan yürüyene selâm verir. Ebû Hüreyre Bab 146Selâma kim daha lâyıktır? 5200 Aralarına bir ağaç, duvar veya taş girdikten sonra kardeşiyle yeniden karşılaşan ona yine selâm versin. Ebû Hüreyre Bab 147Bir adamdan ayrılıp sonra ona rastlayan adam, ona selâm verir mi? 5201 Ömer: es-Selâmü aleyke yâ Resûlallah, es-Selâmü aleyküm; Ömer girebilir mi? Ömer Bab 147Bir adamdan ayrılıp sonra ona rastlayan adam, ona selâm verir mi? 5202 Resûlullah oynamakta olan çocukların yanına geldi ve onlara selâm verdi. Enes Bab 148Çocuklara selâm vermek hakkında 5203 Enes: Çocuklar arasındayken Resûlullah bize selâm verdi, elimden tutup beni bir haberle gönderdi. Enes Bab 148Çocuklara selâm vermek hakkında 5204 Biz kadınlar arasındayken Peygamber yanımızdan geçti ve bize selâm verdi. Esmâ bint Yezîd Bab 149Kadınlara selâm vermek hakkında 5205 Onlara selâmla başlamayın; yolda onlarla karşılaştığınızda da onları yolun en dar yerine zorlayın. Süheyl b. Ebû Sâlih şöyle anlattı: Bab 150Zimmîlere selâm vermek hakkında 5206 Yahudiler size ancak es-Sâmu aleyküm der; siz de Ve aleyküm deyin. Abdullah b. Ömer Bab 150Zimmîlere selâm vermek hakkında 5207 Ehl-i kitap bize selâm veriyor, nasıl karşılık verelim? Ve aleyküm deyin. Enes Bab 150Zimmîlere selâm vermek hakkında 5208 Meclise varınca da kalkarken de selâm verin; birincisi sonrakinden daha gerekli değildir. Ebû Hüreyre Bab 151Meclisten kalkınca selâm vermek hakkında 5209 Aleyke's-selâm deme; çünkü aleyke's-selâm ölülerin selâmıdır. Ebû Cürey el-Hüceymî Bab 152"Aleyke's-selâm" demenin mekruh oluşu 5210 Geçen topluluk adına birinin selâm vermesi, oturanlar adına da birinin selâmı alması yeterlidir. Ali b. Ebû Tâlib Bab 153Bir kişinin topluluk adına (selâmı) alması hakkında gelen (rivayetler) 5211 İki Müslüman karşılaşıp tokalaşır, Allah'a hamdeder ve O'ndan bağışlanma dilerlerse ikisi de bağışlanır. Berâ b. Âzib Bab 154Musafaha hakkında 5212 Karşılaşıp tokalaşan iki Müslüman, birbirlerinden ayrılmadan önce mutlaka bağışlanırlar. Berâ Bab 154Musafaha hakkında 5213 Size Yemen halkı geldi; onlar tokalaşmayı ilk getirenlerdir. Enes b. Mâlik Bab 154Musafaha hakkında 5214 Ebû Zer: Resûlullah benimle her karşılaştığında tokalaştı; bir gün de beni kucakladı. Eyyûb b. Büşeyr b. Ka'b el-Adevî şöyle anlattı: Bab 155Kucaklaşmak hakkında 5215 Efendinize doğru kalkın, veya: en hayırlınıza doğru kalkın. Ebû Saîd el-Hudrî Bab 156Ayağa kalkmak hakkında gelen (rivayetler) 5216 Şu'be tariki: Sa'd mescide yaklaşınca Ensâr'a: Efendinize doğru kalkın, buyurdu. Bab 156Ayağa kalkmak hakkında gelen (rivayetler) 5217 Fâtıma yanına girince Peygamber ona doğru kalkar, elinden tutar, öper ve kendi yerine oturturdu. Mü'minlerin annesi Âişe Bab 156Ayağa kalkmak hakkında gelen (rivayetler) 5218 Akra' on çocuğundan hiçbirini öpmediğini söyleyince: Merhamet etmeyene merhamet edilmez. Ebû Hüreyre Bab 157Kişinin çocuğunu öpmesi hakkında 5219 Müjde ey Âişe! Allah senin temize çıktığını indirdi; annemle babam: Kalk da Resûlullah'ın başını öp, dediler. Âişe Bab 157Kişinin çocuğunu öpmesi hakkında 5220 Peygamber Ca'fer b. Ebû Tâlib'i karşıladı, onu kucakladı ve iki gözünün arasını öptü. Şa'bî şöyle anlattı: Bab 158İki göz arasını öpmek hakkında 5221 İyâs b. Dağfel: Ebû Nadra'yı, Hasan b. Ali'nin yanağını öperken gördüm. İyâs b. Dağfel Bab 159Yanağı öpmek hakkında 5222 Ebû Bekir sıtmalı kızı Âişe'ye: Nasılsın kızcağızım, dedi ve yanağını öptü. Berâ Bab 159Yanağı öpmek hakkında 5223 İbn Ömer: Peygamber'e yaklaştık ve elini öptük. Abdullah b. Ömer Bab 160Eli öpmek hakkında 5224 Üseyd kısas isteyip Peygamber'in böğrünü öptü: Ey Allah'ın Resûlü! Ben ancak bunu istemiştim. Ensâr'dan bir adam olan Üseyd b. Hudayr Bab 161Bedeni öpmek hakkında 5225 Sende Allah'ın sevdiği iki haslet var: Hilm ve teenni. Zâri' Bab 162Ayağı öpmek 5226 Ey Ebû Zer! — Lebbeyk ve sa'deyk ey Allah'ın Resûlü, ben sana feda olayım. Ebû Zer Bab 163"Allah beni sana feda etsin" diyen adam hakkında 5227 Câhiliyede ‘Allah seninle gözü aydın etsin’ ve ‘Sabahın hayırlı olsun’ derdik; İslâm gelince bundan nehyolunduk. İmrân b. Husayn Bab 164"Allah seninle gözünü aydın etsin" diyen adam hakkında 5228 Peygamberini korumana karşılık Allah da seni korusun. Ebû Katâde Bab 165Bir adama "Allah seni korusun" diyen adam hakkında 5229 Kim insanların kendisi için ayakta dikilmesinden hoşlanırsa cehennemdeki yerine hazırlansın. Ebû Miclez şöyle anlattı: Bab 166Bir adamın bir adam için ayağa kalkması hakkında 5230 Acemlerin birbirini yücelterek ayağa kalktığı gibi ayağa kalkmayın. Ebû Ümâme Bab 166Bir adamın bir adam için ayağa kalkması hakkında 5231 Babam sana selâm söylüyor, dedim; Sana ve babana da selâm olsun, buyurdu. Gâlib şöyle anlattı: Bab 167"Falan sana selâm söylüyor" diyen adam hakkında 5232 Cebrâil sana selâm söylüyor. — Ona da selâm ve Allah'ın rahmeti olsun. Âişe Bab 167"Falan sana selâm söylüyor" diyen adam hakkında 5233 Esselâmu aleyke yâ Resûlallah ve rahmetullâhi ve berekâtüh; yola çıkma vakti geldi. Ebû Abdurrahman el-Fihrî şöyle anlattı: Bab 168Bir adama seslenen ve onun "Lebbeyk (buyur, emrine hazırım)" dediği adam hakkında 5234 Resûlullah güldü; Ebû Bekir veya Ömer ona: Allah dişini güldürsün, dedi. Abbâs b. Mirdâs Bab 169Bir adama "Allah dişini güldürsün" diyen adam hakkında 5235 Bu nedir ey Abdullah? — İş bundan daha çabuktur. Abdullah b. Amr Bab 170Bina yapmak hakkında gelen (rivayetler) 5236 Ebû Muâviye tariki: Çökmüş kulübemizi onarıyoruz, dedik; Ben işi bundan daha acele görüyorum, buyurdu. Bab 170Bina yapmak hakkında gelen (rivayetler) 5237 Her bina sahibine bir vebaldir; ancak kaçınılmaz olan müstesna. Enes b. Mâlik Bab 170Bina yapmak hakkında gelen (rivayetler) 5238 Ey Ömer, git onlara ver; Ömer bizi üst kata çıkarıp anahtarı belinden alarak açtı. Dükeyn b. Saîd el-Müzenî Bab 171Üst kat odalar edinmek hakkında 5239 Kim bir sidre ağacı keserse Allah onun başını cehenneme baş aşağı sokar. Abdullah b. Hubşî Bab 172Sidir ağacını kesmek hakkında 5240 Urve b. Zübeyr'in merfû rivayeti: Sidre ağacı keseni Allah cehenneme baş aşağı sokar. Bab 172Sidir ağacını kesmek hakkında 5241 Hişâm b. Urve: Bu kapılar Urve'nin kendi arazisinden kestiği sidre ağaçlarındandır; bunda sakınca yoktur. Hassân b. İbrâhîm şöyle anlattı: Bab 172Sidir ağacını kesmek hakkında 5242 İnsanda üç yüz altmış eklem vardır; her eklemi için sadaka vermesi gerekir; duhânın iki rekâtı yeter. Büreyde Bab 173Eziyet veren şeyi yoldan gidermek hakkında 5243 Âdemoğlunun her eklemine her sabah sadaka düşer; karşılaştığına selâm vermesi de sadakadır. Ebû Zer Bab 173Eziyet veren şeyi yoldan gidermek hakkında 5244 Ebü'l-Esved ed-Dîlî tarikiyle Ebû Zer: Âdemoğlunun her eklemine her sabah bir sadaka düşer. Bab 173Eziyet veren şeyi yoldan gidermek hakkında 5245 Hiç hayır işlememiş bir adam yoldan dikenli bir dalı kaldırdı; Allah ona şükretti ve onu cennete koydu. Ebû Hüreyre Bab 173Eziyet veren şeyi yoldan gidermek hakkında 5246 Uyuduğunuz zaman evlerinizde ateşi yanar hâlde bırakmayın. Abdullah b. Ömer Bab 174Geceleyin ateşi söndürmek hakkında 5247 Uyuduğunuz zaman kandillerinizi söndürün; çünkü şeytan fare gibisine bunu gösterir de sizi yakar. Abdullah b. Abbâs Bab 174Geceleyin ateşi söndürmek hakkında 5248 Yılanlarla savaştığımızdan beri onlarla barışmadık; kim korkudan birini bırakırsa bizden değildir. Ebû Hüreyre Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5249 Yılanların hepsini öldürün; kim onların intikamından korkarsa benden değildir. Abdullah b. Mes'ûd Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5250 İbn Abbâs: Kim yılanları peşine düşmelerinden korkarak bırakırsa bizden değildir. İkrime, Abdullah b. Abbâs'tan Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5251 Zemzem'i temizlemek istiyoruz, içinde küçük yılanlar var, dedi; Peygamber onların öldürülmesini emretti. Abbâs b. Abdülmuttalib Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5252 Yılanları, sırtı iki çizgili olanı ve kısa kuyrukluyu öldürün; bu ikisi gözü kör eder, gebeliği düşürür. Abdullah b. Ömer Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5253 Evlerdeki ev yılanlarının öldürülmesini yasakladı; ancak sırtı iki çizgili ve kısa kuyruklu olan müstesna. Ebû Lübâbe Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5254 İbn Ömer, Ebû Lübâbe'nin hadisinden sonra evinde bulduğu yılanı Bakî'e çıkarttırdı. Nâfi' şöyle anlattı: Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5255 Üsâme tariki: Nâfi', İbn Ömer'in çıkarttırdığı yılanı daha sonra yine onun evinde gördü. Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5256 Evlerdeki haşerat cinlerdendir; evinde birini gören onu üç kez uyarsın, dönerse öldürsün. Muhammed b. Ebû Yahyâ şöyle anlattı: Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5257 Medine'de cinlerden bir topluluk müslüman oldu; onlardan birini görürseniz onu üç defa uyarın. Ebü's-Sâib şöyle anlattı: Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5258 Yahyâ tariki (muhtasar): Ona üç defa uyarsın; sonra yine görünürse öldürsün, çünkü o şeytandır. Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5259 Mâlik tariki: Ona üç gün uyarın; bundan sonra görünürse öldürün, çünkü o ancak bir şeytandır. Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5260 Nûh'un ve Süleymân'ın sizden aldığı ahdi hatırlatırım, bize eziyet etmeyin deyin; dönerlerse öldürün. Ebû Leylâ Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5261 Gümüş çubuk gibi olan beyaz cân yılanı dışındaki yılanların hepsini öldürün. Abdullah b. Mes'ûd Bab 175Yılanları öldürmek hakkında 5262 Resûlullah kelerin öldürülmesini emretti ve ona fuveysık (küçük zararlı) adını verdi. Sa'd b. Ebû Vakkâs Bab 176Kertenkeleleri öldürmek hakkında 5263 Kim bir keleri ilk vuruşta öldürürse ona şu kadar sevap vardır; ikincide daha az, üçüncüde daha az. Ebû Hüreyre Bab 176Kertenkeleleri öldürmek hakkında 5264 Keleri ilk vuruşta öldürene yetmiş sevap vardır. Ebû Hüreyre Bab 176Kertenkeleleri öldürmek hakkında 5265 Bir peygamberi karınca ısırdı, yuvayı yaktırdı; Allah ona: Bir tek karıncayı olsaydı ya, diye vahyetti. Ebû Hüreyre Bab 177Karıncaları öldürmek hakkında 5266 Seni bir karınca ısırdı diye tesbih eden bir ümmeti mi helâk ettin? Ebû Hüreyre Bab 177Karıncaları öldürmek hakkında 5267 Peygamber dört hayvanın öldürülmesini yasakladı: karınca, bal arısı, hüdhüd ve sured kuşu. Abdullah b. Abbâs Bab 177Karıncaları öldürmek hakkında 5268 Ateşle azap etmek ancak ateşin Rabbine yaraşır. Abdullah b. Mes'ûd Bab 177Karıncaları öldürmek hakkında 5269 Bir tabip ilaca katmak için kurbağayı sordu; Peygamber onu öldürmekten nehyetti. Abdurrahman b. Osman Bab 178Kurbağayı öldürmek hakkında 5270 Çakıl fırlatmak ne av avlar ne düşmanı yaralar; ancak gözü çıkarır ve dişi kırar. Abdullah b. Muğaffel Bab 179Hazf (parmakla taş atmak) hakkında 5271 Sünnet ederken abartma; bu, kadın için daha hoş, koca için daha sevimlidir. Ümmü Atıyye el-Ensâriyye Bab 180Sünnet hakkında gelen (rivayetler) 5272 Geri durun; yolun ortasından yürümek size düşmez, yolun kenarlarını tutun. Ebû Üseyd el-Ensârî Bab 181Kadınların yolda erkeklerle birlikte yürümesi hakkında 5273 Peygamber erkeğin iki kadın arasında yürümesini yasakladı. Abdullah b. Ömer Bab 181Kadınların yolda erkeklerle birlikte yürümesi hakkında 5274 Âdemoğlu zamana söverek bana eziyet ediyor; oysa zaman benim, geceyi ve gündüzü ben evirip çeviririm. Ebû Hüreyre Bab 182Zamana söven adam hakkında